Toàn tỉnh Tây Ninh hiện có 361 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, chiếm khoảng 70% tổng số HTX. Các HTX nông nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn mở ra cơ hội nâng cao thu nhập cho nông dân thông qua tổ chức lại sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu và tham gia chuỗi giá trị.

Khai thác lợi thế, xây dựng thương hiệu

Tỉnh Tây Ninh sở hữu nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, gắn với điều kiện tự nhiên và tập quán sản xuất của người dân. Trong đó, mãng cầu ta (na) là một trong những sản vật tiêu biểu, được trồng chủ yếu ở khu vực ven chân núi Bà Đen. Với diện tích gần 5.000ha, cây mãng cầu không chỉ tạo sinh kế cho người dân mà còn góp phần định hình dấu ấn nông nghiệp địa phương.

Tuy nhiên, để nông sản bản địa có thể cạnh tranh trên thị trường, lợi thế về vùng trồng và chất lượng tự nhiên là chưa đủ. Việc tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng, xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng.

Nhận thức rõ điều này, người trồng mãng cầu tại Tây Ninh từng bước đổi mới phương thức sản xuất. Từ kinh nghiệm truyền thống, nhiều vùng trồng đã chú trọng áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, quan tâm đến an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc…

Điển hình như HTX Dịch vụ nông nghiệp Minh Trung tại xã Tân Phú. HTX đã xây dựng mô hình sản xuất mãng cầu theo hướng VietGAP, với quy mô hơn 50ha. Thay vì để các hộ sản xuất riêng lẻ, HTX chú trọng giám sát chặt chẽ các khâu sản xuất, bảo đảm sản phẩm đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm. Việc tuân thủ quy trình không chỉ giúp nâng cao chất lượng trái mãng cầu mà còn tạo cơ sở để xây dựng thương hiệu, tăng khả năng tiếp cận thị trường.

Nông sản Tây Ninh cùng HTX nhập cuộc tài sản trí tuệ

Tây Ninh đưa sở hữu trí tuệ thành “tấm khiên” cho HTX

Kỳ vọng đột phá từ Đại hội Liên minh HTX tỉnh Tây Ninh

Đến nay, sản phẩm trái mãng cầu của HTX đã được chứng nhận OCOP 4 sao. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định những nỗ lực của HTX và các hộ thành viên trong quá trình nâng cao chất lượng nông sản.

Anh Lê Minh Trung, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Dịch vụ nông nghiệp Minh Trung cho biết: Việc sản phẩm mãng cầu được chứng nhận OCOP 4 sao là niềm tự hào của HTX và người trồng mãng cầu. Bên cạnh đó cũng mang đến rất nhiều cơ hội để trái mãng cầu được tiếp cận nhiều hơn đến người tiêu dùng…

Với những sản phẩm nông nghiệp có lợi thế về vùng nguyên liệu như mãng cầu, việc xây dựng thương hiệu không chỉ nằm ở tên gọi hay nhãn mác. Đó còn là quá trình tạo dựng niềm tin thông qua chất lượng ổn định, quy trình sản xuất rõ ràng và khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Thông qua mô hình HTX, người nông dân có thêm điều kiện để liên kết sản xuất, từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông sản đơn thuần sang phát triển hàng hóa có thương hiệu.

Chế biến sâu, nâng cao giá trị nông sản

Không chỉ tập trung vào nông sản tươi, nhiều HTX tại tỉnh Tây Ninh còn lựa chọn hướng đi chế biến để gia tăng giá trị sản phẩm bản địa.

Tại ấp Bình Trị 1, xã Tầm Vu, HTX Sản xuất đóng gói sản phẩm nông nghiệp, Thương mại và Dịch vụ Thành Thái đang khai thác nguồn nguyên liệu tre sẵn có để phát triển các sản phẩm chế biến từ măng.

Thay vì chỉ khai thác và tiêu thụ nguyên liệu thô, HTX đầu tư vào các công đoạn sơ chế, chế biến và đóng gói. Cách làm này giúp tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng.

Để xây dựng thương hiệu, HTX chú trọng chất lượng nguyên liệu, quy trình chế biến, an toàn thực phẩm và bao bì sản phẩm. Đây là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh, nhất là khi sản phẩm được đưa vào các kênh phân phối rộng hơn.

