Phiên giao dịch ngày 29/9 chứng kiến lãi suất bình quân bằng tiền đồng trên thị trường liên ngân hàng ở kỳ hạn qua đêm giảm mạnh 0,3 điểm % so với phiên liền trước, rơi xuống mức 0,2%/năm. Đây là kỳ hạn chủ chốt chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các giao dịch vay mượn lẫn nhau của các nhà băng.

Mức 0,2% một năm cũng xác lập đáy thấp nhất trong vòng hai năm trở lại đây. Kể từ đầu năm đến nay, lãi suất qua đêm thường xuyên dao động với biên độ rất rộng nhưng hiếm khi chạm đáy sát 0%. Trước đó vào cuối tháng 7, mức lãi suất này từng có thời điểm giảm về 0,7%/năm trước khi bật tăng mạnh trở lại vùng 5 - 7%/năm.

Trái ngược với đà giảm sâu của kỳ hạn qua đêm, các kỳ hạn dài hơn từ một tuần đến một tháng hầu như đi ngang hoặc tăng nhẹ, tiếp tục duy trì trong khoảng 6,1 - 6,5%/năm.

Về bản chất, lãi suất liên ngân hàng là mức lãi suất mà các tổ chức tín dụng áp dụng khi vay mượn vốn lẫn nhau nhằm đáp ứng nhu cầu thanh khoản ngắn hạn, duy trì khả năng thanh toán và đảm bảo yêu cầu dự trữ bắt buộc tại Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

Đánh giá về hiện tượng lãi suất vay mượn kỳ hạn ngắn hạ nhiệt nhanh chóng, bộ phận phân tích của Ngân hàng Kỹ thương (Techcombank) cho rằng áp lực thanh khoản của hệ thống đã giảm bớt rõ rệt so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, việc các kỳ hạn dài hơn vẫn neo trên mốc 6%/năm là tín hiệu cho thấy các nhà băng vẫn giữ thái độ dè dặt về triển vọng thanh khoản trong các tháng tới.

Theo Techcombank, sự thận trọng này có thể xuất phát từ yếu tố mùa vụ khi các khoản thuế được gia hạn trước đó dự kiến sẽ quay trở lại ngân sách nhà nước trong quý IV, cùng với sự phụ thuộc nhất định của hệ thống vào các nguồn vốn hỗ trợ từ bên ngoài. Do đó, dù thanh khoản ngắn hạn đang khá dồi dào, thị trường vẫn chưa hoàn toàn giải tỏa được những áp lực trong trung hạn.

Áp lực chi phí vốn đẩy lãi suất cho vay vọt lên ngưỡng 10,7%/năm

Người dân gửi hơn 11,2 triệu tỷ đồng vào ngân hàng giữa làn sóng lãi suất neo cao

Song song với diễn biến trên, NHNN đã thực hiện hút ròng gần 1.565 tỷ đồng trên thị trường mở do khối lượng vốn đáo hạn vượt lượng trúng thầu mới. Lãi suất chào thầu tiếp tục được giữ nguyên ở mức 4,5%/năm, đưa khối lượng lưu hành trên kênh cầm cố còn khoảng 140.459 tỷ đồng.

Thông thường, thị trường liên ngân hàng và thị trường 1 (nơi ngân hàng huy động vốn từ người dân, doanh nghiệp và cho vay nền kinh tế) có mối liên hệ mật thiết thông qua trạng thái thanh khoản chung. Khi lãi suất liên ngân hàng tăng, chi phí vay mượn ngắn hạn tăng cao phản ánh thanh khoản căng thẳng, kéo theo áp lực khiến các nhà băng phải tăng lãi suất huy động và lãi suất cho vay.

Ngược lại, việc lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt giúp chi phí vốn giảm và nếu xu hướng này duy trì ổn định, ngân hàng sẽ có điều kiện hạ nhiệt lãi suất tiền gửi để hỗ trợ lãi suất cho vay, tùy thuộc vào nhu cầu tín dụng và chiến lược điều hành của từng đơn vị.

Thế nhưng, bức tranh thực tế lại đang cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Bất chấp lãi suất liên ngân hàng lao dốc, biểu lãi suất tiết kiệm trên thị trường dân cư vẫn không ngừng tăng lên.

Điển hình như tại ngân hàng số Cake by VPBank, chính sách cộng thêm lãi suất cho khách hàng vừa tăng lên mức 2,2%. Với mức niêm yết 7,2% một năm cho kỳ hạn 6 - 9 tháng và 7,4%/năm cho kỳ hạn 10 - 24 tháng, mức lãi suất thực tế sau khi cộng thêm đã chạm tới 9,6%/năm.

Tại Techcombank, sản phẩm tiền gửi Phát Lộc Online kỳ hạn 6 - 12 tháng được áp dụng mức lãi suất lên tới 8,4%/năm khi được cộng thêm tối đa 1,8 điểm %. Tương tự, SCB cũng đang niêm yết mức lãi suất hấp dẫn lên tới 8,7%/năm cho sản phẩm tiền gửi thông thường kỳ hạn 13 tháng.

Lý giải về bức tranh lãi suất hiện nay, ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh tiền tệ UOB Việt Nam, cho rằng các động thái tăng lãi suất đồng USD của Mỹ vừa qua cùng dự báo xu hướng này còn tiếp diễn đang tạo áp lực không nhỏ lên mặt bằng lãi suất trong nước.

UOB dự báo NHNN sẽ duy trì mức lãi suất tái cấp vốn 4,5% trong phần còn lại của năm 2026 và kéo dài sang năm 2027. Thay vì bước vào một chu kỳ cắt giảm sâu lãi suất, nhà điều hành nhiều khả năng sẽ tập trung vào các biện pháp can thiệp trên thị trường ngoại hối nhằm ổn định tỷ giá, đồng thời chủ động điều tiết thanh khoản và hỗ trợ truyền dẫn tín dụng có mục tiêu.

Thanh Hoa