Giữa vùng chuyên canh rau nổi tiếng tại phường Xuân Trường - Đà Lạt, HTX Dịch vụ Nông nghiệp Tổng hợp Tân Tiến đang tạo dấu ấn bằng cách làm riêng. HTX không chạy theo mở rộng diện tích hay tăng sản lượng. Thay vào đó, đơn vị đầu tư vào khoa học công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng tài sản trí tuệ ngay từ những khâu đầu tiên của chuỗi sản xuất.

Nâng giá trị bằng tri thức

Hiện HTX Tân Tiến có 165 thành viên, quản lý 125 ha rau trong nhà kính. Bên cạnh đó, đơn vị này liên kết với các hộ nông dân phát triển thêm khoảng 155 ha rau, củ, quả theo chuỗi sản xuất khép kín.

Ông Mai Văn Khẩn, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX, cho biết toàn bộ vùng sản xuất đều áp dụng quy trình canh tác tiên tiến. Cụ thể là sử dụng giống mới, trồng trên giá thể, hệ thống tưới hiện đại đến quản lý dịch hại bằng công nghệ và truy xuất nguồn gốc. Nhờ đó, sản phẩm bảo đảm an toàn, chất lượng cao, thân thiện với môi trường và đáp ứng tốt nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Bên cạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất, HTX còn số hóa công tác quản lý chất lượng. Sản phẩm rau Đà Lạt được truy xuất bằng mã QR, chuẩn hóa bao bì, nhãn mác và minh bạch thông tin, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm chứng nguồn gốc.

Theo ông Mai Văn Khẩn, việc ứng dụng đồng bộ công nghệ từ sản xuất đến sau thu hoạch giúp uy tín và vị thế của HTX ngày càng được nâng cao trên thị trường. Nhờ quy trình sản xuất minh bạch, ứng dụng công nghệ và truy xuất nguồn gốc, tỷ lệ tiêu thụ theo hợp đồng của HTX tăng khoảng 10-15% so với cùng kỳ năm trước.

Kết quả này cho thấy công nghệ không chỉ nâng chất lượng sản phẩm rau Đà Lạt mà còn gia tăng niềm tin của thị trường. Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm và nguồn gốc xuất xứ, dữ liệu số trở thành một phần giá trị của rau Đà Lạt. Mã QR, quy trình sản xuất chuẩn hóa và thông tin truy xuất không chỉ tạo niềm tin rau Đà Lạt mà còn góp phần hình thành tài sản trí tuệ của HTX.

Bên cạnh đó, HTX đẩy mạnh thương mại điện tử và Digital Marketing để quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường. Đây là bước chuyển từ sản xuất sang quản trị giá trị, với công nghệ số là cầu nối giữa HTX và người tiêu dùng.

Sở hữu trí tuệ tạo nền tảng bền vững

Đối với HTX Tân Tiến, sở hữu trí tuệ không chỉ dừng ở việc đăng ký nhãn hiệu. Đó còn là quá trình tích lũy tri thức, chuẩn hóa quy trình và xây dựng uy tín trong suốt quá trình sản xuất.

Nhiều năm nay, HTX chủ động sử dụng nguồn hạt giống chất lượng cao để sản xuất cây giống cung cấp cho thành viên. Đồng thời, đơn vị cung ứng vật tư với giá hợp lý và hướng dẫn canh tác theo quy trình kỹ thuật, bảo đảm an toàn thực phẩm. Nhờ đó, các hộ thành viên giảm khoảng 10-15% chi phí sản xuất mỗi vụ, trong khi chất lượng nông sản được nâng lên rõ rệt. 

Hiệu quả càng được phát huy khi HTX tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Như khảo sát tại các HTX ở Lâm Đồng, mô hình này giúp giảm 5-8% chi phí sản xuất, kinh doanh và tăng thu nhập cho thành viên khoảng 20-25%. HTX cũng liên kết với doanh nghiệp, siêu thị, trường học, nhà hàng và khách sạn để tiêu thụ sản phẩm, đồng thời kết nối với các nhà cung cấp nhằm ổn định nguồn vật tư đầu vào.

