Tại xã vùng cao Mỏ Vàng, tư duy sản xuất nhỏ lẻ, mạnh ai nấy làm đang từng bước được thay thế bằng các mô hình liên kết kinh tế. Gần 40 tổ hợp tác và hợp tác xã (HTX) được hình thành trên địa bàn cho thấy nhu cầu hợp tác trong sản xuất, kinh doanh ngày càng rõ nét, đồng thời mở ra cơ hội để phụ nữ tham gia tổ chức và điều hành các hoạt động kinh tế.

Mạnh dạn liên kết, phát triển sinh kế

Thông qua việc tập hợp hội viên có chung ngành nghề, sở thích, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mỏ Vàng đã hỗ trợ chị Nguyễn Thị Toàn (sinh năm 1986) thành lập Tổ hợp tác Quế xanh. Hoạt động trong lĩnh vực thu mua và sơ chế vỏ quế, tổ hợp tác nhanh chóng thu hút nhiều hộ gia đình hội viên tham gia.

Chị Toàn cho biết, trước đây, người trồng quế tại địa phương thường gặp bất lợi khi tiêu thụ do sản xuất nhỏ lẻ, thiếu thông tin thị trường và phụ thuộc vào tư thương. Từ khi Tổ hợp tác Quế xanh đi vào hoạt động, các thành viên có điều kiện trao đổi thông tin, thống nhất phương thức thu mua và từng bước chuẩn hóa quy trình sơ chế, hướng tới nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm.

Thời gian tới, tổ hợp tác mong muốn tiếp tục mở rộng số lượng thành viên, tạo sự thống nhất trong khâu thu mua, nâng cao chất lượng sơ chế và tìm kiếm đầu ra ổn định. Theo chị Toàn, tăng cường liên kết là hướng đi cần thiết để cải thiện thu nhập cho các thành viên, đồng thời nâng cao giá trị các sản phẩm từ quế.

Không chỉ trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp, phụ nữ Mỏ Vàng còn chủ động tập hợp, phát triển các mô hình kinh tế dịch vụ, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân địa phương.

Tiêu biểu là Tổ hợp tác Chăm sóc sắc đẹp do chị Sa Thị Lịch làm tổ trưởng. Đây là nơi kết nối những người làm nghề trang điểm, làm tóc, chăm sóc da trên địa bàn, tạo điều kiện để các thành viên hỗ trợ nhau phát triển công việc.

Chị Lịch cho biết, thông qua tổ hợp tác, chị em có cơ hội học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao tay nghề và cải thiện chất lượng dịch vụ. Việc liên kết cũng giúp các thành viên mở rộng cơ hội việc làm, từng bước ổn định thu nhập ngay tại địa phương.

Từ những ngành nghề khác nhau, các mô hình liên kết đang giúp phụ nữ vùng cao mở rộng cơ hội kinh doanh, phát huy lợi thế sẵn có ở địa phương và chủ động hơn trong phát triển kinh tế. Đáng chú ý, nhiều chị em còn mạnh dạn đầu tư sản xuất, tạo việc làm cho lao động tại chỗ, thay vì phải rời quê hương đi làm ăn xa.

Tại xã Chấn Thịnh, chị Nguyễn Thị Thêu là một trong những trường hợp như vậy. Trước đây, chị từng nhiều năm làm công nhân tại một doanh nghiệp ở Bắc Ninh. Tuy nhiên, thu nhập không cao, chi phí sinh hoạt lớn và phải xa gia đình khiến chị khó tích lũy.

Mong muốn ổn định cuộc sống tại quê nhà, sau khi tìm hiểu thị trường, năm 2022, chị Thêu cùng chồng quyết định vay vốn thuê đất, đầu tư xưởng sản xuất gỗ ván bóc và hình thành tổ hợp tác ván bóc.

Sau 4 năm hoạt động, mô hình do chị Thêu làm lãnh đạo đã tạo việc làm thời vụ cho 10 lao động, với mức tiền công từ 6-7 triệu đồng/người/tháng. Sau khi trừ chi phí, hoạt động sản xuất mang lại thu nhập hơn 200 triệu đồng/năm cho gia đình.

Mô hình tổ hợp tác của chị Thêu là một trong gần 30 mô hình kinh tế tiêu biểu do phụ nữ làm lãnh đạo, quản lý tại xã Chấn Thịnh. Tùy điều kiện gia đình và lợi thế địa phương, chị em lựa chọn phát triển các ngành nghề phù hợp, với mức thu nhập từ vài trăm triệu đồng đến hàng tỷ đồng mỗi năm.

Thêm động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn

Từ những mô hình hiệu quả trên, không chỉ giúp tạo nguồn thu cho gia đình mà còn góp phần giải quyết việc làm, tận dụng nguồn lao động tại chỗ và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Qua đó, phụ nữ ngày càng khẳng định vai trò trong tổ chức sản xuất, kinh doanh và đóng góp vào kinh tế địa phương.