Với sản phẩm măng chua tỏi ớt, quá trình chế biến bắt đầu từ việc lựa chọn măng tươi đạt yêu cầu, bóc vỏ, loại bỏ phần già, cứng rồi thái lát. Măng được ngâm muối khoảng 8 giờ nhằm giảm vị đắng, sau đó rửa nhiều lần bằng nguồn nước sạch đã qua hệ thống lọc, luộc chín và tách nước trước khi phối trộn với tỏi, ớt. Thành phẩm được đóng gói trong bao bì thực phẩm, thuận tiện cho việc bảo quản, vận chuyển và sử dụng.

Trong khi đó, sản phẩm măng khô đòi hỏi thời gian chế biến dài hơn. Theo thông tin từ HTX, măng được sấy ở nhiệt độ từ 75-85 độ C trong khoảng 17 giờ. Từ 20kg măng tươi, HTX thu được khoảng 1,4kg măng khô thành phẩm. Tỷ lệ hao hụt lớn cho thấy quá trình sản xuất măng khô cần lượng nguyên liệu đầu vào đáng kể, đồng thời đòi hỏi HTX tính toán kỹ chi phí để bảo đảm hiệu quả kinh doanh.

Việc phát triển nhiều dòng sản phẩm từ cùng một nguồn nguyên liệu cũng mở ra hướng khai thác hiệu quả hơn lợi thế bản địa. Thay vì phụ thuộc vào một sản phẩm duy nhất, HTX có thể tiếp cận những nhóm khách hàng với nhu cầu khác nhau.

Ông Nguyễn Quốc Thới, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Thành Thái chia sẻ: Phát triển sản phẩm không chỉ là tạo ra hàng hóa mà còn phải xây dựng được niềm tin với người tiêu dùng. HTX chú trọng từng công đoạn chế biến, từ lựa chọn nguyên liệu đến thành phẩm, đồng thời từng bước cải thiện quy cách đóng gói và thông tin sản phẩm để nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. HTX xác định chất lượng là yếu tố quyết định để sản phẩm có thể phát triển lâu dài.

OCOP mở lối cho nông sản vươn xa

Đến nay, tỉnh Tây Ninh có 423 sản phẩm OCOP còn hiệu lực. Trong đó, có 1 sản phẩm đạt 5 sao, 87 sản phẩm đạt 4 sao và 335 sản phẩm đạt 3 sao. Tỉnh duy trì 13 điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP, góp phần quảng bá đặc sản địa phương, kết nối tiêu thụ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các chủ thể sản xuất.

Nông sản Tây Ninh hiện có mặt trên hơn 40 thị trường quốc tế, khẳng định chất lượng và thương hiệu, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Trong 8 tháng năm 2026, trị giá xuất khẩu nhóm hàng nông, lâm, thủy sản của tỉnh đạt 2,4 tỷ USD, tăng 11,07% so với cùng kỳ. Kết quả này cho thấy tiềm năng phát triển của ngành nông nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Giai đoạn 2026-2030, Tây Ninh phấn đấu có thêm 213 sản phẩm được đánh giá, phân hạng từ 3 sao trở lên; hỗ trợ củng cố, nâng cấp và công nhận lại các sản phẩm hết thời hạn chứng nhận. Tỉnh ưu tiên phát triển sản phẩm gắn với thương hiệu, du lịch nông thôn, vùng nguyên liệu ổn định và mô hình kinh tế tuần hoàn, hướng đến OCOP xanh.

Để tận dụng những cơ hội này, các HTX cần chủ động hơn trong việc hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản lý và phát triển thương hiệu. Việc tham gia chương trình OCOP là bước khởi đầu, nhưng duy trì chất lượng, mở rộng thị trường và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng mới là yếu tố quyết định khả năng phát triển lâu dài.

Từ trái mãng cầu ven chân núi Bà Đen đến những sản phẩm chế biến từ măng tre, các HTX Tây Ninh đang cho thấy vai trò chủ động trong khai thác lợi thế bản địa, nâng cao giá trị nông sản và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương không phải là câu chuyện một sớm một chiều. Đó là quá trình đầu tư vào chất lượng, tổ chức sản xuất và tạo dựng niềm tin. Khi HTX trở thành cầu nối giữa người nông dân, sản phẩm và thị trường, những sản vật quê hương sẽ có thêm cơ hội vươn xa, góp phần nâng cao giá trị nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Ngọc Hân