Theo ông Mai Văn Khẩn, đây là lựa chọn xuất phát từ thực tế giá nông sản những năm gần đây biến động mạnh, đầu ra thiếu ổn định. Vì vậy, HTX đẩy mạnh liên kết chuỗi, ứng dụng công nghệ cao và bảo đảm tiêu chuẩn an toàn thực phẩm để giảm rủi ro cho thành viên.

Để đảm bảo chất lượng rau Đà Lạt đồng đều, HTX xây dựng kế hoạch sản xuất theo từng giai đoạn, thường xuyên lấy mẫu kiểm tra và nâng cấp khu sơ chế, đóng gói. Đây cũng là nền tảng để HTX tạo tài sản trí tuệ và xây dựng thương hiệu.

Khi sở hữu trí tuệ trở thành nguồn lực phát triển, HTX Tân Tiến có thêm động lực đầu tư vào nghiên cứu, cải tiến quy trình và đổi mới sản phẩm. Nhờ đó, giá trị gia tăng được tạo ra từ cả tri thức và công nghệ, không chỉ từ sản phẩm. Để duy trì những giá trị đó, HTX xác định con người là yếu tố then chốt của đổi mới sáng tạo.

Lan tỏa văn hóa đổi mới sáng tạo

Tại HTX Tân Tiến, đổi mới sáng tạo không chỉ đến từ công nghệ mà còn từ việc nâng cao năng lực của từng thành viên. HTX thường xuyên phối hợp với các nhà khoa học, kỹ sư nông nghiệp tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo. Qua đó, thành viên được chuyển giao kỹ thuật và cập nhật quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.

Các thành viên được hướng dẫn áp dụng công nghệ mới, sử dụng vật tư an toàn và tối ưu quy trình chăm sóc cây trồng. HTX cũng thường xuyên tổ chức tham quan các mô hình sản xuất hiệu quả để học hỏi kinh nghiệm thực tế.

HTX duy trì đào tạo cán bộ quản lý hằng năm. Các lớp tập huấn về kỹ thuật canh tác, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và yêu cầu mới của thị trường cũng được tổ chức thường xuyên.

Việc học tập liên tục giúp các thành viên không chỉ nâng cao kỹ năng sản xuất mà còn thay đổi tư duy phát triển. Thay vì cạnh tranh bằng giá, các thành viên dần chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng, sự khác biệt và uy tín của sản phẩm rau Đà Lạt.

Đó cũng là nền tảng để hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong khu vực kinh tế tập thể. Mỗi thành viên chủ động tiếp nhận công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất và coi tri thức là nguồn lực phát triển. Nhờ vậy, HTX tạo dựng sức cạnh tranh bền vững thay vì chỉ dựa vào mở rộng quy mô.

Cùng với đó, tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cần trở thành một phần trong văn hóa hoạt động của HTX. Việc bảo hộ rau Đà Lạt không chỉ dừng ở nhãn hiệu hay bao bì sản phẩm. HTX còn cần quản lý tốt dữ liệu sản xuất, quy trình kỹ thuật, các sáng kiến cải tiến và những giá trị sáng tạo do thành viên tạo ra.

Đây là nền tảng để HTX tạo ra các tài sản trí tuệ mới. Qua đó, góp phần cho rau Đà Lạt được nâng cao giá trị gia tăng, HTX hoạt động hiệu quả hơn và có thêm cơ hội tham gia các chuỗi cung ứng hiện đại.

Thực tiễn từ HTX Tân Tiến cho thấy khoa học công nghệ, công nghệ số, đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ có thể tạo nên sức bật mới cho HTX. Có như vậy, năng suất và chất lượng sản phẩm được nâng lên. Đồng thời, HTX xây dựng thương hiệu, củng cố niềm tin của thị trường và gia tăng thu nhập cho thành viên.

Chuyển đổi số đang mở ra cơ hội mới cho khu vực nông nghiệp và kinh tế tập thể. Đây cũng là hướng đi để các mô hình kinh tế tập thể như HTX Tân Tiến chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại. Khi tri thức được bảo hộ, đổi mới sáng tạo được khuyến khích và công nghệ được ứng dụng hiệu quả, tài sản trí tuệ sẽ trở thành nguồn lực quan trọng. Điều này càng giúp HTX nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững.

Thanh Bá