Những ngày cận Tết Nguyên đán 2026, thị trường tài chính ghi nhận không khí sôi động khi các ngân hàng đồng loạt gia nhập cuộc đua tăng lãi suất. Từ nhóm ngân hàng tư nhân đến khối quốc doanh (Big4), mặt bằng lãi suất huy động đang thiết lập những mốc mới, với lãi suất thực nhận tại một số nơi đã vượt 8%/năm.

"Nóng" từ niêm yết đến thực tế

Tuần qua, thị trường tiền gửi chứng kiến những bước nhảy vọt đáng kể. Không còn là hiện tượng cục bộ, xu hướng tăng lãi suất đã lan rộng với biên độ phổ biến từ 6-7%/năm cho các kỳ hạn thông thường.

Dẫn đầu làn sóng điều chỉnh mạnh mẽ này là Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank). Nhà băng này vừa tăng lãi suất toàn bộ các kỳ hạn từ 1 đến 60 tháng với biên độ từ 0,4-1,2%/năm. Cụ thể, kỳ hạn 6 tháng và 24 tháng tăng sốc 1,2%, đưa lãi suất niêm yết lên mức 6,5%/năm; các kỳ hạn ngắn dưới 6 tháng cũng được đẩy lên mức 4-4,2%/năm.

Không đứng ngoài cuộc, hàng loạt ngân hàng như VPBank, MSB cũng liên tiếp điều chỉnh biểu lãi suất. Đáng chú ý, tại kỳ hạn ngắn (1-5 tháng), lãi suất đang tiến sát trần quy định của Ngân hàng Nhà nước. Hiện tại, đã có 9 ngân hàng (bao gồm VIB, PVcomBank, OCB, Sacombank, TPBank...) niêm yết kịch trần 4,75%/năm cho kỳ hạn này.

Ở các kỳ hạn trung và dài, cuộc cạnh tranh càng trở nên gay gắt. PGBank hiện dẫn đầu với mức 7,1%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và 7,2%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. Các nhà băng khác như Vikki Bank, OCB, Bac A Bank cũng duy trì mức lãi suất hấp dẫn quanh vùng 6,5-6,6%/năm.

Tuy nhiên, con số niêm yết chưa phản ánh hết độ "nóng" của thị trường. Thực tế, thông qua các chương trình cộng thêm lãi suất (đặc biệt là gửi tiết kiệm online), lãi suất thực nhận của khách hàng cao hơn nhiều. Điển hình là NCB với chính sách cộng thêm tới 2%/năm cho khách hàng trực tuyến, đẩy mức lãi suất thực tế lên 8,2-8,3%/năm cho các kỳ hạn từ 6 đến 36 tháng.

Khi bất động sản trở thành “con dao hai lưỡi” của ngành ngân hàng

Với nhóm khách hàng VIP sở hữu dòng vốn lớn (từ vài trăm đến hàng nghìn tỷ đồng), mức lãi suất "đặc biệt" còn hấp dẫn hơn. ABBank áp dụng tới 9,65%/năm, PVcomBank 9%/năm và MSB 8%/năm. Ngay cả với số tiền khiêm tốn hơn (từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng), khách hàng cũng có thể hưởng lãi suất từ 6,3-7,3%/năm tại OCB, Viet A Bank hay Nam A Bank.

Điểm nhấn quan trọng của đợt tăng lãi suất đầu năm 2026 là sự tham gia của nhóm Big4 (Agribank, BIDV, VietinBank, Vietcombank). Sau hơn 3 năm duy trì lãi suất thấp kỷ lục, nhóm này đã bắt đầu tăng lãi suất huy động, mức cao nhất hiện áp dụng là 5,3%/năm. Dù mức tăng chưa quá lớn, nhưng động thái này mang tính tín hiệu mạnh mẽ, xác nhận xu hướng đảo chiều của dòng tiền rẻ.

