Theo Phòng NN&PTNT Cư Jút, toàn huyện hiện có khoảng 800ha đang trồng cây ăn trái với chủng loại đa dạng và phong phú, trong đó nhiều nhất là mít, xoài và quýt. Diện tích trồng cây ăn trái phân bố rải rác ở các xã, thị trấn nhưng tập trung nhiều nhất ở 2 xã có điều kiện tự nhiên phù hợp là Đắk D’Rông và Đắk Wil. Thời gian gần đây, diện tích cây ăn trái có xu hướng tăng do giá tiêu xuống thấp, tình trạng tiêu chết diễn biến phức tạp nên nông dân chuyển đổi cây trồng sang một số loại cây khác.

Mít Thái da xanh bén rễ đất đỏ bazan

Sau nhiều nỗ lực của bà con nông dân, sự hỗ trợ của các cấp ngành, sản phẩm mít Thái da xanh của Tổ hợp tác cây ăn quả xã Đăk D’Rông đã được cấp giấy chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP, cũng là tổ hợp tác trồng cây ăn quả đầu tiên ở huyện Cư Jút đạt chứng nhận VietGAP.

“Các thành viên rất phấn khởi bởi sự kiện sản phẩm mít được cấp giấy chứng nhận VietGAP. Đây là cơ sở để Tổ hợp tác ngày càng nâng cao chất lượng, uy tín sản phẩm mít trên thị trường; đồng thời là động lực để các thành viên tiếp mở rộng tục sản xuất  sản phẩm mít an toàn, chất lượng phục vụ người tiêu dùng tốt hơn”, Tổ trưởng Tổ hợp tác Nguyễn Tôn Kè chia sẻ.

Được thành lập đầu năm 2019, với 10 thành viên, Tổ hợp tác cây ăn quả xã Đăk D’Rông đã triển khai xây dựng vùng trồng mít Thái da xanh tại thôn 14 và thôn 15 với tổng diện tích 18 ha, sản lượng 720 tấn/năm. Sau một thời gian áp dụng nghiêm túc các quy chuẩn về sản xuất nông nghiệp, các thành viên đã thực hiện tốt 4 tiêu chí về kỹ thuật sản xuất; tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm; tiêu chuẩn về môi trường làm việc; tiêu chuẩn truy tìm nguồn gốc sản phẩm.

Thời gian qua, Phòng NN&PTNT huyện Cư Jút đã phối hợp với Công ty cổ phần F9- TP BMT thực hiện dự án VFGAP - ứng dụng giúp cho người sản xuất và tiêu dùng có thể dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm một cách chi tiết, chính xác, minh bạch chỉ thong qua một bước quét mã QR. Theo đó, Công ty F9 đã trao tặng Tổ hợp tác cây ăn quả xã Đăk D’Rông gần 2.000 tem truy xuất nguồn gốc để gắn lên sản phẩm mít.

Không chỉ mang lại thiết thực cho cả người sản xuất và người tiêu dùng, việc áp dụng truy xuất nguồn gốc nông sản an toàn còn mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội; thắt chặt mối liên kết, tương tác đa chiều giữa 4 nhà “nhà quản lý, doanh nghiệp, người sản xuất, người tiêu thụ”.

Giải bài toán đầu ra bằng chất lượng

Để hỗ trợ xây dựng mô hình VietGAP cây ăn trái, huyện Cư Jút đã tạo điều kiện thuận lợi về mặt chủ trương, chính sách và kinh phí (khoảng 100 triệu đồng/mô hình). Mục đích chính của huyện khi xây dựng các mô hình VietGAP là hướng dẫn nông dân sản xuất theo vùng, bảo đảm sản phẩm an toàn, từ đó hướng tới việc cấp tem truy xuất nguồn gốc, đưa các sản phẩm trái cây vào hệ thống siêu thị, cửa hàng, giúp người trồng nâng cao thu nhập.

Chia sẻ về nỗi lo đầu ra cho sản phẩm, anh Nguyễn Văn Thuận, thôn 8, xã Đắk Wil cho biết, năm 2010, anh quyết định xuống giống gần 2ha xoài cát và xoài Đài Loan để thay thế vườn điều kém hiệu quả. Mấy năm sau, loại cây này tỏ ra phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương khi cho năng suất, chất lượng tốt, được người dùng ưa chuộng. Có nguồn thu bước đầu, anh Thuận tiếp tục mở rộng diện tích trồng cây ăn trái lên 4ha, chủ yếu là xoài, ổi và áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

 “Vào chính vụ thu hoạch, lượng sản phẩm rất lớn. Trong khi đó, thương lái về vườn chỉ trả giá bằng khoảng 1/2, thậm chí 1/3 giá cả thị trường. Người nông dân như chúng tôi không tìm được đầu ra sản phẩm nên cũng đành chịu cảnh thương lái họ ép giá”, anh Thuận kể.

Khi xã Đắk Wil có chủ trương thành lập Tổ hợp tác sản xuất cây ăn trái theo tiêu chuẩn VietGAP, anh Thuận cùng một số hộ dân trồng trái cây trong thôn 8 đã đăng ký tham gia làm thành viên. Dự kiến hơn 20 hộ dân với trên 20ha cây ăn trái đang trong giai đoạn sản xuất tham gia vào mô hình này. Hy vọng khi xây dựng được tổ hợp tác, đầu ra sản phẩm sẽ thuận lợi, giá cả đỡ bấp bênh hơn.

Xã Đắk Wil hiện có trên 110ha cây ăn trái các loại, tập trung tại thôn 8. Theo lãnh đạo UBND xã Đắk Wil, thôn 8 là nơi giao thoa của hai vùng thổ nhưỡng, có hệ đất sỏi cơm màu đen, rất phù hợp với các loại cây ăn trái. Bên cạnh đó, nguồn nước ngầm tại khu vực này bảo đảm cung cấp cho các loại cây ăn trái. Những năm qua, người dân thôn 8 đã áp dụng khoa học kỹ thuật vào nâng cao năng suất, chất lượng nên trái cây ở vùng này khá nổi tiếng. Tuy nhiên, trên thực tế thì cây ăn trái ở địa phương đang trong tình trạng bế tắc đầu ra và giá cả khá bấp bênh. Do đó, nếu xây dựng được mô hình VietGAP, đầu ra của sản phẩm sẽ giảm bớt áp lực, trái cây của Đắk Wil có thể đi vào trong hệ thống siêu thị, cửa hàng… và mang về lợi nhuận kinh tế cao cho người dân.

Ngoài ra, huyện Cư Jút cũng kỳ vọng xây dựng được các mô hình tham quan, nghỉ dưỡng, tạo ra “vùng đệm” cho du khách khi tham gia tour, tuyến du lịch vùng công viên địa chất núi lửa Krông Nô, tạo nên một kênh tiêu thụ hiệu quả cho các nông sản địa phương.

Đức Nguyễn