Chị Hải Châu, phường Hồng Hà, Hà Nội, vừa hoàn tất việc gửi tiết kiệm trực tuyến 150 triệu đồng tại một chi nhánh ngân hàng trên đường Giang Văn Minh. Ban đầu, khi thao tác trên hệ thống, mức lãi suất hiển thị chỉ đạt 7,3%/năm. Tuy nhiên, sau khi được nhân viên tư vấn cung cấp mã ưu đãi cộng thêm 2%, chị đã quyết định nâng kỳ hạn gửi từ 6 tháng lên 13 tháng để hưởng mức lãi suất 9,3%/năm, tăng 0,5% so với một tuần trước đó.

Theo nhận định của chị Châu, đây đã là mức sinh lời rất hấp dẫn và trần lãi suất huy động khó có khả năng bứt phá cao hơn.

Ngân hàng chạy đua tung chiêu hút tiền gửi

Cuộc đua hút dòng tiền nhàn rỗi càng về thời điểm cuối năm càng trở nên quyết liệt. Tuần qua, ngân hàng chị Châu gửi tiền đã công bố chương trình "Tuần lễ ngày vàng lãi suất" diễn ra từ ngày 24 – 30/9. Khách hàng gửi kỳ hạn 13 tháng được hưởng lãi suất cao nhất lên đến 9,3%/năm, trong khi kỳ hạn 11 và 12 tháng neo ở mức 9,2%/năm. Đáng lưu ý, ngưỡng tiền gửi tối thiểu để áp dụng mức sinh lời này đã được kéo giảm xuống chỉ từ 10 triệu đồng thay vì mức sàn từ 100 - 300 triệu đồng như trước đây.

Tại Cake by VPBank, hàng loạt chính sách khuyến mại đang được áp dụng đồng thời cho kỳ hạn 6 - 13 tháng. Biểu lãi suất niêm yết hiện hữu lĩnh lãi cuối kỳ của đơn vị này ghi nhận 7,2%/năm cho kỳ hạn 6 - 9 tháng và 7,4%/năm cho kỳ hạn từ 10 - 24 tháng. Trong giai đoạn từ 22/9 - 31/10, các chương trình cộng thêm từ 1,6% -2,2%/năm tùy quy mô khoản tiền và đối tượng tham gia đã kéo mức lãi suất thực tế cao nhất lên mức 9,6%/năm.

Cùng lúc đó, VPBank cũng áp dụng chương trình cộng 2,2%/năm cho khách mở sổ tiết kiệm hoặc tài khoản tiền gửi online trên ứng dụng VPBank NEO thông qua việc nhập mã CT220. Chương trình kéo dài đến hết ngày 30/9, áp dụng cho kỳ hạn gửi từ 6 - 13 tháng với số tiền từ 10 triệu đồng và không hạn chế số lượng sổ mở thêm. Với lãi suất niêm yết online hiện hành là 7%/năm cho kỳ hạn 6 - 11 tháng và 7,1%/năm cho kỳ hạn 12 - 13 tháng, khách hàng sau khi cộng mã ưu đãi sẽ nhận về lãi suất thực tế trong khoảng 9,2 - 9,3%/năm.

Trong bối cảnh các ngân hàng “chạy đua” tăng lãi suất để hút dòng vốn, việc cạnh tranh tìm kiếm người gửi tiền càng trở nên khó khăn. Không chỉ dừng lại ở mặt bằng lãi suất trên 9%/năm, một số đơn vị còn áp dụng cơ chế ứng lãi trả ngay đầu kỳ để người gửi tái đầu tư khoản tiền lãi đó, đẩy lãi suất huy động thực tế lên tới 9,4%/năm đối với các khoản tiền từ vài chục triệu đồng.

Cuộc đua lãi suất tại các nhà băng giúp người gửi tiền hưởng lợi. Ngược lại, về phía người đi vay, làn sóng tăng lãi suất đang biến thành gánh nặng tài chính khổng lồ. Suốt hai tuần trở lại đây, ngày nào anh Tuấn (Hà Nội) cũng phải đăng thông tin bán tháo một số bất động sản trên trang mạng xã hội. 

Danh mục rao bán gồm một căn nhà phố, một mảnh đất vườn, một căn shophouse cùng một căn nhà phố thuộc dự án với tổng trị giá vượt mức 20 tỷ đồng. Do việc chuyển đổi công việc gần đây làm nguồn thu nhập sụt giảm mạnh, anh không còn khoản lương cao để bù đắp chi phí trả lãi định kỳ. Anh Tuấn chia sẻ bản thân chấp nhận bán gấp bất kỳ tài sản nào để gom tiền trả bớt nợ gốc, bởi mức lãi suất thả nổi đã leo lên mức 17%/năm và còn nguy cơ tăng thêm.

