Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện để thực hiện hoạt động xã hội, từ thiện. So với các quy định trước đây vốn chỉ bó hẹp trong phạm vi khắc phục thiên tai, dịch bệnh, sự cố hay hỗ trợ người mắc bệnh hiểm nghèo, dự thảo lần này đã mở rộng diện điều chỉnh ra toàn bộ các hoạt động xã hội và thiện nguyện trong đời sống.

Theo đề xuất mới, các cơ quan, tổ chức và đơn vị tham gia vào chu trình vận động, tiếp nhận và phân phối tiền cứu trợ có trách nhiệm công khai đầy đủ, kịp thời cũng như chính xác mọi hoạt động liên quan.

Nội dung minh bạch được siết chặt tối đa. Bên cạnh văn bản kêu gọi, tổng số tiền tiếp nhận, hiện vật phân phối cùng thời gian và địa điểm thực hiện, các đơn vị bắt buộc phải công bố đối tượng, chính sách và mức hỗ trợ cho từng nhóm cụ thể.

Đặc biệt, quy định đặt ra yêu cầu phải công khai chi tiết sao kê tài khoản tiếp nhận và số dư nguồn đóng góp chưa dùng hết. Đây được xem là chiếc chìa khóa giúp cộng đồng và các nhà hảo tâm giám sát đường đi của dòng tiền, kiểm tra rõ ràng các khoản đã chi cũng như khoản tiền còn tồn đọng. Toàn bộ sổ sách kế toán, chứng từ thu chi và bản sao kê ngân hàng phải được lưu trữ tối thiểu 5 năm kể từ ngày đợt từ thiện kết thúc.

Để dòng tiền luôn được giám sát theo thời gian thực, dự thảo đặt ra yêu cầu tổ chức, cá nhân vận động phải cập nhật và công khai số liệu tiếp nhận, phân phối tối thiểu một lần trong mỗi 7 ngày xuyên suốt thời gian thực hiện.

Bộ Công an phối hợp với ngân hàng điều tra hoạt động từ thiện có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản

Các mốc thời gian công bố thông tin cũng được phân định chặt chẽ. Ngay sau khi ban hành, văn bản kêu gọi đóng góp phải được đăng tải tức thì. Thời gian, địa điểm cùng cách thức tiếp nhận nguồn lực phải được thông báo rộng rãi từ 1 đến 3 ngày trước khi chính thức triển khai.

Sau khi đợt thiện nguyện khép lại, kết quả vận động với tổng số tiền và hiện vật nhận về phải được công bố chậm nhất 15 ngày. Đối với kết quả phân phối và sử dụng nguồn đóng góp, thời hạn công khai tối đa là 30 ngày kể từ ngày hoàn tất việc trao gửi hỗ trợ.

Nhằm bảo đảm tính công bằng, danh sách người thụ hưởng cùng mức tiền chi trả cụ thể sẽ được niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã ít nhất 3 ngày trước khi tiến hành phát tiền, ngoại trừ các trường hợp bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo được bảo mật theo quy định riêng.

Về phương thức thực hiện, việc đăng tải trên cổng hoặc trang thông tin điện tử chính thức của tổ chức và Hệ thống thông tin quản lý vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện là kênh công khai bắt buộc ngay khi hệ thống này vận hành chính thức. Nếu chưa có trang thông tin điện tử, đơn vị có thể niêm yết tại trụ sở làm việc hoặc nhà sinh hoạt cộng đồng, trừ các địa bàn đặc thù theo quy định.

Bên cạnh đó, các tổ chức có thể phối hợp thông tin qua văn bản, các kênh báo chí, truyền hình, trang mạng xã hội chính thức hoặc phát trên loa truyền thanh cơ sở đối với các vùng khó tiếp cận internet.

Các thông tin niêm yết tại trụ sở và trên môi trường mạng internet phải được duy trì liên tục trong ít nhất 30 ngày. Trường hợp lựa chọn thông báo qua phương tiện thông tin đại chúng, nội dung cần được đăng liên tiếp trong 3 số báo hoặc phát sóng 3 ngày liên tục trên các chương trình phát thanh, truyền hình.

Những hàng rào pháp lý mới này được kỳ vọng sẽ thiết lập chuẩn mực minh bạch cho hoạt động thiện nguyện, trao công cụ giám sát hữu hiệu cho người dân và nâng cao tối đa trách nhiệm giải trình của những bên đứng ra làm cầu nối nhân ái.

Huyền Anh