Theo số liệu từ Chi cục Hải quan Khu vực II (TP.HCM), trong số gần 6.000 doanh nghiệp đang nợ thuế, với tổng số nợ lên tới hơn 3.043 tỷ đồng, số nợ không dàn trải mà tập trung phần lớn vào một số tên tuổi với khoản nợ từ hàng chục đến cả trăm tỷ đồng.

Đứng đầu danh sách là Công ty CP NIVL với số nợ lên tới 152,2 tỷ đồng. Đây là doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoạt động trong lĩnh vực sản xuất đường từ năm 2007. Tuy nhiên, việc doanh nghiệp này đang làm thủ tục giải thể đã khiến công tác truy thu gặp nhiều trở ngại.

Nhóm doanh nghiệp FDI trong ngành may mặc, giày da cũng chiếm tỷ trọng lớn trong danh sách nợ đọng. Cụ thể: Công ty TNHH Silver Star Việt Nam nợ hơn 47,7 tỷ đồng; Công ty TNHH QMI Industrial Việt Nam nợ trên 38 tỷ đồng; Công ty TNHH Sản xuất giày dép Kwang Nam nợ gần 36 tỷ đồng (khoản nợ kéo dài nhiều năm); Công ty TNHH May mặc da nhựa Hừng Sáng nợ 30,7 tỷ đồng.

Đáng chú ý, nhiều khoản nợ "khó đòi" có nguồn gốc từ rất lâu. Điển hình như Công ty TNHH Neocacse Inc Việt Nam (nợ gần 30 tỷ đồng) hay Công ty TNHH May mặc Hong Better (nợ 22,4 tỷ đồng). Các khoản này phát sinh từ những tờ khai hải quan nhập khẩu theo loại hình đầu tư - gia công giai đoạn 2008-2009.

Lý giải về con số nợ thuế khổng lồ, đại diện Chi cục Hải quan Khu vực II cho biết, đặc thù của các doanh nghiệp lớn là giá trị nhập khẩu cao, nên khi gặp sự cố dòng tiền, số thuế nợ phát sinh tăng rất nhanh. Các lĩnh vực như xăng dầu, cơ khí, đóng tàu hay gia công xuất khẩu có chu kỳ vốn dài, phụ thuộc nhiều vào biến động thị trường quốc tế, dẫn đến rủi ro cao.

Bên cạnh đó, nhiều khoản nợ chỉ được phát hiện sau các đợt kiểm tra sau thông quan hoặc rà soát chính sách. Lúc này, doanh nghiệp thường đã suy yếu, ngừng hoạt động hoặc không còn tài sản để cưỡng chế. Các biện pháp hành chính như dừng làm thủ tục xuất nhập khẩu trong trường hợp này ít mang lại hiệu quả thực chất về nguồn thu.

Trước thực trạng trên, trong năm 2025, cơ quan Hải quan đã triển khai quyết liệt các biện pháp cưỡng chế, đặc biệt là đề xuất tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật của các doanh nghiệp nợ thuế.

Điển hình là trường hợp bà Inah Kosasih (quốc tịch Indonesia) - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nhà máy sửa chữa và đóng tàu Sài Gòn; hay ông Jeon Jeong Jae (quốc tịch Hàn Quốc) - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Neocase Inc Việt Nam.

Song song đó, nhiều doanh nghiệp bị dừng làm thủ tục hải quan và cưỡng chế tài khoản ngân hàng như Công ty TNHH SX-TM Lợi Hào Việt Nam (Bình Dương); Công ty TNHH Doosung EMS Vina (Bắc Ninh) bị yêu cầu ngân hàng trích nộp ngân sách để thu hồi khoản nợ quá hạn gần 69 triệu đồng.

Cơ quan Hải quan khẳng định, việc tạm hoãn xuất cảnh nhằm ngăn chặn tình trạng chủ doanh nghiệp FDI "rút lui" khỏi Việt Nam khi chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, đảm bảo môi trường kinh doanh công bằng. Thực tế ghi nhận, sau khi áp dụng các biện pháp "rắn", nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng nộp thuế, cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao kỷ luật tài chính.

Thanh Hoa