VietinBank vừa bán thành công hơn 2,2 triệu cổ phiếu PHP trong phiên đấu giá tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), tương đương 32,1% tổng số cổ phần được đưa ra. Với giá đấu thành công bình quân 40.048 đồng/cp, ngân hàng thu về hơn 89,3 tỷ đồng.

Thông tin cho thấy, VietinBank ban đầu đưa ra đấu giá hơn 6,94 triệu cổ phiếu PHP, tương đương 2,12% vốn điều lệ Cảng Hải Phòng. Nếu bán hết theo giá khởi điểm, số tiền thu về có thể đạt gần 278 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ có 15 nhà đầu tư đăng ký tham gia, với tổng khối lượng đặt mua hơn 2,23 triệu cổ phiếu. Phần còn lại hơn 4,7 triệu cổ phiếu không có nhà đầu tư đăng ký mua.

Kết quả này diễn ra sau một quá trình VietinBank tìm cách rút vốn khỏi Cảng Hải Phòng. Kế hoạch thoái vốn tại Cảng Hải Phòng đã được HĐQT VietinBank thông qua từ tháng 11/2025. Cuối năm 2025, ngân hàng từng đưa toàn bộ lượng cổ phiếu này ra đấu giá với giá khởi điểm 29.208 đồng/cp, nhưng phiên đấu giá không thể thực hiện do không có nhà đầu tư đăng ký. Sau đó, VietinBank chuyển sang phương thức bán khớp lệnh trên sàn nhưng chưa hoàn tất việc thoái vốn.

Đến tháng 7/2026, VietinBank tiếp tục được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp giấy chứng nhận đăng ký chào bán hơn 6,94 triệu cổ phiếu PHP ra công chúng. Giá chào bán lần này là 40.048 đồng/cp, trước khi được đưa ra đấu giá công khai tại HNX.

Như vậy, nếu nhìn xuyên suốt các lần chào bán, thương vụ mới nhất chưa phải là một đợt thoái vốn hoàn tất. VietinBank mới bán được khoảng một phần ba lượng cổ phần đăng ký, trong khi vẫn còn hơn 4,7 triệu cổ phiếu PHP chưa được chuyển nhượng trong phiên đấu giá.

Điều đáng chú ý nằm ở chỗ khó khăn này không hoàn toàn đến từ hoạt động kinh doanh của Cảng Hải Phòng.

Trong quý II/2026, doanh thu thuần của Cảng Hải Phòng đạt khoảng 950 tỷ đồng, tăng 44% so với cùng kỳ. Lợi nhuận gộp đạt 522 tỷ đồng, tăng 84%. Lợi nhuận sau thuế đạt 486 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ khoảng 425 tỷ đồng, tăng lần lượt 110% và 124%. Đây cũng là mức lợi nhuận quý cao nhất từ trước đến nay của doanh nghiệp theo số liệu được công bố.

Tính chung 6 tháng đầu năm, Cảng Hải Phòng tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng cao về doanh thu và lợi nhuận. Do đó, việc một lượng lớn cổ phiếu không được đăng ký mua trong đợt đấu giá đặt vấn đề ở khả năng hấp thụ của thị trường hơn là chỉ nhìn vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Một yếu tố khác cần tính đến là cơ cấu cổ đông. Cảng Hải Phòng hiện là công ty con của Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC), tổ chức đang nắm hơn 92% vốn. Khi tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành tương đối hạn chế, việc đưa một lượng cổ phiếu lớn ra thị trường trong cùng một thời điểm có thể tạo ra bài toán riêng về thanh khoản và khả năng hấp thụ nguồn cung.

Cảng Hải Phòng không phải khoản đầu tư duy nhất trong nhóm doanh nghiệp cảng mà VietinBank đang tìm cách rút vốn.

Tại Cảng Sài Gòn (SGP), câu chuyện còn kéo dài hơn. VietinBank hiện nắm khoảng 8,9% vốn doanh nghiệp, tương ứng hơn 19 triệu cổ phiếu. Khoản đầu tư này có nguồn gốc từ quá trình xử lý nợ và ngân hàng đã nhiều lần đăng ký thoái toàn bộ số cổ phần nhưng chưa thể hoàn tất.

Ba lần rao bán đều thất bại: Điều gì khiến VietinBank chưa thể thoái vốn khỏi Saigon Port?

Cuối năm 2025, VietinBank từng đưa toàn bộ cổ phần SGP ra đấu giá với giá khởi điểm 29.208 đồng/cp, nhưng phiên đấu giá phải hủy do không có nhà đầu tư đăng ký. Sang năm 2026, ngân hàng chuyển sang phương thức bán khớp lệnh và liên tiếp đăng ký bán toàn bộ số cổ phần này. Trong một đợt từ tháng 4 đến tháng 5, VietinBank không bán được cổ phiếu nào; giai đoạn từ cuối tháng 5 đến tháng 6 cũng không ghi nhận giao dịch, với lý do được công bố là điều kiện thị trường chưa phù hợp.

Ở một đợt khác đầu năm, VietinBank đăng ký bán hơn 19,6 triệu cổ phiếu SGP nhưng chỉ bán được 275.500 cổ phiếu, sau đó tiếp tục đăng ký bán phần còn lại.

Diễn biến tại Cảng Sài Gòn cho thấy việc thoái vốn của ngân hàng không chỉ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có hoạt động hiệu quả hay không. Trong nửa đầu năm 2026, Cảng Sài Gòn vẫn ghi nhận doanh thu hơn 579 tỷ đồng, tăng khoảng 8%, trong khi lợi nhuận sau thuế gần 276 tỷ đồng, tăng hơn 27% so với cùng kỳ. Dù vậy, VietinBank vẫn gặp khó trong việc tìm đầu ra cho lượng cổ phiếu muốn bán.

Hai thương vụ có những đặc điểm khác nhau, nhưng cùng cho thấy một vấn đề: giá trị khoản đầu tư trên sổ sách hoặc triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp không đồng nghĩa với khả năng chuyển đổi ngay thành tiền khi ngân hàng muốn thoái vốn.

Châu Anh