Tại Hội thảo về phát triển thị trường Vương quốc Anh do Cục Xúc tiến thương mại tổ chức mới đây, du lịch y tế đã được các khách mời và diễn giả nhắc đến như một mảng kinh doanh tiềm năng, là thế mạnh đang lên của Việt Nam khi nói về “xuất khẩu tại chỗ”.

Không chỉ là câu chuyện thu hút khách quốc tế đến tham quan, nghỉ dưỡng, du lịch y tế còn mở ra cơ hội để Việt Nam xuất khẩu dịch vụ chất lượng cao ngay trên lãnh thổ của mình.

Khi du khách đến Việt Nam để khám bệnh, làm răng, thẩm mỹ, tầm soát ung thư, phục hồi chức năng hoặc chăm sóc sức khỏe, nguồn thu không chỉ thuộc về ngành y tế mà còn lan tỏa sang du lịch, lưu trú, vận chuyển, ẩm thực, bảo hiểm và nhiều dịch vụ hỗ trợ khác.

Xu hướng toàn cầu, cơ hội khu vực

“Tôi đã ở Anh rất lâu và trải nghiệm của tôi về dịch vụ y tế ở Anh không được tốt. Tôi muốn trở thành một cầu nối để khách du lịch châu Âu, nhất là ở Anh có thể đến Việt Nam và sử dụng dịch vụ y tế rất tuyệt vời”, chị Vũ Thu Hà, một doanh nhân mảng bất động sản tại thị trường Anh chia sẻ ý tưởng tại Hội thảo. 

Cùng quan điểm, ông Thái Trần, Giám đốc điều hành TT Meridian Ltd tại London, cho biết ông thường xuyên lựa chọn sử dụng dịch vụ nha khoa tại Việt Nam thay vì tại Anh.

“Hệ thống y tế của Anh rất tốt, nhưng chi phí cao và thời gian chờ đợi lâu. Dịch vụ y tế công cộng NHS đang quá tải, đặc biệt với các bệnh thông thường. Vì vậy, tiềm năng kéo du khách đến Việt Nam để sử dụng dịch vụ thăm khám, chữa bệnh là rất lớn”, ông Thái nhận định.

Theo ông Thái, Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Anh hiện đang có dự án hợp tác với Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nhằm giới thiệu các dịch vụ như thẩm mỹ, nha khoa, tầm soát ung thư tới cộng đồng người Việt và doanh nhân Việt tại Anh.

“Mô hình này hoàn toàn có thể nhân rộng. Không chỉ Bệnh viện 108, nhiều bệnh viện khác cũng có thể triển khai. Đối tượng sử dụng dịch vụ không chỉ là cộng đồng người Việt ở nước ngoài mà còn có thể mở rộng sang khách du lịch quốc tế”, ông Thái nói.

Du lịch y tế là xu hướng toàn cầu. Sau đại dịch COVID-19, thay vì chỉ chú trọng vào chữa bệnh, ngành y tế thế giới đang chuyển mình thành một hệ sinh thái dịch vụ tích hợp, bao trùm từ tầm soát, phòng ngừa, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần, phục hồi chức năng, cho đến du lịch. 

Ngày càng có nhiều người sẵn sàng ra nước ngoài để tìm kiếm dịch vụ y tế chất lượng, chi phí hợp lý và trải nghiệm chăm sóc sức khỏe toàn diện. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ, ước tính hàng triệu người dân nước này tìm đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe ở nước ngoài mỗi năm, giúp họ tiết kiệm 40 - 90% chi phí.

Tại Đông Nam Á, du lịch y tế đang nổi lên như một ngành tăng trưởng chiến lược. Báo cáo của CGS International cho thấy, du lịch y tế tại Đông Nam Á dự kiến sẽ tăng trưởng 18%/năm cho đến năm 2032, chiếm khoảng 40% thị trường toàn cầu. Thái Lan, Singapore và Malaysia - 3 điểm đến du lịch y tế hàng đầu khu vực, tạo ra doanh thu trên 2,2 tỷ USD từ năm 2023. Các quốc gia này đã sớm định vị mình là điểm đến chăm sóc sức khỏe hàng đầu thế giới.

Việt Nam cũng đang đứng trước cơ hội tương tự. Thời gian qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng nhanh. Nền y tế cũng đang hiện đại hóa nhanh chóng với sự gia tăng mạnh mẽ của đầu tư tư nhân.

Lợi thế của Việt Nam nằm ở chi phí cạnh tranh, tay nghề bác sĩ trong một số chuyên khoa, thế mạnh du lịch, ẩm thực, văn hóa và cộng đồng Việt kiều đông đảo. Dù vậy, doanh thu du lịch y tế của Việt Nam vẫn còn khiêm tốn so với các nước trong khu vực. Điều này cho thấy thị trường còn rất nhiều dư địa.

Theo báo cáo của IMARC, doanh thu du lịch y tế tại Việt Nam năm 2025 đạt hơn 850 triệu USD và dự báo đạt khoảng 3,77 tỷ USD vào năm 2034, với CAGR gần 18% giai đoạn 2026 - 2034.

Trong bối cảnh du lịch Việt Nam vẫn đối mặt với bài toán “khách đông nhưng doanh thu chưa tương xứng”, du lịch y tế có thể là một hướng đi chiến lược để nâng giá trị chi tiêu của khách quốc tế. Đây cũng là một cách để thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ, góp phần cải thiện cán cân thương mại hàng hóa và dịch vụ.

