Mỗi hóa đơn bán lẻ có chi phí phát hành hơn 1.000 đồng. Với doanh nghiệp xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi ngày, khoản chi nhỏ này cộng dồn thành gánh nặng đáng kể, chưa kể thời gian thu thập thông tin người mua và nguy cơ mất khách nếu yêu cầu quá nhiều thủ tục.
Đừng để doanh nghiệp “đóng đủ, làm đủ” vẫn chịu thiệt
Hơn 1.000 đồng mỗi hóa đơn, áp lực xử lý hàng nghìn giao dịch và cạnh tranh với hàng xách tay đang bào mòn sức cạnh tranh của khu vực kinh doanh chính thức; trong khi hoạt động xuất khẩu vẫn vướng kiểm tra trùng lặp. Đã đến lúc chuyển sang quản lý bằng dữ liệu, phân loại rủi ro, giảm chi phí để những doanh nghiệp “đóng đủ, làm đủ” không phải chịu thiệt.
Một trong những áp lực lớn với doanh nghiệp hiện nay là chi phí phát sinh để đáp ứng yêu cầu quản lý, dù vẫn bảo đảm nghĩa vụ thuế.
Bà Trang, đại diện Công ty TNHH Nhật Nhựt Tân (TP.HCM), cho biết mỗi giao dịch bán hàng đều phải lập hóa đơn. Với hàng nghìn giao dịch mỗi ngày, khoản chi hơn 1.000 đồng cho mỗi hóa đơn cùng chi phí nhân sự xử lý chứng từ đang tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp bán lẻ, kinh doanh trực tuyến.
Gánh nặng lớn từ bất cập hóa đơn
Theo bà Trang, trước đây, doanh nghiệp có thể tổng hợp giao dịch phát sinh trong ngày vào một hóa đơn kèm bảng kê chi tiết. Cách làm này giúp giảm thao tác, chi phí nhưng vẫn ghi nhận doanh thu và bảo đảm nghĩa vụ thuế. Nay phải lập hóa đơn cho từng lần bán hàng, doanh nghiệp phải xử lý lượng chứng từ lớn hơn nhiều.
Bà kiến nghị cơ quan quản lý xem xét khôi phục cơ chế tổng hợp hóa đơn theo ngày đối với những giao dịch phù hợp, kèm bảng kê và dữ liệu đầy đủ. Đây không phải đề xuất giảm nghĩa vụ thuế, mà là điều chỉnh phương thức thực hiện để hạn chế chi phí hành chính không cần thiết.
Vướng mắc khác nằm ở thông tin người mua. Người bán phải xác định khách hàng mua hàng phục vụ sản xuất, kinh doanh hay tiêu dùng cá nhân để lập hóa đơn phù hợp. Tuy nhiên, nhiều khách hàng, kể cả hộ kinh doanh và đầu mối phân phối nhỏ, không muốn cung cấp mã số thuế hoặc thông tin cá nhân vì lo ngại quyền riêng tư.
Doanh nghiệp rơi vào thế khó: yêu cầu cung cấp thông tin có thể khiến khách bỏ đi, nhưng thiếu dữ liệu lại tiềm ẩn nguy cơ lập hóa đơn sai. Bà Trang cho rằng cần quy định rõ trường hợp nào bắt buộc thu thập thông tin, trường hợp nào chỉ cần dữ liệu tối thiểu, đồng thời thống nhất cách xử lý để người bán không phải tự suy đoán.
Áp lực còn đến từ cạnh tranh giữa hàng nhập khẩu chính ngạch và hàng xách tay. Theo đại diện Công ty TNHH Nhật Nhựt Tân, doanh nghiệp nhập khẩu phải chịu thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng tùy mặt hàng cùng nhiều chi phí thủ tục. Trong khi đó, một số cá nhân bán hàng xách tay trên mạng không phải gánh các khoản chi phí tương ứng, tạo ra chênh lệch giá và bất lợi cho doanh nghiệp làm ăn chính thức.
Nếu chênh lệch nghĩa vụ giữa các kênh kinh doanh tiếp tục kéo dài, doanh nghiệp chính ngạch sẽ khó cạnh tranh. Một số đơn vị có thể thu hẹp hoạt động, thậm chí chuyển sang mô hình kinh doanh nhỏ lẻ để giảm gánh nặng, làm suy giảm động lực minh bạch hóa thị trường.
Ở góc độ chính sách, Chủ tịch VNLAWS Trần Văn Quân cho rằng thuế không chỉ cần bảo đảm thu đúng, thu đủ mà còn phải tạo điều kiện để người nộp thuế thực hiện đúng ngay từ đầu. Muốn vậy, quy định phải minh bạch, thống nhất, khả thi. Việc hướng dẫn và công cụ hỗ trợ cũng cần đủ rõ để doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Trong thực tế, áp lực tuân thủ vẫn là vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm. Tại buổi đối thoại giữa chính quyền TP.HCM với doanh nghiệp vào trung tuần tháng 11/2026, các vấn đề về lập hóa đơn, thu thập thông tin người mua và chi phí phát sinh tiếp tục được nêu ra. Doanh nghiệp kiến nghị điều chỉnh cách lập hóa đơn, cắt giảm thủ tục không cần thiết nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý thuế.
Vấn đề không phải nới lỏng nghĩa vụ, mà là điều chỉnh cách thực hiện để doanh nghiệp làm đúng với chi phí hợp lý. Những thủ tục gây tốn kém nhưng không nâng cao hiệu quả quản lý cần được rà soát; hướng dẫn phải thống nhất, tránh đẩy rủi ro từ bất cập quy định sang người nộp thuế.