Áp lực này không chỉ đè nặng lên người mua nhà để ở mà ngay cả các nhà đầu tư lớn sở hữu nhiều tài sản giá trị cũng phải ngậm ngùi cắt lỗ hàng tỷ đồng để thanh toán nợ trước sự leo thang của lãi vay.

Áp lực thanh khoản và dự báo của chuyên gia

Tình trạng bán tháo cũng xuất hiện ở nhóm khách hàng sắp hết hạn hỗ trợ lãi suất. Chị MinhKhánh (phường Ba Đình, Hà Nội) đang gánh khoản nợ 5 tỷ đồng đầu tư vào dự án tại Cổ Loa. Sau hai năm hưởng mức cố định 5,9%/năm, khoản vay sẽ bước vào chu kỳ thả nổi từ tháng 12 tới với mức thông báo thấp nhất là 12,8%/năm. Khi đó, tổng số tiền cả gốc lẫn lãi phải trả ước tính lên tới 250 triệu đồng/tháng. Dự cảm được biến động xấu, suốt 3 tháng qua, chị đã rao bán tài sản với mức giảm giá từ 20 - 30% so với cùng kỳ năm trước nhưng vẫn chưa thể tìm được người mua.

Một trường hợp khác là chị An tại Hà Tĩnh, người đang có khoản vay 2 tỷ đồng mua bất động sản, thời hạn vay 20 năm. Sau 12 tháng đầu hưởng lãi ưu đãi 8,5%/năm với nghĩa vụ thanh toán gần 22 triệu đồng hằng tháng, mức lãi suất vừa vọt lên 13,5%/năm. Sự thay đổi này khiến tiền lãi tăng từ 13,7 triệu đồng lên hơn 20 triệu đồng, kéo tổng số tiền gốc và lãi phải trả mỗi tháng lên gần 29 triệu đồng. 

Khoản lãi thả nổi này lại tiếp tục được xem xét điều chỉnh theo chu kỳ 3 tháng một lần. Dù muốn chuyển sang nhà băng khác để giảm tải, chị An đành từ bỏ vì không có sẵn 1,9 tỷ đồng tất toán nợ, cộng thêm chi phí phạt trả trước hạn 3%, tiền truy thu lãi ưu đãi lên đến cả trăm triệu đồng, các loại phí thủ tục mới và tình trạng cạn hạn mức tín dụng cuối năm tại các ngân hàng.

Việc thanh khoản ngân hàng căng thẳng còn thể hiện trên thị trường liên ngân hàng khi thời gian gần đây có thời điểm lãi suất qua đêm vọt tăng lên  7%/năm. Tuy nhiên, sau đó đã giảm còn 1%/năm.

Áp lực chi phí vốn đẩy lãi suất cho vay vọt lên ngưỡng 10,7%/năm

Người dân gửi hơn 11,2 triệu tỷ đồng vào ngân hàng giữa làn sóng lãi suất neo cao

Phân tích biến động của thị trường, Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng nhận định "cú hạ nhiệt" của lãi suất liên ngân hàng vừa qua chỉ là kết quả can thiệp cấp thời từ Ngân hàng Nhà nước thông qua việc mua trái phiếu Chính phủ để bơm tiền trên thị trường mở. Chuyên gia này khẳng định đây hoàn toàn không phải là một xu hướng mang tính chu kỳ.

Theo ông Hiếu, thanh khoản trên thị trường một hiện đang rất căng thẳng, buộc các nhà băng phải tăng lãi suất đầu vào để có nguồn vốn cung ứng ra thị trường. Khi ngân hàng phải huy động với chi phí đắt đỏ, dư địa để giảm lãi suất cho vay gần như không tồn tại. Tình trạng này sẽ gây sức ép vô cùng nặng nề lên các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhất là khi năm tài chính chỉ còn hơn 3 tháng nữa là khép lại.

Bên cạnh bài toán thanh khoản, chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu giữ lãi suất ở mức phù hợp còn nhằm bảo vệ giá trị đồng tiền và ghìm cương tỷ giá. Do nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào hàng hóa nhập khẩu phục vụ sản xuất xuất khẩu, nếu tỷ giá tăng vọt sẽ kéo theo áp lực lạm phát rất lớn, trong bối cảnh chỉ số CPI bình quân và lạm phát lõi hiện nay đều đã tiệm cận mốc 4,5%. Việc hạ lãi suất lúc này sẽ làm suy yếu giá trị đồng nội tệ và đẩy tỷ giá lên cao, một kịch bản mà cơ quan quản lý đang hết sức cẩn trọng ngăn chặn.

Thanh Hoa