Không chỉ là chủ trương, mục tiêu, việc ứng dụng công nghệ cao đã trở thành hành động cụ thể của ngành nông nghiệp tỉnh Nghệ An qua những mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại, quy mô lớn, trong đó các mô hình trang trại quy mô lớn của các HTX tiêu biểu trên địa bàn gây ấn tượng mạnh.

Đột phá từ những mô hình điểm

Một trong những mô hình nổi bật trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao ở Nghệ An là trang trại Đồi Chồi của HTX Nông nghiệp Đồi Chồi (xã Thịnh Sơn và xã Văn Sơn của huyện Đô Lương).

Với tổng diện tích 40ha, HTX đã mạnh dạn đầu tư hệ thống nhà kính, nhà màng ứng dụng công nghệ Israel hiện đại. Quy trình sản xuất tại HTX được thực hiện khép kín và nghiêm ngặt: từ khâu làm đất, gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch đến đóng gói, bảo quản đều sử dụng máy móc, thiết bị hiện đại.

Hệ thống tưới nhỏ giọt tự động của HTX được tích hợp cảm biến độ ẩm, cảm biến nhiệt độ, cho phép kiểm soát môi trường canh tác tối ưu. Nhờ đó, HTX có thể trồng các loại cây trồng cao cấp như dưa lưới Huỳnh Long, Kim Ngọc Đường, nho mẫu đơn, dưa chuột baby, dâu tây, cà chua Bee... với năng suất ổn định, chất lượng vượt trội, đáp ứng tiêu chuẩn VietGAP và một số tiêu chuẩn hữu cơ.

Với chất lượng vượt trội, hiện sản phẩm của HTX Nông nghiệp Đồi Chồi được phân phối qua các siêu thị lớn trong nước và hướng đến thị trường xuất khẩu.

Đặc biệt, trang trại của HTX còn ứng dụng công nghệ sinh học trong xử lý phân hữu cơ vi sinh, giúp cải tạo đất, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh cho cây trồng mà không cần dùng hóa chất, tránh gây độc hại. Ngoài ra, HTX đã xây dựng khu sản xuất trứng gà thảo dược, sử dụng thức ăn thảo mộc kết hợp quy trình nuôi khép kín, tạo ra sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và an toàn vệ sinh thực phẩm.

Cũng trên địa bàn huyện Đô Lương, HTX Nông nghiệp Công nghệ cao Văn Sơn là mô hình tiếp nối thành công của Đồi Chồi. Với định hướng sản xuất sạch, hữu cơ, HTX đầu tư nhà màng chuyên canh các loại nho Nhật, dưa lưới vàng, các loại rau củ theo mùa.

Mỗi tháng, sản lượng dưa lưới của HTX đạt từ 10 - 12 tấn, dưa chuột baby đạt 1,5 tấn/1.000 m2. Những tháng cuối năm, HTX tăng cường sản xuất rau xanh như cải bẹ, cải ngọt, cà chua bi, su hào, bắp cải... cung cấp cho thị trường Tết.

Đẩy mạnh các nguồn lực hỗ trợ

Không dừng lại ở trồng trọt, HTX Chăn nuôi công nghệ cao Tân Sơn (xã Tân Sơn, huyện Đô Lương) đang xây dựng chuỗi liên kết khép kín trong nuôi gà thảo dược và lợn hữu cơ.

HTX áp dụng công nghệ IoT để kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm chuồng trại, kết hợp khẩu phần ăn từ dược liệu thiên nhiên như tỏi, nghệ, sâm ngọc linh… Từ đó, sản phẩm có chất lượng cao, được tiêu thụ mạnh tại các tỉnh miền Trung.

Anh Lang Văn Mão - người dân tộc Thái, Giám đốc HTX nông nghiệp, dịch vụ Hủa Na (xã Đồng Văn, huyện Quế Phong), cho biết trước đây các hộ dân chỉ biết làm nương rẫy và đánh bắt cá trên các dòng suối và lòng hồ thuỷ điện Hủa Na, cuộc sống vô cùng khó khăn, nhiều hộ gia đình còn không đủ ăn.

Năm 2019, HTX nông nghiệp, dịch vụ Hủa Na được thành lập, nhận thấy lợi ích của việc trở thành thành viên của HTX, nên nhiều người dân đã đăng ký tham gia. Theo đó, thành viên HTX sẽ được hỗ trợ tập huấn về kỹ thuật chăn nuôi, hướng dẫn để thụ hưởng chính sách từ Nhà nước, đặc biệt là tìm đầu ra cho con cá. Vì vậy, từ 20 thành viên ban đầu, đến nay, HTX đã phát triển lên hơn 30 thành viên.

