PCI là bộ chỉ số để đánh giá mức độ thuận lợi của thủ tục hành chính tại các cơ quan nhà nước cấp tỉnh, và mức độ hỗ trợ của chính quyền đối với các doanh nghiệp. Theo kết quả công bố, lần đầu tiên sau bốn năm, khoảng cách giữa nhóm đầu bảng và cuối bảng đã bắt đầu được nới rộng.

Sáng tạo nhiều mô hình mới

Tỉnh có số điểm cao xuất sắc thứ hai là Đồng Tháp (66,39 điểm) và Quảng Ninh (65,75 điểm). Đây là những tỉnh đứng đầu của bảng xếp hạng với nhiều sáng kiến cải cách trong cải cách hành chính như tinh gọn bộ máy, công khai, minh bạch trong đánh giá và lựa chọn cán bộ. Hai địa phương tiếp theo nằm trong nhóm có chất lượng điều hành rất tốt của PCI 2015 lần lượt là Vĩnh Phúc (62,56 điểm) và Lào Cai (62,32 điểm).

Đây có thể là tín hiệu cho thấy các tỉnh “ngôi sao” đang nỗ lực cải cách mạnh mẽ hơn trong bối cảnh Việt Nam bắt đầu bước vào giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế mới. Cụ thể, điểm số PCI của Đà Nẵng hiện đạt mức tăng cao nhất kể từ năm 2012, gần 1,5 điểm. Trong khi đó, PCI của tỉnh thấp nhất là Đăk Nông đã giảm hơn 1 điểm, quay về mốc điểm xuất phát năm 2013 (48,9 điểm) Thực tế, đã có rất nhiều nỗ lực của lãnh đạo các tỉnh, thành trong việc sáng kiến tìm ra các cải cách, cách làm hiệu quả trong việc nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh của địa phương mình. Nhiều mô hình về cải thiện môi trường đầu tư, mô hình đăng ký kinh doanh, mô hình trung tâm dịch vụ hành chính công…đang phát huy hiệu quả tích cực.

Điển hình là mô hình thực hiện cơ chế liên kết giữa 8 sở, tập trung một đầu mối nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho người dân và doanh nghiệp đến làm việc của thành phố Đà Nẵng đang được nhiều tỉnh học tập và nhân rộng.

“Tôi rất mong trong những cuộc điều tra PCI tới nên có sự bày tỏ của doanh nghiệp thông qua việc có thêm mục hiến kế của doanh nghiệp đối với sự cải cách về môi trường kinh doanh. Tôi chắc chắc sẽ có những sáng kiến hay” – ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, đề nghị.

Tuy nhiên, theo ông Lộc, “Bên cạnh một số đột phá tại một số địa phương, sự thay đổi môi trường kinh doanh của Việt Nam nói chung vẫn còn đang là sự tiệm tiến chứ chưa có đột phá. Hy vọng nước ta sẽ có giai đoạn đột phát về môi trường đầu tư kinh doanh khi Nghị quyết Đại hội Đảng XII đi vào cuộc sống và quá trình hội nhập diễn ra mạnh hơn với nhiều hiệp định FTA…, đặc biệt là TPP được thực thi”.

Vẫn có tới 65% doanh nghiệp cho biết tình trạng nhũng nhiễu khi giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp.

Thời gian đăng ký rút ngắn

Tại lễ công bố chỉ số PCI, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI, đánh giá thời gian đăng ký doanh nghiệp đã được rút ngắn ở mức kỷ lục trong vòng 11 năm qua. Trước đây thời gian chuẩn bị hồ sơ và_đi lại của môt doanh nghiệp mất từ 12 ngày đã giảm xuống còn 8 ngày. Tuy nhiên, vẫn có tới 65% doanh nghiệp cho biết tình trạng nhũng nhiễu khi giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp là phổ biến.

Năm 2015 cũng đánh dấu những cải thiện trong công tác cải cách thủ tục hành chính với nhiều doanh nghiệp nhỏ ghi nhận thủ tục, giấy tờ đơn giản hơn (51%), doanh nghiệp không phải đi lại nhiều lần để lấy con dấu và chữ ký (61%), cán bộ nhà nước làm việc hiệu quả (67%) và thân thiện, nhiệt tình (59%).

Hiện, thời gian thanh tra thuế đã giảm đáng kể từ 8 giờ xuống còn 4,5 giờ đối với trung bình một cuộc thanh tra, mức thấp nhất trong ba năm trở lại. Tỷ lệ doanh nghiệp trong nước tăng quy mô đầu tư vốn tiếp tục tăng nhẹ (10,9%). Lần đầu tiên trong vòng 10 năm, quy mô vốn trung bình của doanh nghiệp đã tăng đến mức cao nhất, trung bình 16,5 tỷ đồng, gấp đôi so với năm 2005.

Ngoài ra, trong năm 2015, có đến 72% doanh nghiệp truy cập các website của các tỉnh thành để tìm hiểu thông tin về quy hoạch và văn bản pháp luật. 51% doanh nghiệp cho biết thủ tục giấy tờ đã đơn giản hơn, 61% doanh nghiệp không phải đi lại nhiều lần để lấy con dấu và chữ ký, 67% doanh nghiệp cho biết cán bộ nhà nước làm việc hiệu quả và 59% cho biết cán bộ nhà nước thân thiện và nhiệt tình.

Nhìn chung, cộng đồng doanh nghiệp lạc quan hơn về triển vọng kinh doanh. Gần một nửa số doanh nghiệp dự kiến sẽ mở rộng quy mô kinh doanh trong 2 năm tới, tăng 3% so với 2014 và 16% so với năm 2013. Đây cũng là mức cao nhất của chỉ tiêu này trong vòng 5 năm qua.

Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng đây là một tỉ lệ rất tốt và việc các tỉnh thành công bố thông tin về môi trường kinh doanh, đầu tư sẽ góp phần tăng cường tính minh bạch.

Nhiều DN trả phí không chính thức

Dù năm qua đã có nhiều nỗ lực trong cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh nhưng chưa đem lại những kết quả rõ nét. Báo cáo kết quả khảo sát PCI năm 2015 cho thấy nhiều địa phương vẫn còn tình trạng ưu ái cho các tổng công ty, tập đoàn của Nhà nước, gây khó khăn cho doanh nghiệp tư nhân.

Điều tra PCI 2015 cũng cho thấy một vài xu hướng đáng lo ngại khi các nỗ lực cắt giảm chi phí không chính thức cũng như tạo sân chơi bình đẳng cho khu vực kinh tế tư nhân chưa phát huy hiệu quả cao. Cụ thể, 39% vẫn cho biết tình trạng ưu ái cho các doanh nghiệp nhà nước gây khó khăn cho doanh nghiệp. Gần 49% doanh nghiệp cho rằng tỉnh ưu tiên thu hút đầu tư nước ngòai hơn là phát triển khu vực tư nhân trong nước

Đáng chú ý, khảo sát PCI 2015 cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp cho biết chi trả chi phí không chính thức tăng qua các năm, từ 50% năm 2013 lên 64,5% năm 2014 và 66% năm 2015. Hơn 11% doanh nghiệp tham gia điều tra năm nay cho biết các khỏan chi này chiếm tới hơn 10% tổng doanh thu của họ, tăng nhẹ so với năm 2014 (10%).

Bên cạnh đó, vẫn có tới 65% doanh nghiệp cho biết tình trạng nhũng nhiễu khi giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp.

Thanh Hoa