Nếu các phong trào thi đua của HTX trước đây gắn liền với “thâm canh tăng vụ”, “khoa học kỹ thuật vào đồng ruộng”, thì ngày nay, khẩu hiệu “Nông dân dùng dữ liệu, HTX hoạt động trên nền tảng số, nông sản bước vào thị trường số” lại đang trở thành kim chỉ nam cho sự đổi mới.

HTX tham gia “chợ lớn”

Từ nhật ký điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc đến fanpage, livestream và sổ sách điện tử, hàng nghìn HTX trên cả nước đang chứng minh rằng người nông dân có thể trở thành “công dân số” thực thụ khi được trao cơ hội và công cụ thích hợp. Đó không chỉ là xu thế mà là minh chứng sống động cho sự đổi mới sáng tạo từ gốc rễ.

Tại Thanh Hóa, tinh thần của Nghị quyết 57 đã nhanh chóng được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực. Bên cạnh việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, các HTX và hộ nông dân nơi đây đã mạnh dạn tham gia thương mại điện tử, đưa sản phẩm lên các sàn như Lazada, Shopee, Tiki, Sendo, cũng như các mạng xã hội từ Facebook, Zalo đến TikTok.

Không chỉ dừng ở việc tạo gian hàng, nhiều HTX do người trẻ thành lập còn chủ động xây dựng website, fanpage, thậm chí phát triển ứng dụng bán hàng riêng, đánh dấu một bước tiến vượt bậc trong hành trình chuyển đổi số nông nghiệp.

HTX dịch vụ nông lâm nghiệp Bình Sơn (xã Triệu Sơn) là một ví dụ tiêu biểu. Với sự hỗ trợ của cơ quan chức năng trong đào tạo, tập huấn, tạo tài khoản số và thiết lập gian hàng điện tử, HTX đã đưa nông sản lên các nền tảng như Tiki, Lazada, Postmart.

Từ những bước đi đầu tiên còn bỡ ngỡ, giờ đây khoảng 40% sản lượng chè của HTX Bình Sơn đã được tiêu thụ qua nền tảng số, đồng thời toàn bộ quy trình đều được truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Điều này cho thấy nông dân không đứng ngoài chuyển đổi số, mà đang là chủ thể tích cực của quá trình đó.

Hiệu quả không chỉ thể hiện ở từng HTX mà còn lan tỏa trong toàn cộng đồng nông dân trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Thống kê cho thấy, toàn tỉnh đã đưa hàng nghìn sản phẩm nông sản lên sàn Postmart, hàng trăm sản phẩm được xây dựng thương hiệu, nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc. Kết quả thực tế là bằng chứng thuyết phục cho thấy chuyển đổi số đang trở thành công cụ quan trọng giúp người nông dân vào “chợ lớn”, cạnh tranh sòng phẳng và minh bạch.

Tham gia “sân chơi” mạng xã hội

Không chỉ Thanh Hóa, phong trào HTX số đang lan tỏa mạnh mẽ ở khắp các tỉnh trong Nam ngoài Bắc. Như tại TP.HCM, nơi được coi là đô thị hiện đại bậc nhất cả nước, những HTX nông nghiệp trẻ đã chứng minh rằng nông nghiệp số không phải là lý thuyết mà là chìa khóa thực sự để nâng cao giá trị sản xuất.

HTX Kim Long ở xã Phú Giáo là một điển hình. Ngay từ năm 2021, khi nhiều nông hộ còn lạ lẫm với khái niệm nhật ký điện tử, HTX này đã triển khai toàn bộ quy trình canh tác dưa lưới bằng phần mềm quản lý số.

Từng loại giống, từng chu kỳ bón phân, thời điểm thu hoạch, độ ngọt, độ chín, tất cả đều được HTX lưu trữ đầy đủ trong nhật ký, sổ sách điện tử. Nhờ đó, mỗi trái dưa đều có mã QR riêng, có thể truy xuất về nguồn gốc, quy trình, chất lượng.

Việc minh bạch thông tin giúp HTX Kim Long dễ dàng hợp tác với siêu thị và hướng tới xuất khẩu. Trong nhà màng ứng dụng công nghệ Israel, dưa lưới được tưới nhỏ giọt và châm phân tự động, giúp giảm nhân công, kiểm soát sâu bệnh và tăng năng suất từ 1,5–2 tấn lên 3–4 tấn mỗi vụ, mang lại lợi nhuận hơn 250 triệu đồng mỗi ha. Đây chính là minh chứng rõ ràng rằng công nghệ số, nếu được áp dụng đúng cách, sẽ biến nông nghiệp thành ngành nghề thông minh và hiệu quả.

