Ngày 5/2, thị trường liên ngân hàng ghi nhận tín hiệu tích cực khi lãi suất bình quân VNĐ giảm từ 1,05 - 1,50 điểm phần trăm ở hầu hết các kỳ hạn ngắn (dưới 1 tháng).

Cụ thể, lãi suất qua đêm đã "rơi" từ đỉnh 17% (phiên 3/2) xuống còn 8,5%/năm. Các kỳ hạn 1 tuần và 1 tháng lần lượt về mức 8,6% và 8,5%. Riêng kỳ hạn 2 tuần vẫn neo ở mức cao nhất là 9%, tăng 2,6 điểm phần trăm so với phiên trước.

Sự hạ nhiệt nhanh chóng này đến từ nỗ lực bơm thanh khoản liên tục của nhà điều hành. Chỉ trong 4 ngày đầu tuần, NHNN đã bơm ròng hơn 136.000 tỷ đồng vào hệ thống qua kênh thị trường mở (OMO).

Riêng trong phiên 5/2, NHNN chào thầu thành công hơn 12.420 tỷ đồng (lãi suất 4,5%) và bơm ròng 6.656 tỷ đồng ra thị trường. Mặc dù tốc độ bơm tiền đã giảm so với hai phiên đầu tuần (55.000 - 65.000 tỷ đồng/phiên), nhưng lượng tiền lưu hành trên kênh cầm cố vẫn duy trì ở mức rất cao, đạt hơn 456.600 tỷ đồng.

Không chỉ sử dụng OMO, NHNN còn áp dụng công cụ hoán đổi ngoại tệ để giải tỏa cơn khát thanh khoản VNĐ. Ngày 4/2/2026, cơ quan này thông báo thực hiện hoán đổi USD lấy VNĐ (kỳ hạn 21 ngày) với hạn mức lên tới 1 tỷ USD.

Đây là biện pháp từng được sử dụng hiệu quả vào cuối năm 2025. Sự kết hợp giữa kênh OMO và hoán đổi ngoại tệ đã giúp dòng vốn VNĐ dồi dào trở lại, kéo lãi suất liên ngân hàng từ vùng "nóng" 17% xuống mặt bằng ổn định hơn chỉ trong vòng 48 giờ.

Lý giải về đợt căng thẳng thanh khoản vừa qua, lãnh đạo một ngân hàng trong nhóm Big 4 khẳng định đây là hiện tượng mang tính cục bộ và thời vụ. Nguyên nhân chính bao gồm áp lực chi trả từ Kho bạc và BHXH và giải ngân đầu tư công tăng mạnh.

Theo đó, việc chi trả gộp 2 tháng lương hưu và trợ cấp (tháng 2 và 3/2026) cho hơn 3,5 triệu người trước Tết khiến lượng tiền gửi của Kho bạc tại các ngân hàng sụt giảm mạnh. Bên cạnh đó, cận Tết được xem là mùa cao điểm các doanh nghiệp nộp thuế cuối tháng 1, đầu tháng 2, cộng hưởng với nhu cầu rút tiền mặt rất lớn của người dân dịp cận Tết Bính Ngọ.

Lãi suất thấp nhất thị trường, tiền gửi tại Big 4 ra sao?

Song song với đó, tốc độ giải ngân tăng nhanh cũng làm giảm nguồn tiền gửi từ vốn đầu tư công trong hệ thống.

Đánh giá về việc lãi suất qua đêm chạm mốc 17%, PGS.TS. Nguyễn Văn Phương, Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định đây là "cú sốc kỹ thuật" điển hình trong mùa cao điểm, không phải dấu hiệu khủng hoảng.

"Việc một số ngân hàng thiếu hụt vốn trong 1-2 ngày phải vay với lãi suất cao đẩy mặt bằng chung lên, nhưng NHNN đã xử lý đúng mẫu hình bằng cách bơm ròng mạnh mẽ. Khi không có hiện tượng 'đứt gãy' giao dịch kéo dài hay đồn đoán thất thiệt, đây chỉ là cảnh báo về quản trị thanh khoản chứ chưa phải rủi ro hệ thống," ông Phương phân tích.

Một chuyên gia khác cũng dự báo tình trạng này sẽ sớm qua đi sau yếu tố mùa vụ. Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý rằng các ngân hàng sẽ thận trọng hơn trong quản trị vốn, có thể khiến lãi suất huy động nhích nhẹ.

Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp và người dân nên chuẩn bị tâm thế cho việc mặt bằng lãi suất cho vay khó giảm thêm và có thể tăng nhẹ, nhưng sẽ không có cú bứt phá "sốc" như trên thị trường liên ngân hàng.

Thanh Hoa