Theo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường đang được Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội lấy ý kiến, các nhà sản xuất và nhập khẩu phải thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) thông qua việc thu hồi và tái chế sản phẩm theo tỷ lệ quy định.

Tại dự thảo nghị định hướng dẫn chi tiết, tỷ lệ tái chế bắt buộc với pin xe điện công nghệ Lithium và Nickel-Metal Hydride (NiMH) được đề xuất ở mức 8% trên tổng lượng bán ra thị trường trong giai đoạn từ năm 2029 đến năm 2031. Chỉ tiêu này sẽ tăng lên 15% trong ba năm tiếp theo, từ năm 2032 đến năm 2034.

Quá trình tái chế có thể thực hiện thông qua việc tháo dỡ, phân loại và thu hồi các vật liệu như nhựa, lithium hoặc kim loại khác. Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất bãi bỏ phương án đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường để thay thế việc thu hồi, xử lý thực tế, xuất phát từ quan điểm cách làm này không phù hợp với nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền.

Trước những lo ngại từ Hiệp hội các Nhà sản xuất Xe máy Việt Nam (VAMM) và Hiệp hội các Nhà sản xuất Ôtô Việt Nam (VAMA) về việc hạ tầng trong nước chưa hoàn thiện và công nghệ chưa thể thu hồi lithium hay nickel, ban soạn thảo đã đưa ra các giải pháp tháo gỡ linh hoạt.

Theo đó, nếu doanh nghiệp chưa hoàn thành chỉ tiêu 8% trong năm 2029 thì được chuyển phần nghĩa vụ còn thiếu sang các năm tiếp theo với thời hạn tối đa 5 năm. Đơn vị sản xuất cũng được phép xuất khẩu pin thải bỏ sang nước thứ ba để xử lý trước khi phải thực hiện trọn vẹn nghĩa vụ từ năm 2033. Đối với đề xuất từ Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam về việc khuyến khích tái sử dụng pin xe điện làm pin lưu trữ nhằm kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm phát thải, cơ quan soạn thảo cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu để quy định cụ thể tại nghị định thi hành.

Dự thảo luật đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến và dự kiến sẽ trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ hai vào tháng tới.

Những yêu cầu khắt khe về trách nhiệm thu hồi pin trong dự thảo luật môi trường mới có sự tương đồng với nhiều ý kiến từng được các đại biểu Quốc hội nêu ra trước đó.

Cuộc đổ bộ của xe điện Trung Quốc làm lộ điểm nghẽn hạ tầng

Hà Nội hỗ trợ đổi xe điện: Bài toán không chỉ là tiền

Tại phiên thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế ở kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, nhiều đại biểu đã nhấn mạnh bài toán môi trường liên quan đến pin xe điện hết hạn sử dụng. Các đại biểu nhìn nhận nếu thiếu các giải pháp xử lý phù hợp, nguy cơ ô nhiễm từ chất thải pin sẽ rất lớn và có thể để lại tác động tiêu cực lâu dài.

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ (đoàn Đồng Tháp) kiến nghị chính sách khuyến khích chuyển đổi năng lượng xanh cần đi liền với trách nhiệm bảo vệ môi trường. Ông cho rằng việc kéo dài ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe điện là đúng đắn nhằm giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050, song bắt buộc phải triển khai đồng bộ hạ tầng trạm sạc cùng công nghệ pin an toàn.

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ cũng đề xuất sớm ban hành quy định bắt buộc doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu phải thu hồi, tái chế pin đã qua sử dụng, đồng thời thiết lập hệ thống thu gom chuyên nghiệp và đẩy mạnh nghiên cứu thay thế công nghệ cũ để ngăn ngừa các nguy cơ ô nhiễm phát sinh trong tương lai.

Thanh Hoa