Dữ liệu dẫn đường, thủ tục nhẹ gánh
Yêu cầu này cũng đặt ra ở khâu xuất khẩu, nơi doanh nghiệp mong muốn được kiểm tra trên cơ sở mức độ tuân thủ và rủi ro thực tế, thay vì phải chịu những thủ tục trùng lặp. Điển hình, CTCP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú đã kiến nghị đơn giản hóa thủ tục, áp dụng quản lý rủi ro và hạn chế kiểm tra nhiều lần đối với cùng một lô hàng.
Trung tuần tháng 11/2026, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã có văn bản trả lời Minh Phú. Nội dung tập trung vào đơn giản hóa thủ tục, kiểm tra trước khi xuất khẩu và áp dụng quản lý rủi ro. Mục tiêu là tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chấp hành tốt, giảm thời gian và chi phí xử lý hồ sơ. Qua đó, hạn chế kiểm tra trùng lặp nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả kiểm soát.
Theo Cục Hải quan, việc kiểm tra hồ sơ và hàng hóa xuất khẩu hiện được thực hiện theo cơ chế quản lý rủi ro, căn cứ Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn. Cơ quan này đang xây dựng nghị định, thông tư mới để triển khai Luật Hải quan 11/2026/QH16, thay thế các quy định hiện hành tại Thông tư 81/2019/TT-BTC và Thông tư 06/2024/TT-BTC.
Cục Hải quan định hướng áp dụng nguyên tắc doanh nghiệp tuân thủ càng tốt, càng được tạo thuận lợi. Dữ liệu số sẽ hỗ trợ phân loại rủi ro, tự động hóa quản lý hồ sơ, giảm kiểm tra và hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại thông tin đã có.
Định hướng của Cục Hải quan là thể chế hóa nguyên tắc doanh nghiệp chấp hành càng tốt, càng được tạo thuận lợi. Theo đó, doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt sẽ được ưu tiên trong thực hiện thủ tục. Tỷ lệ kiểm tra hồ sơ và kiểm tra thực tế hàng hóa cũng được giảm. Việc kiểm tra sau thông quan sẽ căn cứ vào mức độ tuân thủ của doanh nghiệp. Nguồn lực kiểm tra tập trung vào những lô hàng, doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao, thay vì áp dụng mức kiểm soát tương tự cho mọi đối tượng.
Để phân loại chính xác mức độ tuân thủ và nhận diện rủi ro, ngành hải quan xác định dữ liệu số là nền tảng then chốt. Cục Hải quan dự kiến chuẩn hóa, tích hợp dữ liệu, nâng cao năng lực phân tích và cảnh báo rủi ro; từng bước tự động hóa quản lý hồ sơ, đánh giá doanh nghiệp. Đồng thời, thông tin đã có trong hệ thống sẽ được khai thác, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại nhiều lần.
Dù vậy, công nghệ chỉ giúp giảm gánh nặng khi đi kèm quy trình đánh giá minh bạch và chính xác. Tiêu chí phân loại mức độ chấp hành cần được công khai, dữ liệu đánh giá phải phản ánh đúng thực tế và doanh nghiệp cần có cơ chế phản hồi khi thông tin chưa đầy đủ. Nếu thiếu những điều kiện này, quản lý rủi ro có thể trở thành một lớp thủ tục mới thay vì giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng.
Suy cho cùng, mục tiêu cải cách không chỉ là số hóa quy trình mà còn phải giảm chi phí tuân thủ và bảo đảm công bằng trong kinh doanh. Từ hóa đơn bán lẻ đến kiểm tra hàng xuất khẩu, doanh nghiệp chấp hành tốt cần được tạo thuận lợi, giảm thủ tục và có cơ hội cạnh tranh bình đẳng.
Thế Vinh

Vì sao Chủ tịch Tân Hoàng Minh Đỗ Anh Dũng bị cấm xuất cảnh?
Đề xuất xóa tiền chậm nộp thuế, gỡ vướng 2,5 triệu mã số thuế tồn đọng
USD xuống đáy gần 2 năm, vì sao giá hàng hóa chưa giảm?
Vàng tiếp tục mất tới 1 triệu đồng/lượng, giá bán vàng nhẫn ngang vàng miếng

Người mua nhà đẩy mạnh săn 'hàng cắt lỗ' với dòng tiền 4-10 tỷ đồng
Doanh nghiệp địa ốc xoay xở kìm đà tăng giá nhà
Vinhomes Green Paradise giải bài toán hút cư dân về Cần Giờ như thế nào?
'Nhà giàu cũng khóc' vì biệt thự, liền kề khó bán
[Interactive] 148 dự án với hàng nghìn căn hộ giá trên dưới 1 tỷ đồng xuất hiện tại Hà Nội
Hà Nội đang triển khai kế hoạch phát triển 148 dự án nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030, với quy mô khoảng 135.602 căn hộ, mục tiêu hoàn thành tối thiểu 120.000 căn.
Đừng bỏ lỡ
Tăng trưởng kinh tế hai con số và bài toán an ninh năng lượng
Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đang đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với hệ thống năng lượng quốc gia. Bảo đảm nguồn cung điện ổn định, phát triển hạ tầng truyền tải và nâng cao năng lực tự chủ nhiên liệu trở thành những điều kiện then chốt...


