Những điểm nghẽn cần nhìn thẳng

Từ tháng 9/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Y tế đã công bố Biên bản ghi nhớ về hợp tác phát triển du lịch y tế hiệu quả và bền vững giai đoạn 2025 - 2030 với nhiều giải pháp được đặt ra.

Bộ Y tế cũng đang lấy ý kiến dự thảo đề án phát triển dịch vụ khám, chữa bệnh chất lượng cao giai đoạn 2025 - 2030, hướng tới thu hút người nước ngoài và người Việt có khả năng chi trả, đồng thời hạn chế tình trạng ra nước ngoài điều trị. Mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 5 địa phương trọng điểm triển khai mô hình du lịch y tế tích hợp bệnh viện - khách sạn - khu nghỉ dưỡng - lữ hành.

Đề án đặt mục tiêu nâng chất lượng bệnh viện đạt chuẩn quốc gia, quốc tế; phát triển ít nhất 15 bệnh viện đạt tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, xây dựng các gói dịch vụ như điều trị kỹ thuật cao, y học cổ truyền kết hợp nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Dù đồng tình với nhận định rằng Việt Nam có nhiều lợi thế phát triển du lịc y tế, tuy nhiên, ông Lê Đình Bá, Tham tán, Trưởng đại diện Thương vụ Việt Nam tại Vương quốc Anh, cho rằng cần nhìn rõ cả những điểm yếu hiện tại.

“Khách nước ngoài không chỉ quan tâm bác sĩ có giỏi hay không. Họ còn quan tâm chúng ta có chứng chỉ quốc tế không, làm việc với bảo hiểm thế nào, chi phí có công khai, minh bạch không. Nếu xảy ra tranh chấp thì hệ thống giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực y tế về mặt pháp lý ra sao”, ông Bá nhấn mạnh.

Bên cạnh vấn đề tiêu chuẩn, ông Bá cũng chỉ ra mối liên kết còn yếu giữa các ngành là một điểm hạn chế. Nếu thiếu liên kết, khách quốc tế sẽ gặp khó trong toàn bộ hành trình.

Ở góc nhìn quốc tế, ông Brook Horowitz, chuyên gia tư vấn, Giám đốc điều hành, Culture of Business Ltd; lấy ví dụ tại châu Âu, Thổ Nhĩ Kỳ là một trong những quốc gia thành công nhất về du lịch y tế. Cộng đồng doanh nghiệp và ngành y tế nước này đã kết hợp hiệu quả giữa chăm sóc sức khỏe và du lịch.

Khách đến Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ để cấy tóc, làm răng, phẫu thuật thẩm mỹ hay điều trị y tế, mà còn kết hợp nghỉ dưỡng tại khách sạn đẹp trong 4 - 5 ngày để phục hồi.

“Việt Nam cần sự kết hợp giữa điều trị y tế với các khu nghỉ dưỡng du lịch. Đó là điều rất quan trọng nếu Việt Nam muốn phát triển ngành này”, ông Horowitz nhận định.

Ở góc độ truyền thông, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam chưa đầu tư tương xứng cho hoạt động marketing chiến lược, thông điệp riêng hướng đến du khách quốc tế và xây dựng danh tiếng cho ngành du lịch y tế. Các bệnh viện quốc tế, hệ thống y tế tư nhân và các đơn vị cung cấp dịch vụ khác cần phối hợp chặt chẽ hơn với nhau và với Bộ Y tế để phát triển một khung truyền thông chung.

Các báo cáo thành tựu rời rạc cần chuyển sang triển khai chiến lược truyền thông bài bản, vừa tạo dựng lòng tin với bệnh nhân, vừa tôn vinh các câu chuyện thành công của Việt Nam và giới thiệu hệ thống y tế theo cách mà công chúng quốc tế có thể dễ dàng đón nhận và tin tưởng.

Du lịch y tế đang trở thành một hướng phát triển chiến lược, kết hợp giữa dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao với trải nghiệm du lịch hấp dẫn. Mô hình này không chỉ tạo nguồn thu ngoại tệ mà còn góp phần nâng cao hình ảnh và vị thế của Việt Nam trên bản đồ y tế khu vực.

GS.TS Trần Văn Thuấn Thứ trưởng Bộ Y tế 

Ngành y tế đang có nhiều hoạt động thu hút du lịch y tế, nhằm hai mục tiêu cùng lúc là thu hút khách hàng nước ngoài và để người Việt đỡ phải ra nước ngoài khám chữa bệnh. Chúng tôi cũng kiến nghị cấp visa 5-10 năm cho người nước ngoài đến Việt Nam dưỡng cư, sinh sống, dưỡng lão sau khi nghỉ hưu.

TS. Hà Anh Đức Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh

Du lịch y tế cần độ tin cậy cao hơn hẳn du lịch nghỉ dưỡng. Bệnh nhân không chỉ lựa chọn điểm đến mà đưa ra quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí là tính mạng họ. Chính vì vậy, truyền thông đóng vai trò vô cùng quan trọng. Hiện nay, du khách quốc tế thường gặp khó khăn khi tìm kiếm thông tin chính thống, đáng tin cậy về hệ thống y tế Việt Nam tập trung tại một nguồn. Thông tin bị phân tán trên các website bệnh viện, mạng xã hội, báo chí và các diễn đàn không chính thức, khiến nhiều người cảm thấy phân vân khi lựa chọn, ngay cả khi năng lực chuyên môn của ngành y khoa thực chất rất mạnh.

PGS Giannina Warren Đại học RMIT Việt Nam

Đỗ Kiều