Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý (Luật số 05/2026/QH16). Luật gồm 3 điều, thực hiện sửa đổi, bổ sung 24 điều và bãi bỏ 2 điều của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2027.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên nội dung ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số được đưa vào quy định của Luật. Theo đó, người dân có thể đăng ký, tiếp nhận và thực hiện trợ giúp pháp lý bằng hình thức trực tuyến. Các thông tin về tổ chức và người thực hiện trợ giúp pháp lý sẽ được công khai, kết nối trên Cổng Pháp luật quốc gia. Hoạt động trợ giúp pháp lý là dịch vụ hoàn toàn miễn phí, các tổ chức và cá nhân thực hiện không được thu tiền hoặc bất kỳ lợi ích vật chất nào từ người được trợ giúp.

Cùng với việc đổi mới phương thức tiếp cận qua môi trường số, Luật tập trung mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý nhằm phù hợp với tình hình đất nước trong giai đoạn mới. Cụ thể, Luật kế thừa 6 nhóm, sửa đổi 3 nhóm và bổ sung 5 nhóm đối tượng mới.

Năm nhóm đối tượng mới được bổ sung bao gồm người dân tộc thiểu số rất ít người; người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội hoặc bị hại; người có khó khăn đột xuất do gặp thiên tai hoặc hỏa hoạn được trợ giúp trong vụ việc liên quan trực tiếp đến khắc phục hậu quả xảy ra với họ bởi sự kiện này; cá nhân bị thiệt hại mà không thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định được trợ giúp pháp lý.

Để sinh kế không dừng lại khi chính sách hỗ trợ kết thúc

Đồng thời, diện thân nhân liệt sĩ, người nhiễm chất độc da cam và người khuyết tật cũng sẽ được trợ giúp pháp lý mà không còn phụ thuộc vào điều kiện khó khăn về tài chính.

Bên cạnh đó, danh sách đối tượng thụ hưởng tiếp tục duy trì và điều chỉnh các nhóm gồm người có công với cách mạng, cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ; người thuộc hộ nghèo, người thuộc hộ cận nghèo; trẻ em; người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là người cao tuổi, người bị bạo lực trong vụ việc bạo lực gia đình, người nhiễm HIV.

Quyền trợ giúp pháp lý cũng áp dụng cho người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân; nạn nhân hoặc người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người; cùng người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật.

Việc mở rộng diện đối tượng thụ hưởng, trong đó đáng chú ý là người bị bạo lực gia đình, người có thu nhập thấp, người dân tộc thiểu số rất ít người và người nước ngoài theo điều ước quốc tế, đã thể hiện tính nhân văn của Đảng và Nhà nước đối với đối tượng yếu thế trong xã hội, đồng thời tiệm cận với thông lệ quốc tế.

Hoàng Hà