Đáng chú ý, chuyển đổi số không chỉ có ý nghĩa ở khâu sản xuất mà còn tạo đột phá trong tiêu thụ nông sản. HTX Kim Long đã sử dụng livestream trên Facebook, TikTok để giới thiệu quy trình sản xuất và bán hàng trực tuyến, giúp doanh thu online tăng 10–15% mỗi tuần.

Người mua được “xem tận mắt” vườn dưa, nghe nhân viên HTX giải thích trực tiếp, tạo nên niềm tin, yếu tố quan trọng nhất trong tiêu dùng thực phẩm. Khi livestream trở thành “chợ mới”, thành viên HTX đã nhanh chóng biến nó thành công cụ tiếp thị hiệu quả, đưa nông sản đến tay người tiêu dùng chỉ trong vài cú chạm màn hình.

Cũng cần nói thêm, những câu chuyện thành công trong đổi mới sáng tạo không thể không kể đến những HTX trẻ do những người 9X, 10X dẫn dắt. Họ không chỉ giỏi công nghệ mà còn có tư duy thị trường, mạnh dạn đưa nông sản vào “sân chơi” mạng xã hội.

Trường hợp của Nguyễn Thị Tường Thảo ở HTX Vườn nhà Đà Lạt là minh chứng sống động cho một thế hệ nông dân mới, năng động, sáng tạo và dấn thân. Sau khi tốt nghiệp đại học rồi trở về làm việc tại HTX, Thảo đã mạnh dạn đề xuất cải tiến mẫu mã, xây dựng thương hiệu, mở kênh TikTok “Món lạ vườn nhà”.

Phiên livestream đầu tiên của cô thu hút 1.000 đơn hàng chỉ trong 15 phút, buộc HTX phải huy động toàn bộ nhân lực để xử lý đơn. Sau hơn 1 năm, kênh TikTok đạt hàng trăm nghìn lượt theo dõi, hơn 3 triệu lượt thích, trở thành một trong những kênh bán nông sản thành công nhất trên nền tảng này.

Hình ảnh cô gái 9X lăn lộn trong vườn, quay clip bất kể nắng mưa, đã xây dựng nên sự chân thực mà người tiêu dùng khao khát. Khách hàng không chỉ mua sản phẩm mà còn mua niềm tin vào một mô hình nông nghiệp tử tế, minh bạch.

Lan tỏa phong trào “Học tập số – HTX số”

Đằng sau các câu chuyện thành công ở trên có một điểm chung là HTX trở thành trung tâm của chuyển đổi số nông nghiệp. Các chuyên gia khẳng định, nếu mỗi nông hộ hoạt động riêng lẻ, việc áp dụng công nghệ sẽ bị hạn chế và thiếu đồng bộ. Chỉ khi HTX làm đầu mối, điều phối sản xuất, chuẩn hóa quy trình, kiểm soát chất lượng, tổ chức mua chung, bán chung, thì chuyển đổi số mới phát huy hiệu quả.

HTX chính là “xương sống” của nông nghiệp số, nơi dữ liệu được thu thập tập trung, nơi công nghệ được triển khai đồng bộ và nơi các thành viên cùng hưởng lợi. Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 57 lấy đổi mới sáng tạo làm động lực, lấy chuyển đổi số làm phương thức để nâng cao năng suất và giá trị.

Có thể nói, phong trào “Học tập số – HTX số” đã tạo ra một diện mạo mới cho nông nghiệp Việt Nam. Người nông dân giờ đây biết dùng điện thoại thông minh để quản lý sổ sách điện tử, theo dõi từng công đoạn sản xuất, tương tác với khách hàng, livestream bán hàng.

HTX không chỉ là nơi liên kết sản xuất mà đã trở thành “doanh nghiệp số nông thôn”, có fanpage, website, mã QR, nhật ký điện tử và dữ liệu lớn. Đây chính là minh chứng rõ nhất rằng Nghị quyết 57 không chỉ lan tỏa trong chính sách mà đã thấm sâu vào thực tiễn đời sống, trở thành động lực thúc đẩy nông nghiệp Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ.

Nhật Minh