Nhằm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN giai đoạn 2026–2030, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Hướng dẫn số 3930/HD-BKHCN, tập trung vào hai nhóm nhiệm vụ cốt lõi: phát triển hạ tầng số, bưu chính công cộng phục vụ chính quyền số và đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật, nhân rộng mô hình “thôn thông minh”.

Một trong những nội dung đột phá của Hướng dẫn số 3930/HD-BKHCN là mục tiêu chuẩn hóa và phủ sóng toàn diện hạ tầng viễn thông tại khu vực nông thôn, miền núi. Đến năm 2030, 100% các thôn trên địa bàn xã phải có khả năng tiếp cận, sử dụng dịch vụ viễn thông di động/cố định và Internet băng rộng. Tỷ lệ hộ gia đình có khả năng tiếp cận cáp quang đạt 100%, mạng băng rộng di động 5G phủ sóng 99% dân số và phấn đấu tối thiểu 90% số thuê bao di động tại các thôn sử dụng điện thoại thông minh.

Đặc biệt, mỗi xã sẽ duy trì tối thiểu 01 điểm phục vụ bưu chính công cộng được trang bị hạ tầng thiết bị hiện đại (máy tính, máy quét, kết nối Internet tốc độ cao) để hỗ trợ người dân và thành viên HTX thực hiện các thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến ngay tại cơ sở.

Đối với khu vực kinh tế tập thể vùng cao, vùng đồng bào DTTS, việc hoàn thiện hạ tầng số không chỉ xóa bỏ tình trạng "lõm sóng" hay "nghẽn thông tin", mà còn tạo tiền đề kỹ thuật để các HTX đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và giao thương trực tuyến.

Bên cạnh hạ tầng kết nối, Hướng dẫn 3930/HD-BKHCN chú trọng đến các giải pháp trực tiếp nâng cao năng lực cho các chủ thể kinh tế tại địa bàn khó khăn. Theo đó, các địa phương sẽ triển khai giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu để tổ chức đào tạo, tập huấn kỹ năng số, chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật và công nghệ mới cho doanh nghiệp, HTX và các hộ sản xuất.

Chương trình tập trung hỗ trợ HTX ứng dụng công nghệ trong các khâu then chốt: sản xuất, chế biến, bảo quản sau thu hoạch và tiêu thụ nông sản; thúc đẩy các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; đồng thời nhân rộng các mô hình “thôn thông minh”, mô hình ứng dụng công nghệ hiệu quả.

Thời gian qua, dù nhiều HTX vùng DTTS&MN đã chủ động xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng cao (như quế, cà phê, dược liệu, chè...), nhưng hạn chế về công nghệ chế biến và kỹ năng số vẫn là rào cản khiến sản phẩm khó vươn xa. Do đó, việc triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ KH-KT theo Hướng dẫn 3930/HD-BKHCN sẽ là "cú hích" quan trọng, giúp các HTX giải bài toán nâng cao tỷ lệ chế biến sâu, xây dựng thương hiệu nông sản an toàn, đưa sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử và kết nối trực tiếp với doanh nghiệp tiêu thụ.

Sự kết hợp giữa hạ tầng số hiện đại và năng lực làm chủ công nghệ của cộng đồng DTTS&MN được đánh giá là động lực then chốt để kinh tế tập thể vùng cao bứt phá, khẳng định vai trò cầu nối giúp đồng bào DTTS thoát nghèo bền vững và làm giàu từ chính nông sản địa phương.

 Như Yến