Thị trường năng lượng toàn cầu vừa trải qua giai đoạn biến động mạnh khi căng thẳng quân sự tại Trung Đông đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong nhiều năm. Tuy nhiên, những tín hiệu mới cho thấy xung đột có thể hạ nhiệt đã khiến giới đầu tư nhanh chóng điều chỉnh kỳ vọng, kéo giá dầu giảm trở lại.

Giá dầu đảo chiều sau tín hiệu địa chính trị

Sáng 10/3, thị trường dầu mỏ toàn cầu ghi nhận nhịp giảm đáng kể sau chuỗi phiên tăng nóng trước đó. Động lực chính đến từ những phát biểu mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump về tiến triển của chiến dịch quân sự tại Iran, làm dịu bớt lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung kéo dài tại Trung Đông.

Theo dữ liệu cập nhật từ Oilprice, giá dầu Brent đang dao động quanh mức 91 - 92 USD/thùng. Mức này thấp hơn đáng kể so với đỉnh gần 119 USD/thùng thiết lập trước đó trong giai đoạn căng thẳng địa chính trị leo thang.

Diễn biến tương tự cũng xuất hiện với dầu thô WTI của Mỹ. Sau khi có thời điểm vượt mốc 111 USD/thùng trong phiên tăng mạnh đầu tuần, giá WTI hiện đã lùi về khoảng 88 - 89 USD/thùng.

Động thái điều chỉnh của thị trường diễn ra ngay sau tuyên bố từ Washington rằng chiến dịch quân sự tại Iran đang đạt tiến triển nhanh và có thể sớm khép lại. Thông tin này phần nào giúp giới đầu tư giảm bớt lo ngại về rủi ro nguồn cung dầu toàn cầu bị gián đoạn trong thời gian dài.

Trước đó, thị trường năng lượng đã trải qua cú sốc lớn khi xung đột quân sự tại Trung Đông bùng phát. Một trong những mối lo lớn nhất là khả năng gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, đây là tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất đối với thương mại năng lượng thế giới.

Theo nhiều ước tính, gần 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu được vận chuyển qua tuyến đường này. Bất kỳ rủi ro nào xảy ra tại Hormuz đều có thể khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị xáo trộn, từ đó đẩy giá dầu tăng mạnh.

Chính nỗi lo này đã khiến giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng trong những ngày trước đó và có thời điểm tiến sát ngưỡng 120 USD/thùng - mức cao hiếm thấy trong nhiều năm gần đây. Tuy nhiên, khi xuất hiện tín hiệu căng thẳng có thể hạ nhiệt, giới đầu tư nhanh chóng điều chỉnh vị thế, gia tăng hoạt động chốt lời trên thị trường.

Việc bán ra hàng loạt đã khiến giá dầu giảm mạnh trong các phiên giao dịch gần đây. Dù vậy, nhiều chuyên gia năng lượng nhận định thị trường vẫn đang trong trạng thái nhạy cảm với các diễn biến địa chính trị.

Rủi ro nguồn cung vẫn treo lơ lửng

Dù giá dầu tạm thời hạ nhiệt, nhiều tổ chức phân tích cho rằng thị trường năng lượng khó có thể sớm ổn định hoàn toàn. Chỉ cần xung đột tại Trung Đông kéo dài hoặc hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, giá dầu hoàn toàn có thể quay trở lại vùng 100 USD/thùng, thậm chí cao hơn.

Những biến động này phản ánh mức độ phụ thuộc lớn của thị trường năng lượng toàn cầu vào yếu tố địa chính trị. Trung Đông vẫn là khu vực sản xuất và trung chuyển dầu thô quan trọng, do đó mọi rủi ro an ninh tại đây đều có khả năng lan tỏa nhanh chóng sang thị trường quốc tế.

Đối với Việt Nam, tác động của biến động giá dầu thế giới vẫn đang thể hiện rõ trên thị trường trong nước. Sau hai kỳ điều chỉnh tăng liên tiếp đầu tháng 3, mặt bằng giá xăng dầu bán lẻ hiện vẫn ở mức cao.

Theo kỳ điều hành gần nhất của liên Bộ Công Thương - Tài chính ngày 7/3, giá xăng RON95-III được niêm yết ở mức 27.040 đồng/lít, trong khi xăng E5 RON92 ở mức 25.220 đồng/lít. Giá dầu diesel 0.05S đạt 30.230 đồng/lít, dầu hỏa 35.090 đồng/lít và dầu mazut khoảng 21.320 đồng/kg.

Trước bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, Chính phủ đã đưa ra một số giải pháp nhằm giảm áp lực nguồn cung trong nước. Một trong những biện pháp đáng chú ý là điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi đối với nhiều mặt hàng xăng dầu.

Theo quy định mới, thuế nhập khẩu đối với xăng động cơ không pha chì và các nguyên liệu dùng để pha chế xăng được giảm từ 10% xuống 0%. Đồng thời, thuế nhập khẩu với dầu diesel, nhiên liệu bay và dầu hỏa cũng được điều chỉnh từ 7% xuống mức 0%.

Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu như naphtha, reformate, xylen hay condensate cũng được áp dụng mức thuế nhập khẩu bằng 0%. Việc điều chỉnh này nhằm tạo điều kiện để các doanh nghiệp đầu mối linh hoạt hơn trong việc tìm kiếm nguồn cung từ nhiều thị trường khác nhau.

Từ góc nhìn kinh tế, động thái này cũng cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc cân bằng giữa mục tiêu ổn định thị trường năng lượng và bảo đảm nguồn thu ngân sách. Khi giá dầu thế giới biến động mạnh, việc đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và giảm chi phí đầu vào có thể giúp thị trường nội địa giảm bớt cú sốc giá.

Trong dài hạn, các chuyên gia cho rằng bài toán an ninh năng lượng sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Việc chủ động nguồn cung, mở rộng thị trường nhập khẩu và phát triển các nguồn năng lượng thay thế sẽ là những yếu tố then chốt giúp giảm phụ thuộc vào biến động địa chính trị toàn cầu.

Tiến Anh