Việc Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng lên thị trường mới nổi thứ cấp mở ra kỳ vọng về một chu kỳ dòng vốn mới. Tuy nhiên, những diễn biến ngay sau cột mốc này cho thấy dòng tiền chưa phản ứng ngay theo kỳ vọng.

Nâng hạng nhưng dòng tiền vẫn đứng ngoài

Trong tuần đầu tiên sau nâng hạng, khối ngoại tiếp tục bán ròng hơn 100 triệu USD.

Theo ông Huỳnh Tuần Khánh, Tổng giám đốc KIM Việt Nam, áp lực bán đến từ nhiều nhóm vốn khác nhau: các quỹ theo dõi thị trường cận biên phải cơ cấu danh mục, trong khi một số quỹ chủ động đã mua đón đầu sự kiện từ trước có thể tranh thủ chốt lời. Do đó, số liệu mua bán ròng chung chưa phản ánh đầy đủ sự dịch chuyển giữa các nhóm vốn quốc tế.

Điểm quan trọng là nâng hạng không đồng nghĩa dòng tiền mới sẽ lập tức xuất hiện với quy mô lớn. Các quỹ thụ động thường giải ngân theo lộ trình của bộ chỉ số, còn quyết định phân bổ của các quỹ chủ động phụ thuộc vào đánh giá riêng về lợi nhuận doanh nghiệp, định giá, tỷ giá và triển vọng kinh tế.

Một tín hiệu khác đến từ thị trường Thái Lan. Lượng chứng chỉ lưu ký mô phỏng các ETF Việt Nam mà nhà đầu tư Thái Lan nắm giữ đã giảm đáng kể. CafeF ghi nhận lượng DR FUEVFVND xuống khoảng 107,6 triệu đơn vị, trong khi E1VFVN30 còn khoảng 85,7 triệu đơn vị, đều thấp hơn đáng kể so với các mức đỉnh trước đó.

Tuy nhiên, diễn biến này cần được nhìn thận trọng. Việc nhà đầu tư Thái Lan bán DR có thể liên quan đến chốt lời, điều chỉnh danh mục hoặc đánh giá lại hiệu suất đầu tư. Quan trọng hơn, giao dịch trên thị trường DR không đồng nghĩa trực tiếp với việc ETF cơ sở phải bán cổ phiếu Việt Nam.

Như vậy, câu chuyện dòng vốn ngoại hiện không đơn giản là “tiền rút khỏi Việt Nam”. Đúng hơn, thị trường đang chứng kiến sự chuyển dịch giữa các nhóm vốn trong một thời điểm đặc biệt: dòng vốn cũ cơ cấu danh mục trong khi dòng vốn mới theo các chỉ số thị trường mới nổi cần thời gian để giải ngân.

Nếu dòng vốn ngoại chưa lập tức tạo ra cú hích thanh khoản, dòng tiền trong nước cũng đang cho thấy dấu hiệu thận trọng.

Giá trị giao dịch trên HoSE đã giảm mạnh so với giai đoạn cao điểm trước đó. Tỷ lệ giá trị giao dịch khớp lệnh bình quân phiên trên vốn hóa HoSE hiện chỉ khoảng 0,15%, thấp nhất trong nhiều năm và chỉ bằng khoảng một phần tư so với một năm trước.

Đáng chú ý, sự suy giảm này diễn ra trong khi vốn hóa thị trường vẫn ở mức cao. Điều đó tạo nên một nghịch lý: quy mô thị trường lớn hơn nhưng tốc độ luân chuyển của dòng tiền lại thấp hơn.

Thanh khoản cạn, nhưng thị trường vẫn có điểm tựa

Thanh khoản suy giảm thường được xem là tín hiệu cho thấy dòng tiền đang đứng ngoài. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, không nên chỉ nhìn vào thanh khoản để đánh giá toàn bộ trạng thái của thị trường.

Ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, Trưởng nhóm Chiến lược đầu tư tại SSI cho rằng điểm đáng chú ý hiện nay là thị trường không còn ở trạng thái định giá cao như những giai đoạn trước, trong khi kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì xu hướng tăng trưởng. Nếu dòng tiền quay trở lại, những cổ phiếu đã được chiết khấu mạnh có thể trở nên hấp dẫn hơn.

Đây là khác biệt quan trọng so với những giai đoạn thị trường giảm mạnh nhưng đồng thời phải đối mặt với sự suy yếu rõ rệt của hoạt động kinh doanh.

Nói cách khác, thanh khoản đang là điểm yếu, nhưng định giá và lợi nhuận có thể là phần nền tảng của thị trường.

Điều này cũng lý giải vì sao việc nâng hạng chưa tạo ra phản ứng đồng nhất giữa các nhóm cổ phiếu. Khi dòng tiền chưa lan tỏa rộng, các cổ phiếu có câu chuyện riêng về tăng trưởng lợi nhuận, định giá hoặc triển vọng ngành vẫn có khả năng thu hút sự quan tâm, trong khi phần còn lại của thị trường có thể tiếp tục tích lũy.

Ở chiều ngược lại, lãi suất vẫn là biến số cần theo dõi. Mặt bằng lãi suất có ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định phân bổ tài sản của nhà đầu tư trong nước. Khi lợi suất tiền gửi và trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn, chứng khoán phải cạnh tranh với các kênh đầu tư có mức độ biến động thấp hơn để thu hút dòng tiền.

Bởi vậy, sự trở lại của thanh khoản sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố cùng lúc, thay vì chỉ riêng câu chuyện nâng hạng.

Theo các chuyên gia, một trong những yếu tố quan trọng là kết quả kinh doanh quý III và quý IV/2026. Nếu lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng, trong khi giá cổ phiếu không tăng tương ứng, định giá thị trường có thể tiếp tục được cải thiện. Khi đó, việc dòng tiền quay trở lại có thể tạo ra tác động rõ rệt hơn.

Dòng tiền có khả năng rời ‘bãi đỗ’ tiết kiệm, tìm cơ hội với chứng khoán?

Ở góc độ dòng vốn quốc tế, quá trình nâng hạng cũng cần được đánh giá trong thời gian dài hơn một vài phiên giao dịch. Các quỹ thụ động sẽ giải ngân theo từng giai đoạn, còn các quỹ chủ động có thể lựa chọn thời điểm và nhóm cổ phiếu khác nhau.

Do đó, việc khối ngoại bán ròng ngay sau nâng hạng chưa đủ để kết luận dòng vốn quốc tế không quan tâm đến Việt Nam. Ngược lại, lượng bán ròng của nhà đầu tư Thái Lan cũng chưa thể được xem là chỉ báo duy nhất về triển vọng thị trường.

Điều đáng quan tâm hơn là dòng tiền sẽ phản ứng như thế nào khi những yếu tố nền tảng thay đổi.

Nếu lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục cải thiện, định giá trở nên hấp dẫn hơn và mặt bằng lãi suất không tạo thêm áp lực, thanh khoản có thể có điều kiện phục hồi. Khi đó, dòng vốn ngoại theo lộ trình nâng hạng sẽ có thêm một nền tảng để tham gia.

Ở chiều ngược lại, nếu thanh khoản tiếp tục ở mức thấp, lãi suất duy trì áp lực và tăng trưởng lợi nhuận không đạt kỳ vọng, tác động tích cực của nâng hạng có thể cần nhiều thời gian hơn để phản ánh vào giá cổ phiếu.

Trong ngắn hạn, thanh khoản có thể vẫn là biến số khiến thị trường phân hóa. Nhưng nếu lợi nhuận tiếp tục tăng trưởng và mặt bằng định giá được cải thiện, đây có thể trở thành nền tảng để thị trường hấp thụ dòng tiền mới khi các yếu tố hỗ trợ xuất hiện.

Hải Giang