Ông Đỗ Cao Quyền, Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng, cho biết, đối với địa bàn vùng cao như Mỏ Vàng, kinh tế tập thể có ý nghĩa thiết thực trong phát huy thế mạnh nông, lâm nghiệp, nhất là cây quế, chè và các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Thông qua liên kết, người dân có thêm điều kiện trao đổi kinh nghiệm, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí đầu vào và từng bước tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Địa phương sẽ tiếp tục quan tâm, khuyến khích và tạo điều kiện để các tổ hợp tác hoạt động hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Không chỉ tại Mỏ Vàng hay Chấn Thịnh, phụ nữ ở nhiều địa phương trong tỉnh Lào Cai đang ngày càng chủ động tham gia phát triển kinh tế. Từ sản xuất nông nghiệp, kinh doanh dịch vụ đến quản lý doanh nghiệp, HTX, nhiều chị em đã trở thành lãnh đạo chủ thể tổ chức sản xuất, tạo việc làm và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế địa phương.

Hiện toàn tỉnh có 638 phụ nữ là chủ doanh nghiệp, quản lý HTX, chủ hộ kinh doanh. Tỷ lệ phụ nữ giữ vai trò giám đốc, chủ doanh nghiệp, HTX hoặc tham gia quản lý chiếm 25%.

Riêng trong 9 tháng năm 2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã hỗ trợ 108 mô hình sinh kế, với tổng giá trị hơn 718 triệu đồng; thành lập mới 17 HTX, 66 tổ hợp tác do phụ nữ quản lý và hỗ trợ 5 hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Để tạo thêm nguồn lực cho phụ nữ phát triển kinh tế, các cấp Hội tiếp tục phối hợp quản lý nguồn vốn ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các quỹ tín dụng và hoạt động tài chính vi mô. Đồng thời, các dự án tài trợ với tổng nguồn lực khoảng 8,6 tỷ đồng được triển khai, góp phần bổ sung nguồn vốn ưu đãi cho phụ nữ đầu tư sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh hỗ trợ vốn, nâng cao kiến thức và năng lực quản lý cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Hội Liên hiệp Phụ nữ các xã, phường trong tỉnh đã tổ chức và phối hợp tổ chức các hoạt động bồi dưỡng, đào tạo về nghiệp vụ công tác Hội, khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số, sử dụng internet, kỹ năng xây dựng và quản lý mô hình kinh tế cho trên 39.000 cán bộ, hội viên phụ nữ.

Việc kết hợp hỗ trợ vốn với đào tạo kỹ năng, chuyển giao khoa học kỹ thuật giúp chị em có thêm điều kiện nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, tiếp cận thông tin thị trường và thích ứng với yêu cầu kinh doanh. Đây cũng là nền tảng để các mô hình kinh tế do phụ nữ làm lãnh đạo, quản lý từng bước chuyển từ quy mô nhỏ lẻ sang hoạt động bài bản, hiệu quả hơn.

Tăng cường tập huấn, để phụ nữ nâng cao quyền năng kinh tế

Tuy nhiên, để các mô hình liên kết thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế, việc hỗ trợ cần đi vào chiều sâu, gắn với đặc thù sản xuất và nhu cầu của từng địa bàn. Bên cạnh vận động người dân tham gia tổ hợp tác, HTX, chính quyền địa phương cần chú trọng chuyển giao khoa học kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, hỗ trợ xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh và kết nối thị trường tiêu thụ.

Các tổ chức đoàn thể, trong đó có Liên minh HTX tỉnh, Hội Liên hiệp Phụ nữ và Hội Nông dân, cần tiếp tục phát huy vai trò đồng hành, hướng dẫn hội viên nâng cao năng lực quản trị, tổ chức sản xuất và mở rộng liên kết. Đặc biệt, cần quan tâm hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số tiếp cận nguồn vốn, ứng dụng công nghệ và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị sản phẩm địa phương.

HTX tại Lào Cai và bài toán giảm nghèo bền vững

Khi sở hữu trí tuệ thành “tấm hộ chiếu” để nông sản Lào Cai vươn xa

Giai đoạn 2026-2030, Lào Cai phấn đấu có khoảng 80% hội viên, phụ nữ được tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chính sách phát triển kinh tế và khởi nghiệp; đào tạo kiến thức quản trị, kỹ năng điều hành kinh doanh cho khoảng 1.500 phụ nữ là chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoặc tham gia quản lý HTX, tổ hợp tác.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu hỗ trợ 1.500 doanh nghiệp, hộ kinh doanh và HTX có phụ nữ tham gia quản lý tiếp cận các nguồn vốn tín dụng trung và dài hạn, quỹ hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Bà Hoàng Phương Thúy, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Lào Cai, cho biết, nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ dân tộc thiểu số, là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy bình đẳng giới thực chất. Khi có sinh kế, thu nhập và chủ động hơn trong các quyết định của gia đình, xã hội, vị thế của phụ nữ sẽ ngày càng được nâng lên.

Theo bà Thúy, thời gian tới, các cấp Hội sẽ tiếp tục đổi mới hoạt động hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp, tiếp cận nguồn vốn và khoa học kỹ thuật; đồng thời nâng cao năng lực, kỹ năng, tạo điều kiện để chị em phát huy vai trò trên các lĩnh vực của đời sống.

Từ những mô hình sản xuất, kinh doanh cụ thể, phụ nữ Lào Cai đang từng bước khẳng định năng lực làm chủ kinh tế. Khi được tiếp sức bằng nguồn lực phù hợp và có thêm cơ hội tham gia các chuỗi liên kết, chị em không chỉ nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống gia đình mà còn góp phần tạo việc làm, khai thác tiềm năng địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Hồng Hương