Mặt bằng lãi suất tiền gửi hiện vẫn tạo ra sức cạnh tranh đáng kể đối với các tài sản rủi ro. Lãi suất tiền gửi trực tuyến (online) kỳ hạn 12 tháng tại các ngân hàng thương mại đang ghi nhận mức dao động rất lớn, từ 5,3%/năm cho đến tối đa 9,6%/năm tùy thuộc vào quy mô ngân hàng và các chương trình ưu đãi cộng thêm đi kèm.

Cơ hội với chứng khoán đang thay đổi

Đây cũng là một trong những lý do giới chuyên môn duy trì chiến lược phòng thủ trong thời gian qua, khi đặt hiệu quả của tiền gửi bên cạnh các tài sản có mức độ rủi ro cao hơn.

Theo ông Lê Chí Phúc, Tổng Giám đốc SGI Capital, trong khoảng 10 tháng qua, quỹ liên tục đề cập đến sức hấp dẫn của kênh tiết kiệm, đặc biệt khi lãi suất được đặt trong tương quan với các tài sản rủi ro. Với những người đang có khoản vay mua nhà, mua ô tô với lãi suất 13-15%, thậm chí 16-17%, ông cho rằng việc dành tiền trả bớt nợ cần được cân nhắc, bởi khó có thể bảo đảm một kênh đầu tư nào mang lại hiệu quả cao hơn mức chi phí vốn này.

Tuy nhiên, với người có tiền nhàn rỗi và tầm nhìn dài hạn, câu chuyện lại khác. Sau khoảng 9-12 tháng thị trường suy yếu, nhiều cổ phiếu đã giảm 30-40%, thậm chí trên 50% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp vẫn duy trì kết quả kinh doanh và khả năng thích ứng với môi trường lãi suất tăng. Đây là yếu tố khiến mặt bằng giá của nhiều cổ phiếu trở nên hấp dẫn hơn so với thời điểm đầu năm.

Điều này tạo ra một sự thay đổi trong bài toán phân bổ tài sản. Nếu tiền gửi đem lại mức lợi suất tương đối xác định và ít biến động, cổ phiếu lại có khả năng tạo ra lợi nhuận từ cả tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp lẫn sự thay đổi của định giá. Đổi lại, nhà đầu tư phải chấp nhận biến động lớn hơn và không thể biết trước thời điểm thị trường tạo ra mức sinh lời kỳ vọng.

Ông Phúc cho biết SGI Capital chưa vội gia tăng mạnh tỷ trọng cổ phiếu. Một phần tiền vẫn có thể tạm thời gửi ngân hàng để hưởng lãi, nhưng nguồn vốn này được duy trì trong trạng thái sẵn sàng giải ngân khi xuất hiện cơ hội đủ hấp dẫn. Ông cho rằng về dài hạn, chứng khoán vẫn có khả năng mang lại hiệu suất vượt trội so với gửi tiết kiệm, dù chưa thể xác định chính xác cơ hội sẽ xuất hiện trong 3 tháng, 6 tháng hay 12 tháng tới.

Nói cách khác, tiền gửi chưa mất vai trò “bãi đỗ” của dòng tiền, nhưng sau một giai đoạn điều chỉnh kéo dài, khoảng cách giữa lợi suất an toàn và lợi nhuận kỳ vọng của cổ phiếu đang được đặt lại.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán Việt Nam vừa bước qua một cột mốc quan trọng: chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi.

Nâng hạng mở ra kỳ vọng về khả năng thu hút thêm dòng vốn quốc tế, cải thiện thanh khoản và nâng cao vị thế của thị trường Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư toàn cầu. Tuy nhiên, đây cũng không phải một “tấm vé” bảo đảm thị trường tăng giá liên tục.

Theo ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch HĐQT AZFin Việt Nam, thay vì cố gắng dự báo chính xác diễn biến thị trường sau nâng hạng, nhà đầu tư nên chuẩn bị nhiều kịch bản để chủ động ứng phó. Trong bối cảnh tài chính quốc tế còn nhiều biến động, giá dầu khó lường, bất ổn địa chính trị và các rào cản thương mại, thị trường có thể tiếp tục xuất hiện những nhịp biến động đáng kể.