“Nhiều hộ dân đang chuyển sang nuôi cá hàng hoá (gồm cá leo, cá lăng đen, cá lăng đuôi đỏ, cá trắm, cá bọp, cá vược…). Đặc biệt, các hộ dân là thành viên HTX đã đầu tư thêm lồng nuôi, hộ ít nhất là 10 lồng, hộ nhiều nhất là 70 lồng”, anh Mão cho hay.

Hiện nay, thị trường tiêu thụ cá của HTX không chỉ trong nội huyện mà còn được mở rộng sang các địa phương lân cận như huyện Nghĩa Đàn, thành phố Vinh... Nhờ đó, đem lại thu nhập ổn định và giải quyết việc làm thường xuyên cho nhiều lao động. Nhiều hộ dân cũng từ mô hình này mà đi lên thoát nghèo, phát triển kinh tế bền vững.

Đằng sau sự phát triển mạnh mẽ của các HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại huyện Đô Lương là sự đồng hành sát sao của Liên minh HTX tỉnh Nghệ An và Liên minh HTX Việt Nam.

Thông qua các chương trình hỗ trợ chuyển giao khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề nông nghiệp công nghệ cao, xúc tiến thương mại và hỗ trợ vốn vay ưu đãi của Liên minh HTX Việt Nam và Liên minh HTX tỉnh Nghệ An, các HTX có cơ hội tiếp cận nhanh với công nghệ mới, thị trường tiêu thụ rộng lớn và mạng lưới liên kết vùng hiệu quả.

Ngoài ra, từ năm 2022 đến nay, Liên minh HTX tỉnh Nghệ An đã phối hợp với ban ngành địa phương tổ chức hơn 30 lớp tập huấn kỹ thuật cho hơn 1.000 lượt cán bộ quản lý HTX và thành viên. Nội dung bao gồm sản xuất theo chuỗi giá trị, truy xuất nguồn gốc, kỹ thuật canh tác hữu cơ, vận hành nhà kính, kỹ năng marketing và quản trị HTX thời kỳ chuyển đổi số.

Định hướng phát triển bền vững

Hiện trên địa bàn tỉnh Nghệ An có 97 HTX ứng dụng công nghệ cao (chiếm gần 4% tổng số HTX công nghệ cao toàn quốc), với 129 HTX có sản phẩm OCOP, trong đó nhiều HTX đóng vai trò chủ lực phát triển nông sản sạch, có thương hiệu, xuất khẩu được ra nước ngoài.

Riêng tại huyện Đô Lương, hơn 20 HTX đã và đang tham gia các chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp, chiếm gần 50% tổng số HTX nông nghiệp toàn huyện.

Với sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời trong phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với liên kết sản xuất, đến nay, tại 11 huyện, thị xã của tỉnh đã có 40 dự án liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm được phê duyệt hỗ trợ theo Nghị định số 98/2018/NĐ-CP và Nghị quyết số 13/2018/NQ-HĐND của HĐND tỉnh.

Qua đó, có 16.121 hộ dân tham gia với tổng quy mô thực hiện liên kết là 4.396ha và có 40 HTX, 21 doanh nghiệp tham gia liên kết (trong đó 12 doanh nghiệp trong tỉnh và 9 doanh nghiệp ngoài tỉnh).

Trong thời gian tới, tỉnh Nghệ An tiếp tục triển khai quy hoạch vùng chuyên canh nông nghiệp công nghệ cao theo hướng hữu cơ, hình thành các vùng sản xuất tập trung. Đồng thời, chú trọng xây dựng hệ thống logistics nông nghiệp như kho lạnh, trung tâm sơ chế, bảo quản sau thu hoạch gắn với thương hiệu địa phương.

Từ thực tế ở Nghệ An cho thấy, chỉ khi HTX thật sự là trung tâm liên kết giữa nông dân – nhà khoa học – doanh nghiệp – chính quyền, thì công cuộc hiện đại hóa nông nghiệp mới bền vững.

Vai trò “bà đỡ” của Liên minh HTX Việt Nam chính là yếu tố giúp các HTX nhỏ lẻ chuyển mình thành những trung tâm sản xuất nông nghiệp công nghệ cao hiện đại, hiệu quả, góp phần không nhỏ vào mục tiêu chuyển đổi số nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu tại Nghệ An.

Đông Phong