Hệ quả tất yếu của việc chi phí vốn đầu vào tăng là áp lực lên lãi suất cho vay. Theo công bố mới nhất, lãi suất cho vay bình quân tháng 12/2025 tại Vietcombank đã tăng lên 5,8%/năm – tháng tăng thứ hai liên tiếp. Tại BIDV, con số này cũng nhích lên 5,6%/năm.

Biên chênh lệch lãi suất (NIM) đang chịu sức ép thu hẹp, buộc các ngân hàng lớn phải điều chỉnh lãi suất đầu ra để cân bằng hiệu quả kinh doanh. Tại Vietcombank, chênh lệch lãi suất huy động và cho vay bình quân đã nới rộng lên 2,8 điểm % trong tháng 12/2025. Tuy nhiên, theo đánh giá của Chứng khoán Vietcap, mức lãi suất hiện tại vẫn thấp hơn khoảng 1,6 điểm % so với giai đoạn trước dịch COVID-19, cho thấy mặt bằng lãi suất vẫn đang ở mức hỗ trợ tốt cho nền kinh tế.

Bước chạy đà cho chu kỳ mới

Lý giải về đợt tăng lãi suất này, các chuyên gia cho rằng đây là diễn biến mang tính chu kỳ và phản ánh "sức khỏe" thực tế của dòng vốn.

Thứ nhất là áp lực thanh khoản cục bộ. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối năm 2025, tăng trưởng tín dụng đạt khoảng 19%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 14,1%. Sự chênh lệch cung - cầu này buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất để hút vốn. Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa nhận định, mặt bằng lãi suất huy động khó duy trì ở mức thấp và có thể tăng thêm 0,5%/năm trong năm 2026.

Thứ hai là sự mất cân đối về kỳ hạn. Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi), chỉ ra rằng khoảng 80% vốn huy động là ngắn hạn, nhưng gần 50% dư nợ lại tập trung vào trung và dài hạn. Khi tín dụng tăng tốc, áp lực đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất, đặc biệt ở các kỳ hạn dài, để củng cố nền tảng thanh khoản.

Theo Công ty Chứng khoán MB (MBS), đến giữa tháng 12/2025, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của nhóm ngân hàng tư nhân đã tăng bình quân lên 5,82%, nhóm quốc doanh lên 5,2%. MBS dự báo lãi suất có thể tăng thêm 0,5% trong năm 2026 do nhu cầu vốn phục hồi và áp lực chất lượng tài sản.

Dù lãi suất đang tăng, giới chuyên gia cho rằng không nên nhìn nhận đây là yếu tố tiêu cực. Trong bối cảnh quốc tế, việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dự kiến duy trì hoặc giảm lãi suất trong năm 2026 sẽ giảm bớt áp lực lên tỷ giá, tạo dư địa cho Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt hơn.

Về phía người đi vay, áp lực lãi suất chắc chắn sẽ gia tăng, nhưng sẽ có sự phân hóa. Các lĩnh vực ưu tiên và khách hàng có lịch sử tín dụng tốt vẫn sẽ tiếp cận được mức lãi suất hợp lý. Ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh: "Xu hướng tăng lãi suất hiện nay không phải là rủi ro thanh khoản tức thời, mà là bước điều chỉnh cần thiết để hệ thống ngân hàng thích ứng với chu kỳ tăng trưởng mới, đảm bảo an toàn hệ thống và tạo nền tảng cho phát triển bền vững."

Có thể nói, thị trường tiền tệ đầu năm 2026 đang chứng kiến sự dịch chuyển sang một mặt bằng lãi suất mới, cao hơn nhưng thực chất hơn. Đây là tín hiệu cho thấy nền kinh tế đang hấp thụ vốn mạnh mẽ trở lại, đòi hỏi cả ngân hàng và doanh nghiệp phải có những chiến lược thích ứng linh hoạt để tối ưu hóa dòng tiền trong giai đoạn tới.

Huyền Anh