Còn ông Nguyễn Việt Quang, Giám đốc Kinh doanh Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng kỳ vọng tích cực từ nâng hạng có thể đi cùng áp lực chốt lời. Những nhà đầu tư mua cổ phiếu trước sự kiện có thể hiện thực hóa lợi nhuận trong khi một bộ phận khác kỳ vọng dòng vốn ngoại sẽ tạo mặt bằng giá mới. Vì vậy, thị trường có thể xuất hiện những phiên thanh khoản tăng mạnh, biên độ biến động lớn và sự phân hóa rõ giữa các nhóm cổ phiếu.

Nếu dòng tiền dịch chuyển, đâu sẽ là nơi được chú ý?

Cùng với câu chuyện nâng hạng, triển vọng thị trường trong những tháng cuối năm đang được đặt trong tương quan với tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Trong báo cáo chiến lược quý IV/2026, Chứng khoán Tiên Phong (TPS) nhận định VN-Index đang trong giai đoạn đi ngang tích lũy với biên độ dao động ngày càng thu hẹp. Chỉ số đã hai lần kiểm định vùng 1.920-1.935 điểm trong năm nay nhưng chưa thể vượt qua dứt khoát, trong khi các vùng đáy sau có xu hướng cao hơn. Theo TPS, đây là đặc điểm của một giai đoạn tích lũy dài hạn.

TPS xây dựng kịch bản cơ sở với xác suất 65%, trong đó VN-Index dao động trong vùng 1.715-1.894 điểm. Ở kịch bản tích cực có xác suất 20%, nếu VN-Index vượt 1.894 điểm cùng sự cải thiện của thanh khoản, chỉ số có thể hướng tới vùng 1.935-2.026 điểm. Ngược lại, kịch bản tiêu cực có xác suất 15%, với điều kiện chỉ số đóng cửa dưới vùng hỗ trợ 1.715 điểm, khi đó vùng 1.650-1.680 điểm được đưa ra.

Như vậy, mốc 2.000 điểm đang được đặt trong một kịch bản tích cực, chứ không phải một mức chắc chắn mà thị trường sẽ đạt tới.

Dù vậy, nếu dòng tiền thực sự dịch chuyển, câu chuyện sẽ không chỉ xoay quanh việc VN-Index có thể tiến tới 2.000 điểm hay không. Quan trọng hơn là dòng tiền sẽ tìm đến những doanh nghiệp nào có khả năng chuyển hóa tăng trưởng kinh tế thành lợi nhuận thực tế.

Chứng khoán cuối năm: Nâng hạng mở cửa đón vốn, nhưng ‘gió ngược’ xuất hiện

Đây cũng là điểm được các chuyên gia nhấn mạnh sau nâng hạng. Ông Nguyễn Việt Quang cho rằng nhà đầu tư cần nhìn vào doanh thu, biên lợi nhuận, dòng tiền kinh doanh, chất lượng tài sản, chi phí vốn và mức định giá thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng dòng vốn ETF. Thanh khoản tăng mạnh trong một vài phiên do các quỹ tái cơ cấu cũng chưa chắc đồng nghĩa với dòng vốn đầu tư dài hạn.

Bởi vậy, cột mốc nâng hạng có thể làm tăng sức hấp dẫn của chứng khoán Việt Nam trong dài hạn, nhưng nó không loại bỏ những rủi ro vốn có của thị trường, cũng như không thay thế cho bài toán lựa chọn doanh nghiệp và định giá.

Nếu trước đây tiền gửi là nơi dòng tiền có thể đứng chờ trong lúc thị trường chưa rõ xu hướng, thì sau nâng hạng, chứng khoán có thêm một câu chuyện mới để thu hút dòng vốn. Song, khoảng cách giữa “có thêm cơ hội” và “dòng tiền thực sự dịch chuyển” vẫn phụ thuộc vào lợi nhuận doanh nghiệp, định giá, thanh khoản và môi trường tài chính.

Theo đó, tiền gửi vẫn có thể là “bãi đỗ”, nhưng chứng khoán sẽ phải chứng minh rằng phần lợi nhuận kỳ vọng phía trước đủ hấp dẫn để nhà đầu tư chấp nhận đánh đổi sự chắc chắn lấy cơ hội tăng trưởng.

Hải Giang