Tại phiên chất vấn sáng 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trả lời nhiều vấn đề liên quan đến quản lý thuế trong bối cảnh kinh tế số phát triển, tình trạng mua bán hóa đơn trái phép và những bất cập trong quản lý mã số thuế.

Siết quản lý thuế trên môi trường số, ngăn chặn mua bán hóa đơn

Đại biểu Mai Văn Hải (Đoàn Thanh Hóa) đề nghị làm rõ giải pháp bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, kể cả nhà cung cấp nước ngoài, thực hiện nghĩa vụ thuế bình đẳng, đồng thời hạn chế gia tăng chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, từ năm 2022 đến nay, doanh số thương mại điện tử tại Việt Nam tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm. Đến hết năm 2025, doanh số lĩnh vực này ước đạt 37 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đứng thứ hai khu vực Đông Nam Á.

Cùng với đó, thu thuế từ thương mại điện tử trong 10 tháng năm 2026 đạt khoảng 241.000 tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ.

Để quản lý hoạt động này, ngành Thuế tập trung kiểm soát người bán hàng, KOL, KOC, các sàn thương mại điện tử và đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán, vận chuyển, logistics. Giải pháp trọng tâm là định danh, thu thập dữ liệu giao dịch và thực hiện cơ chế thu hộ, nộp thay, khấu trừ thuế tại nguồn.

Theo Bộ trưởng, hiện cơ quan thuế đang quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng. Ngành Thuế đã kết nối dữ liệu với khoảng 96 ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử và 105 đơn vị vận chuyển, logistics.

Việc kết nối này giúp người kinh doanh chỉ cần khai báo một lần, thay vì phải kê khai với nhiều cơ quan quản lý. Khi sàn thương mại điện tử đã khấu trừ và nộp thuế thay, người kinh doanh không phải thực hiện lại nghĩa vụ nộp thuế đối với khoản đã được nộp thay. Cơ quan thuế cũng tăng cường truy vết giao dịch qua ví điện tử, tài khoản ngân hàng gắn với thông tin định danh.

Một vấn đề khác được đại biểu Hà Đức Minh (Đoàn Lào Cai) đặt ra là tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn diễn ra dù hóa đơn điện tử đã được triển khai trên toàn quốc. Đại biểu đề nghị làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của cơ quan thuế và giải pháp chấn chỉnh.

Thừa nhận tình trạng này vẫn tồn tại, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã phát hành hơn 10 tỷ hóa đơn, gồm 5,2 tỷ hóa đơn điện tử và 5,5 tỷ hóa đơn giấy. Tuy nhiên, một số đối tượng vẫn lợi dụng các công ty ma để mua bán hóa đơn trái phép.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng, đặc biệt là cơ quan an ninh mạng, ứng dụng công nghệ số để định danh người đăng ký, đứng tên chủ doanh nghiệp; đồng thời tăng cường kiểm tra hoạt động thực tế của các doanh nghiệp, tập trung vào nhóm đối tượng và lĩnh vực có rủi ro cao.

Đáng chú ý, từ năm 2022 đến nay, cơ quan thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ có dấu hiệu trốn thuế, buôn bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.

Còn 2,5 triệu mã số thuế cần làm sạch

Bên cạnh quản lý thuế trong kinh tế số, việc chuẩn hóa dữ liệu mã số thuế và khắc phục tình trạng thiếu đồng bộ giữa các cơ quan cũng được nhiều đại biểu quan tâm.

Đại biểu Hoàng Ngọc Định (Đoàn Tuyên Quang) cho biết, theo báo cáo của Cục Thuế, hiện còn trên 2,5 triệu mã số thuế cần rà soát, chuẩn hóa, làm sạch, trong đó có những doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh làm sạch mã số thuế là yêu cầu bắt buộc, không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn liên quan đến các cam kết hợp tác thuế quốc tế của Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, một trong những nguyên nhân sâu xa khiến Việt Nam bị các diễn đàn toàn cầu và OECD xếp vào danh sách đen, danh sách không hợp tác về thuế là việc chưa làm sạch dữ liệu mã số thuế.

Từ đầu năm đến nay, ngành Thuế đã làm sạch được 777.000 mã số thuế. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 2,5 triệu mã số thuế thuộc hai trạng thái cần xử lý: trạng thái 03 là đã dừng hoạt động kinh doanh và trạng thái 06 là không hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh.

Để đẩy nhanh tiến độ, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét đưa vào chương trình làm việc tại kỳ họp này các quy trình, thủ tục phục vụ việc làm sạch mã số thuế, tập trung tháo gỡ vướng mắc về nghĩa vụ tài chính.

Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất xử lý các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng, gồm thuế môn bài và tiền phạt chậm nộp, đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động từ 5 năm trước trở lại đây. Dù thuế môn bài đã được bãi bỏ từ ngày 1/1/2026, các nghĩa vụ phát sinh trước đó vẫn còn tồn tại.

Theo Bộ trưởng, việc xử lý những khoản này sẽ tạo cơ sở để đóng mã số thuế, đồng thời ngăn chặn tình trạng lợi dụng mã số thuế của doanh nghiệp không còn hoạt động để trốn thuế, kinh doanh bất hợp pháp.

Đánh thuế đất bỏ hoang: Đại biểu lo người dân bị “vạ lây” vì những nguyên nhân khách quan

Đại biểu Quốc hội cảnh báo sức ép chi phí đè nặng người dân, doanh nghiệp

Cũng liên quan đến vấn đề này, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (Đoàn Tây Ninh) phản ánh tình trạng dữ liệu giữa các cơ quan cập nhật không đồng thời, khiến một số người dân bị treo hoặc khóa mã số thuế tự động, không thể kê khai, nộp thuế và thực hiện giao dịch điện tử. Đại biểu cũng đề nghị làm rõ giải pháp tháo gỡ vướng mắc trong thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, các trường hợp bị cấm xuất cảnh do vướng hồ sơ, thủ tục.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhận trách nhiệm trong quá trình chuyển đổi và thừa nhận có trường hợp người dân, doanh nghiệp nhận được thông báo sai. Theo Bộ trưởng, cơ quan thuế đã kiểm tra, rà soát các phản ánh; có 99% thông tin là đúng, còn 1% là quên.

Thời gian tới, ngành Tài chính sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu với các cơ quan liên quan, đặc biệt là khai thác dữ liệu trên VNeID và cơ sở dữ liệu của cơ quan công an.

Bộ trưởng cho biết, việc kết nối dữ liệu nhằm giảm yêu cầu người dân phải cung cấp lại thông tin, hạn chế sai sót và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Mục tiêu là bảo đảm các hồ sơ, thủ tục thuế của người dân và doanh nghiệp được xử lý theo hướng đơn giản nhất, chính xác nhất.

Thanh Hoa