Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa góp ý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đăng ký).

Theo dự thảo, người nộp thuế thuộc hai nhóm này phải nộp đủ 100% tiền thuế nợ gốc trước ngày 30/6/2028 mới được xem xét xóa tiền chậm nộp. Quy định nhằm bảo vệ nguồn thu ngân sách, hạn chế lợi dụng chính sách để trốn tránh nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, VCCI cho rằng áp dụng cứng nhắc có thể gây khó khăn cho những trường hợp không còn khả năng thanh toán.

Theo VCCI, thực tế có những khoản nợ thuế gần như không còn khả năng thu hồi, chẳng hạn chủ hộ kinh doanh hoặc người đại diện theo pháp luật đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự. Một số doanh nghiệp đã hoàn tất xử lý, thanh lý tài sản theo quy định về phục hồi, phá sản nhưng không còn nguồn tiền trả nợ.

Ngoài ra, nhiều hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ từng khởi nghiệp nhưng thất bại, chỉ còn nợ thuế từ dưới 10 triệu đồng đến vài chục triệu đồng. Cơ sở đã ngừng hoạt động, không còn tài sản để kê biên, trong khi chi phí quản lý, theo dõi và cưỡng chế có thể lớn hơn khoản nợ.

Vì vậy, VCCI kiến nghị bổ sung cơ chế khoanh nợ, xóa toàn bộ nợ thuế gốc, tiền phạt và tiền chậm nộp đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03, 06 nếu chủ cơ sở kinh doanh hoặc người đại diện theo pháp luật đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự. Cơ chế này cũng được đề xuất áp dụng với doanh nghiệp đã kết thúc thi hành theo quyết định tuyên bố phá sản của Tòa án.

Đáng chú ý, VCCI đề nghị nghiên cứu xóa nợ thuế gốc dưới 20 triệu đồng đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và dưới 50 triệu đồng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ đã ngừng hoạt động trên 5 năm, với điều kiện cơ quan thuế xác minh không còn khả năng thu hồi.

Cùng hướng tháo gỡ, trước đó Hội Tư vấn thuế Việt Nam (VTCA) đề xuất xóa nợ đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03, 06 có nợ thuế gốc không quá 2 triệu đồng đối với doanh nghiệp và 1 triệu đồng đối với cá nhân, đã ngừng hoạt động từ 10 năm trở lên. Cơ quan thuế sẽ căn cứ dữ liệu quản lý để quyết định xóa nợ, chấm dứt hiệu lực mã số thuế mà không yêu cầu người nộp thuế trực tiếp thực hiện thủ tục.

Gian nan đường giải thể: Doanh nghiệp "chết" lâm sàng vẫn gánh nợ thuế tiền triệu

Doanh nghiệp “chết lâm sàng” gánh nợ thuế: Nên xóa hết hay phân loại?

Giải trình kiến nghị của VCCI, Bộ Tài chính cho biết pháp luật về quản lý thuế đã quy định cơ chế khoanh nợ, xóa nợ đối với những trường hợp đáp ứng điều kiện.

Cụ thể, Điều 21 Luật Quản lý thuế 2025 quy định xóa tiền thuế nợ đối với cá nhân đã chết, bị Tòa án tuyên bố đã chết hoặc mất năng lực hành vi dân sự mà không có tài sản; doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị tuyên bố phá sản, đã thực hiện thanh toán các khoản nợ theo quy định nhưng không còn tài sản và những trường hợp khác đáp ứng điều kiện luật định.

Các trường hợp này được xem xét theo cơ chế của luật, không phải thực hiện điều kiện nộp đủ nợ gốc tại dự thảo Nghị quyết để được xem xét xóa nợ.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính nhấn mạnh cần phân biệt nghĩa vụ của cá nhân với doanh nghiệp. Người đại diện theo pháp luật chết, mất tích hoặc mất năng lực hành vi dân sự không đồng nghĩa doanh nghiệp không còn tài sản hay khả năng thanh toán. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ tình trạng của người đại diện để xóa toàn bộ nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.

Với đề xuất xóa nợ gốc dưới 20 triệu đồng và 50 triệu đồng, Bộ Tài chính cho rằng khoản nợ có giá trị nhỏ hoặc người nộp thuế đã ngừng hoạt động trên 5 năm chưa đủ căn cứ xác định không còn khả năng thu hồi.

Các ngưỡng này cần được đánh giá trên cơ sở số lượng đối tượng, tài sản, khả năng thanh toán, chi phí thu hồi, tác động ngân sách và nguy cơ lợi dụng chính sách.

Theo Bộ Tài chính, dự thảo Nghị quyết lựa chọn phương án xóa tiền chậm nộp có điều kiện, gắn với việc người nộp thuế nộp đủ nợ gốc và hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Cơ chế nhằm tăng khả năng thu hồi nợ gốc, khuyến khích người nộp thuế quay lại giải quyết nghĩa vụ và xử lý tình trạng đăng ký thuế tồn đọng.

Do đó, Bộ Tài chính đề nghị chưa bổ sung chính sách xóa nợ gốc theo ngưỡng tiền tại Nghị quyết lần này. Việc xử lý các khoản nợ nhỏ, có chi phí thu hồi không hiệu quả sẽ tiếp tục được nghiên cứu, bảo đảm công bằng với người đã hoàn thành nghĩa vụ và phòng ngừa trục lợi chính sách.

Huyền Anh