Kể từ đầu năm 2026, mặt bằng lãi suất cho vay tại nhiều ngân hàng đã thiết lập đà tăng mới, đặc biệt là các khoản vay bất động sản. Trong bối cảnh chi phí vốn đầu vào leo thang và room tín dụng bị kiểm soát chặt, áp lực tài chính đang đè nặng lên vai người dân vay vốn, doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Cuộc đua tăng lãi suất đầu năm 2026

Theo công bố mới nhất từ 21 ngân hàng thương mại, bức tranh lãi suất tháng 1/2026 đã có sự thay đổi rõ rệt so với thời điểm cuối năm 2025.

Đúng như dự báo trước đó khi cuộc đua lãi suất huy động nóng lên từ quý 4/2025, phần lớn các nhà băng hiện nay đều ghi nhận lãi suất cho vay đi lên.

Dẫn đầu đà tăng là Ngân hàng Ngoại thương Công nghệ số (VCBNeo) với biên độ tăng lên tới 1,53%/năm, đưa lãi suất cho vay bình quân lên mức 8,12%/năm. Các ngân hàng thương mại cổ phần khác cũng không đứng ngoài cuộc: OCB tăng 0,92% (lên 9,21%/năm); Sacombank tăng 0,79% (lên 9,23%/năm); Bac A Bank tăng 0,37% (lên 9,16%/năm).

Tại nhóm quốc doanh (Big 4), ngoại trừ VietinBank chưa công bố, cả 3 “ông lớn” còn lại đều điều chỉnh tăng. Cụ thể, Agribank niêm yết lãi suất cho vay bình quân là 7,34%/năm (tăng 0,41%). Vietcombank ghi nhận mức tăng 0,3% và BIDV tăng 0,15% lên mức 5,75%/năm.

Tuy nhiên, thị trường vẫn ghi nhận sự phân hóa khi một số ít ngân hàng điều chỉnh giảm nhẹ để cạnh tranh. Điển hình như Techcombank giảm 0,97% (xuống 7,61%/năm), hay GPBank, Viet A Bank, LPBank cũng ghi nhận mức giảm từ 0,2% - 0,6%.

Nhìn chung, nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và SCB vẫn đang duy trì mặt bằng lãi suất thấp nhất hệ thống, trong khi Sacombank và OCB nằm trong nhóm có chênh lệch lãi suất huy động - cho vay cao nhất (trên 4%).

Sự điều chỉnh của lãi suất đầu vào tất yếu kéo theo lãi suất đầu ra tăng vọt, đặc biệt ở lĩnh vực bất động sản. Theo ghi nhận, lãi suất vay mua nhà tại nhiều ngân hàng quốc doanh đã nhảy vọt từ mức ưu đãi 6,5-8%/năm lên 13-14%/năm. Thậm chí, lãi suất thả nổi sau ưu đãi tại một số nơi đã chạm ngưỡng 15%/năm.

Anh Thiều Bảo Sơn, nhân viên tín dụng một chi nhánh ngân hàng nhà nước tại Hà Nội cho biết: “Sau Tết Nguyên đán, lãi suất tăng rất mạnh. Các khoản vay mua đất, mua nhà hiện đã lên tới 13%/năm cố định trong 2 năm đầu. Ngay cả vay sản xuất kinh doanh kỳ hạn ngắn 3-6 tháng cũng đã chạm mốc 8 – 8,2%/năm”.

Thực tế này đang tạo ra áp lực tài chính lớn cho người vay. Chị Trần Thị Hương (Hà Tĩnh) chia sẻ trong lo lắng: “Hết 2 năm ưu đãi, lãi suất thả nổi tăng cao khiến chi phí trả nợ hàng tháng đội lên quá lớn. Nếu tình hình không hạ nhiệt, tôi buộc phải vay mượn người thân để tất toán bớt nợ ngân hàng”.

Tương tự, nhiều gia đình đang xây nhà cũng phải “thắt lưng buộc bụng”. Bà Bùi Thị Mai (xã Phúc Thịnh, Hà Nội) cho biết, chị dự định xây nhà 3 tầng nhưng do lãi suất tăng cao nên quyết định chỉ xây 2 tầng để giảm sự phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.

Không chỉ khách hàng cá nhân, khối doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh, đặc biệt là quy mô vừa và nhỏ, cũng đang đối mặt với bài toán khó.

Ông Nguyễn Hữu Cường, Giám đốc Công ty CP Cơ khí Công nghiệp Đức Tài (Hà Tĩnh) giãi bày: “Chỉ trong thời gian ngắn, lãi suất leo thang khiến doanh nghiệp phát sinh thêm hàng chục triệu đồng tiền lãi mỗi tháng. Trong bối cảnh giá nguyên liệu tăng, sức mua sau Tết ảm đạm, nếu lãi suất không giảm, chúng tôi buộc phải tạm ngừng kế hoạch mở rộng nhà xưởng”.

Cùng cảnh ngộ, chị Hoàng Mai Ly, một hộ kinh doanh tại Hà Nội cho biết lãi suất khoản vay từ ngân hàng của chị đã tăng từ 6% lên 8%/năm chỉ sau 3 tháng. Lãi suất cao bào mòn lợi nhuận khiến việc kinh doanh càng thêm khó khăn.

Vì sao lãi suất tăng mạnh và khó tiếp cận vốn?

Lý giải về đợt tăng lãi suất này, lãnh đạo các ngân hàng cho rằng nguyên nhân chính đến từ chi phí vốn đầu vào neo cao (lãi suất tiết kiệm quanh 7%, cộng các chi phí vận hành đẩy giá vốn lên xấp xỉ 11%). Thêm vào đó, việc tăng lãi suất cho vay địa ốc lên 14% là động thái chủ động nhằm kiểm soát dòng vốn vào lĩnh vực rủi ro, nắn dòng tiền sang sản xuất kinh doanh theo định hướng của Chính phủ.

Dưới góc độ chuyên gia, ông Phan Duy Hưng - Giám đốc, Chuyên gia Phân tích Cao cấp của VIS Rating nhận định: Khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp trong năm 2026 sẽ bớt tích cực hơn.

Lãi suất huy động "nóng" ngay sau Tết: Big 4 gánh áp lực kép, dự báo đà tăng chưa dừng

Sau Tết, lãi suất cho vay mua nhà ra sao?

“Tốc độ tăng trưởng tín dụng đang vượt xa huy động. Tỷ lệ tín dụng trên huy động (LDR) toàn ngành đã lên mức gần 110% - mức cao nhất trong 5 năm qua. Để có tiền cho vay, ngân hàng buộc phải tăng lãi suất huy động, từ đó đẩy lãi suất cho vay tăng theo”, ông Hưng phân tích.

Chuyên gia này cũng cảnh báo, môi trường lãi suất cao không chỉ gây khó cho doanh nghiệp mà còn tạo rủi ro cho chính hệ thống ngân hàng về chất lượng tài sản, đặc biệt là các khoản vay đầu cơ bất động sản, đất nông nghiệp hay bất động sản nghỉ dưỡng.

Trong bối cảnh "bão giá" vốn, các chuyên gia tài chính khuyến cáo người vay cần thận trọng tối đa. Đối với cá nhân vay mua nhà, cần tính toán kỹ khả năng trả nợ khi hết thời gian ưu đãi. Đối với doanh nghiệp, cần cân nhắc vòng quay vốn và biên lợi nhuận trước khi quyết định sử dụng đòn bẩy tài chính để mở rộng quy mô.

Huyền Anh