Thị trường điều chỉnh sâu nhưng dòng tiền chưa rút lui

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại tháng 3/2026 với diễn biến tiêu cực khi VN-Index giảm 10,9% so với tháng trước, phản ánh rõ nét tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước các cú sốc bên ngoài. Theo báo cáo của Chứng khoán Rồng Việt, áp lực chính đến từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, kéo theo lo ngại về an ninh năng lượng và lạm phát nhập khẩu.

Diễn biến này không phải là cá biệt khi nhiều thị trường lớn trên thế giới cũng ghi nhận mức giảm đáng kể trong cùng kỳ. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là VN-Index dù giảm mạnh nhưng vẫn có mức điều chỉnh thấp hơn một số thị trường như Hàn Quốc hay các chỉ số thuộc nhóm thị trường mới nổi. Điều này phần nào cho thấy nền tảng nội tại của thị trường vẫn giữ được sự ổn định nhất định.

Thanh khoản là yếu tố đáng lưu ý nhất trong bức tranh tháng 3. Giá trị giao dịch bình quân trên sàn HoSE đạt khoảng 27.193 tỷ đồng mỗi phiên, gần như đi ngang so với tháng trước đó. Việc thanh khoản không suy giảm cho thấy dòng tiền chưa rút khỏi thị trường, mà chuyển sang trạng thái giao dịch ngắn hạn, tìm kiếm cơ hội ở những cổ phiếu đã chiết khấu sâu.

Ở góc độ ngành, áp lực điều chỉnh diễn ra trên diện rộng. Hầu hết các nhóm cổ phiếu đều giảm, trong đó các ngành nhạy cảm với chu kỳ kinh tế như bất động sản, ngân hàng và tiện ích đóng góp lớn nhất vào đà giảm của chỉ số. Ngược lại, một số ngành phòng thủ như bảo hiểm và ô tô vẫn duy trì được mức tăng nhẹ, cho thấy xu hướng dịch chuyển sang các nhóm ít biến động hơn.

Dòng tiền trên thị trường cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm nhà đầu tư. Nhà đầu tư tổ chức trong nước và dòng tiền nội tiếp tục đóng vai trò nâng đỡ, nhưng chủ yếu theo chiến lược xoay vòng danh mục và giải ngân có chọn lọc. Trong khi đó, khối ngoại duy trì xu hướng bán ròng, tập trung ở các cổ phiếu vốn hóa lớn, qua đó tạo thêm áp lực lên chỉ số chung.

Bối cảnh vĩ mô gia tăng áp lực, rủi ro hiện hữu

Một trong những yếu tố quan trọng chi phối diễn biến thị trường là bối cảnh vĩ mô toàn cầu đang trở nên phức tạp hơn. Căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu tăng mạnh, có thời điểm vượt ngưỡng 118 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại về cú sốc năng lượng lan rộng.

Giá năng lượng tăng không chỉ gây áp lực lên lạm phát mà còn làm suy yếu tăng trưởng kinh tế, đặc biệt tại các quốc gia nhập khẩu năng lượng như Việt Nam. Điều này tạo ra nguy cơ “đình lạm” - một kịch bản khó khăn khi chính sách tiền tệ bị bó hẹp giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.

Trên thế giới, các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hay Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trong tháng 3 đã quyết định giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, họ vẫn để ngỏ khả năng thắt chặt trở lại nếu lạm phát tăng cao hơn kỳ vọng. Diễn biến này khiến thị trường tài chính toàn cầu thu hẹp kỳ vọng nới lỏng tiền tệ, đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu tăng lên.

Trong nước, chính sách điều hành tiếp tục theo hướng thận trọng. Ngân hàng Nhà nước đã có động thái hút ròng thanh khoản trên thị trường mở, đồng thời yêu cầu ổn định mặt bằng lãi suất và tăng cường minh bạch lãi vay. Đây là tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý đang ưu tiên ổn định hệ thống tài chính trong bối cảnh nhiều biến động bên ngoài.

Bên cạnh đó, định hướng tăng trưởng hai con số vẫn được nhấn mạnh, nhưng đi kèm yêu cầu phát triển bền vững. Điều này cho thấy dư địa nới lỏng chính sách không còn quá lớn, và việc cân bằng giữa các mục tiêu vĩ mô sẽ tiếp tục là bài toán khó trong thời gian tới.

Triển vọng thị trường: Tích lũy chờ “cơn gió đông”

Bước sang tháng 4, nhiều yếu tố tiêu cực đã phần nào được phản ánh vào giá cổ phiếu. Theo đánh giá của Chứng khoán Rồng Việt, thị trường hiện đang trong trạng thái tích lũy và chờ đợi các tín hiệu rõ ràng hơn từ cả yếu tố bên ngoài lẫn chính sách trong nước.

Kịch bản cơ sở được đưa ra là cú sốc địa chính trị có thể kéo dài nhưng vẫn trong tầm kiểm soát, thay vì dẫn đến một cuộc khủng hoảng toàn diện. Các thị trường tài chính toàn cầu hiện mới chỉ điều chỉnh ở mức vừa phải, và chưa xuất hiện dấu hiệu mất niềm tin diện rộng như các giai đoạn khủng hoảng trước đây.

Một điểm sáng đáng chú ý là triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp trong quý I/2026 vẫn tích cực. Dự báo cho thấy mức tăng trưởng có thể đạt khoảng 38% so với cùng kỳ, được dẫn dắt bởi cầu nội địa và chu kỳ đầu tư. Các nhóm ngành như ngân hàng và bán lẻ được kỳ vọng sẽ đóng vai trò động lực chính trong giai đoạn này.

Ngoài ra, một số ngành hưởng lợi từ biến động giá hàng hóa, đặc biệt là năng lượng, cũng có khả năng ghi nhận kết quả tích cực hơn so với mặt bằng chung. Điều này mở ra cơ hội đầu tư chọn lọc trong bối cảnh thị trường chưa có xu hướng rõ ràng.

Về định giá, VN-Index hiện đang giao dịch quanh vùng P/E 13-14 lần, thấp hơn mức trung bình trong nhiều năm. Đây được xem là vùng định giá phản ánh kỳ vọng tăng trưởng suy giảm, đồng thời tạo nền tảng cho khả năng phục hồi trong trung hạn nếu các yếu tố vĩ mô cải thiện.

Theo kịch bản trung hạn, VN-Index có thể dao động trong vùng 1.584-2.042 điểm, tương ứng mức biến động từ giảm nhẹ đến tăng trên 20% so với cuối tháng 3. Điều này cho thấy thị trường vẫn còn dư địa tăng, nhưng sẽ cần thêm các yếu tố hỗ trợ đủ mạnh để xác lập xu hướng rõ ràng.

Trong bối cảnh hiện tại, chiến lược đầu tư phù hợp là duy trì sự thận trọng, ưu tiên các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt và hưởng lợi từ xu hướng vĩ mô. Dòng tiền nhiều khả năng sẽ tiếp tục xoay vòng giữa các nhóm ngành, thay vì tập trung vào một xu hướng tăng mạnh trên diện rộng.

Thị trường đang ở trạng thái “chờ gió đông” - tức chờ đợi những yếu tố đủ mạnh để thay đổi kỳ vọng và kích hoạt một chu kỳ tăng trưởng mới. Khi các rủi ro dần được kiểm soát và chính sách phát huy hiệu quả, cơ hội phục hồi của thị trường vẫn được đánh giá là khả thi, dù không diễn ra trong ngắn hạn.

Xuân Bắc