Tại Chỉ thị số 09 ban hành ngày 19/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh những rủi ro ngày càng gia tăng đối với an ninh năng lượng khi xung đột quân sự và căng thẳng địa chính trị tiếp tục ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung dầu mỏ, khí đốt và than trên toàn cầu.

Những biến động này không chỉ khiến giá năng lượng khó dự báo mà còn đặt ra thách thức lớn cho các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu như Việt Nam.

Trước thực tế đó, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương triển khai các giải pháp nhằm tiết kiệm năng lượng và thay đổi cơ cấu tiêu dùng. Trong đó, thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Các cơ quan chức năng được giao nghiên cứu, xây dựng cơ chế khuyến khích cả sản xuất lẫn tiêu dùng xe điện. Lộ trình chuyển đổi không chỉ dừng ở phương tiện cá nhân mà còn mở rộng sang hệ thống giao thông công cộng và các phương tiện phục vụ công vụ, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa trên toàn thị trường.

Bộ Công Thương được giao xây dựng các kịch bản điều hành năng lượng theo hướng tiết kiệm và hiệu quả hơn, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông vận tải. Trọng tâm là triển khai các giải pháp giảm tiêu thụ xăng dầu thông qua việc sử dụng phương tiện điện và các loại nhiên liệu sạch thay thế.

Song song với đó, Bộ Tài chính có trách nhiệm nghiên cứu và đề xuất các chính sách ưu đãi nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực xe điện và các dự án tiết kiệm năng lượng. Các cơ chế này dự kiến hoàn thiện trong tháng 6, góp phần tháo gỡ rào cản về chi phí và thúc đẩy thị trường phát triển.

Một nội dung quan trọng khác là việc hoàn thiện quy định liên quan đến quản lý, thu hồi và tái chế pin xe điện cùng các chất thải đi kèm. Chính sách này dự kiến được ban hành trong quý III, nhằm đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra theo hướng bền vững, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Ngoài xe điện, Chính phủ cũng yêu cầu đẩy nhanh lộ trình sử dụng nhiên liệu sinh học. Bộ Công Thương được giao rà soát các điều kiện cần thiết để triển khai xăng E10 ngay trong tháng 4, sớm hơn hai tháng so với kế hoạch ban đầu. Việc sử dụng loại nhiên liệu này được kỳ vọng giúp giảm khoảng 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.

Cùng với chính sách, việc phát triển hạ tầng phục vụ xe điện được xác định là yếu tố then chốt. Bộ Xây dựng được giao nhiệm vụ khuyến khích các dự án đô thị mới, bãi đỗ xe tích hợp hệ thống trạm sạc, đồng thời phối hợp với các địa phương thúc đẩy phát triển giao thông công cộng sử dụng điện tại các đô thị lớn.

Thực tế cho thấy, hạ tầng sạc tại một số thành phố lớn đã bắt đầu hình thành nhưng vẫn còn hạn chế so với nhu cầu. Tại Hà Nội, đến giữa năm 2025, toàn thành phố có khoảng 1.000 trụ sạc phục vụ ôtô, xe máy và xe đạp điện, chủ yếu do các doanh nghiệp trong nước phát triển.

Thành phố cũng đã khảo sát 110 vị trí tiềm năng để xây dựng các trạm sạc tập trung trong khu vực từ vành đai 3 trở vào, phục vụ giai đoạn thí điểm ban đầu. Bên cạnh đó, mô hình trạm đổi pin cho xe điện hai bánh đang được nghiên cứu nhằm tăng tính tiện lợi cho người sử dụng.

Tại TP HCM, hệ thống hạ tầng đang từng bước được mở rộng với khoảng 300 trụ sạc nhanh và 50 điểm đổi pin. Đầu năm nay, thành phố đã cho phép lắp đặt các tủ đổi pin xe máy điện trên vỉa hè, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận loại phương tiện mới.

Tính đến cuối tháng 1, hơn 91 điểm đổi pin đã được cấp phép, cho thấy xu hướng chuyển đổi đang có những tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, so với quy mô dân số và số lượng phương tiện hiện hữu, hệ thống này vẫn cần tiếp tục được đầu tư mở rộng.

Việc phát triển đồng bộ giữa chính sách và hạ tầng được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho thị trường xe điện tại Việt Nam trong thời gian tới. Qua đó, không chỉ góp phần giảm áp lực nhập khẩu nhiên liệu mà còn hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Trong dài hạn, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm giảm thiểu rủi ro từ biến động nguồn cung toàn cầu. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để củng cố an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh thế giới còn nhiều bất định.

Tiến Anh