Mở cửa phiên giao dịch 2/10, cổ phiếu PNJ tiếp tục giảm hết biên độ xuống 23.050 đồng/cp, đánh dấu phiên thứ 5 liên tiếp thị giá rơi mạnh nếu tính cả thời điểm đầu phiên. Đây cũng là vùng giá thấp nhất của PNJ trong nhiều năm.

Khác với những phiên trước, lượng cổ phiếu đặt bán giá sàn nhanh chóng được hấp thụ khi dòng tiền bắt đáy nhập cuộc. Chỉ sau khoảng một giờ giao dịch, PNJ có thời điểm tăng lên 25.150-25.200 đồng/cp, vượt giá tham chiếu 24.750 đồng/cp. Thanh khoản cũng tăng vọt lên mức cao nhất lịch sử giao dịch của mã.

Tại thời điểm 10h, hơn 44,2 triệu cổ phiếu PNJ được sang tay, tương ứng giá trị giao dịch khoảng 1.032 tỷ đồng. Đến khoảng 11h, khối lượng khớp lệnh đã tiến gần 53 triệu cổ phiếu. Quy mô giao dịch này cho thấy một lượng lớn cổ phiếu bị bán ra đã tìm được lực cầu đối ứng.

Điểm đáng chú ý trong phiên 2/10 nằm ở sự đối lập giữa bên bán và bên mua. Trong hơn 44,2 triệu cổ phiếu PNJ được giao dịch vào khoảng 10h có khoảng 37 triệu đơn vị liên quan đến giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài, với giá trị khoảng 780 tỷ đồng.

Theo ghi nhận, chỉ trong buổi sáng, khối ngoại bán ròng gần 35 triệu cổ phiếu PNJ, tương ứng khoảng 800 tỷ đồng. Lượng cổ phiếu này được hấp thụ chủ yếu bởi dòng tiền trong nước.

Có thể nói, phiên giao dịch 2/10 không đơn thuần là việc cổ phiếu PNJ xuất hiện lực cầu bắt đáy, mà đây còn là cuộc chuyển giao lượng cổ phiếu rất lớn giữa nhóm nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư trong nước.

Thống kê cho thấy, đến cuối tháng 9, nhà đầu tư nước ngoài vẫn nắm khoảng 238 triệu cổ phiếu PNJ, tương đương 46,6% vốn doanh nghiệp. Với giá đóng cửa 26.600 đồng/cp ngày 30/9, lượng cổ phiếu này có giá trị khoảng 6.300 tỷ đồng.

Điều này cũng cho thấy áp lực bán từ khối ngoại chưa thể xem là đã kết thúc. Việc một lượng lớn cổ phiếu được hấp thụ trong phiên 2/10 giúp thanh khoản PNJ được khơi thông, nhưng đồng thời tạo ra lượng cổ phiếu mới nằm trong tay những nhà đầu tư bắt đáy.

Đợt giảm sâu của PNJ diễn ra sau khi doanh nghiệp công bố tài liệu chuẩn bị cho ĐHĐCĐ bất thường. Kế hoạch điều chỉnh năm 2026 đưa lợi nhuận sau thuế từ mục tiêu có lãi sang mức âm 6.271 tỷ đồng, sau khi tính khoản dự phòng 7.071 tỷ đồng liên quan đến chính sách thu đổi hàng hóa đã bán.

Phía sau khoản dự phòng hơn 7.000 tỷ đồng là một vấn đề lớn hơn đối với PNJ: chính sách thu đổi từng được xem là công cụ hỗ trợ bán hàng đã trở thành nghĩa vụ tài chính khi một lượng lớn khách hàng cùng lúc yêu cầu bán lại sản phẩm.

Theo AAS Research, PNJ về nguyên tắc đã lựa chọn duy trì cam kết thu đổi kim cương. Tuy nhiên, cách triển khai trong giai đoạn đầu khiến một cuộc khủng hoảng niềm tin về sản phẩm có thời điểm chuyển thành áp lực thanh khoản.

Trong giai đoạn 1-20/7, PNJ tiếp tục mua lại sản phẩm và trả tiền ngay theo chính sách thu đổi. Giá trị mua lại lên tới 5.900 tỷ đồng, trong khi doanh thu bán mới chỉ đạt 1.588 tỷ đồng, tức dòng tiền chi cho mua lại cao gấp khoảng 3,7 lần doanh thu bán mới.

AAS Research ví chính sách mua lại với tỷ lệ 80-95% giá trị sản phẩm của PNJ giống như doanh nghiệp trao cho khách hàng một “quyền chọn bán”. Khi thị trường ổn định, chính sách này hỗ trợ bán hàng. Nhưng khi niềm tin bị ảnh hưởng, nhiều khách hàng cùng thực hiện quyền bán lại có thể biến một nghĩa vụ tiềm tàng thành dòng tiền phải chi ngay.

Từ ngày 21/7, PNJ chuyển sang phương án thanh toán trong 120 ngày theo nhiều đợt và ưu tiên khách hàng chuyển đổi sang sản phẩm khác. Theo AAS, trong tuần 21-27/7, giá trị mua lại giảm còn 1.162 tỷ đồng, thấp hơn doanh thu mới 1.393 tỷ đồng.

Đây là thay đổi quan trọng bởi PNJ bắt đầu chuyển trọng tâm từ việc đáp ứng nhu cầu bán lại bằng tiền mặt sang kiểm soát dòng tiền và khuyến khích khách hàng tiếp tục giao dịch trong hệ thống.

Khoản dự phòng 7.071 tỷ đồng hiện là tâm điểm trong câu chuyện tài chính của PNJ.

Theo AAS Research, trên 4.997 tỷ đồng kim cương đã mua lại, khoản lỗ thực hiện được ước tính khoảng 1.446 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ tổn thất khoảng 28,9%. Với tỷ lệ này, để sử dụng hết khoản dự phòng 7.071 tỷ đồng, tổng giá trị kim cương bị thu đổi phải lên tới khoảng 24.500 tỷ đồng, gần gấp 5 lần giá trị đã được mua lại trong giai đoạn cao điểm.

PNJ mất gần 30.000 tỷ đồng vốn hóa, gia đình Chủ tịch vẫn nắm hơn 58 triệu cổ phiếu

Do đó, AAS đánh giá khoản dự phòng hiện tại mang tính thận trọng cao. Nếu làn sóng thu đổi không quay trở lại ở mức lớn, một phần dự phòng có thể được hoàn nhập trong các năm sau. Ngược lại, nếu nhu cầu thu đổi tiếp tục tăng, khoản dự phòng này sẽ trở thành một phần quan trọng trong chi phí thực tế của doanh nghiệp.

Nhưng ngay cả trong trường hợp áp lực thu đổi giảm xuống, PNJ vẫn phải giải quyết bài toán vốn.

Doanh nghiệp đang dự kiến huy động tối đa 8.000 tỷ đồng bằng nhiều hình thức. Trong đó, phương án trình cổ đông bao gồm chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu phổ thông cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

AAS Research ước tính tại ngày 30/6, vốn chủ sở hữu của PNJ ở mức 13.912 tỷ đồng. Nếu tính khoản lỗ sau thuế dự kiến 6.271 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu cuối năm trước khi tăng vốn có thể giảm mạnh xuống khoảng 6.456 tỷ đồng. Khi đó, giá phát hành và quy mô phát hành sẽ quyết định đáng kể mức độ pha loãng đối với cổ đông hiện hữu.

Châu Anh