Tuy nhiên, những con số biết nói về tín dụng, tỷ giá và lãi suất cho thấy Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang thực hiện thành công trong việc vừa linh hoạt ứng phó biến động bên ngoài, vừa kiên định mục tiêu tăng trưởng trong nước.

Áp lực bủa vây từ bên ngoài

Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 2 và 2 tháng đầu năm 2026 của Bộ Tài chính đã phác họa một bức tranh kinh tế toàn cầu đầy gam màu xám. Đặc biệt, xung đột quân sự leo thang tại Trung Đông  gây đứt gãy nghiêm trọng chuỗi vận tải biển và hàng không...

Hệ quả nhãn tiền là sự biến động mạnh của giá dầu, khí LNG và các mặt hàng năng lượng, kéo theo sự trồi sụt của thị trường tài chính và kim loại quý. Trong khi đó, lộ trình chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn là một ẩn số, cộng hưởng với các chính sách thương mại bất định, tạo nên áp lực thường trực lên các nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam.

Giới phân tích nhận định, rủi ro nhập khẩu lạm phát qua kênh tỷ giá và giá năng lượng đang hiện hữu rõ nét hơn bao giờ hết. Đây là thử thách kép đối với nhà điều hành: làm sao để giảm lãi suất hỗ trợ doanh nghiệp nhưng không để tỷ giá "trượt" quá xa do chênh lệch lãi suất với USD?

Bất chấp những "cơn gió ngược" từ bên ngoài, số liệu 2 tháng đầu năm cho thấy hệ thống tài chính – ngân hàng trong nước vẫn duy trì sự ổn định cần thiết nhờ sự chủ động của NHNN.

Theo đó, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng được duy trì ở mức hợp lý để đảm bảo thanh khoản. Tính đến ngày 25/02/2026, lãi suất qua đêm ở mức 3,67%/năm; kỳ hạn 1 tuần khoảng 5,7%/năm. Quan trọng hơn, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, đồng thời phát đi thông điệp mạnh mẽ yêu cầu các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí hoạt động. Kết quả là lãi suất cho vay đối với các khoản vay mới đã có xu hướng giảm, mở đường cho dòng vốn chảy vào sản xuất.

Bên cạnh đó, thị trường ngoại hối chứng kiến sự nhịp nhàng trong điều hành. Dù áp lực quốc tế khiến tỷ giá có lúc nhích lên sau Tết Nguyên đán, nhưng mọi diễn biến đều nằm trong tầm kiểm soát. Đến ngày 25/02/2026, tỷ giá trung tâm ở mức 25.057 đồng/USD (giảm 0,25% so với cuối năm 2025). NHNN khẳng định sẵn sàng can thiệp bán ngoại tệ khi cần thiết để ổn định tâm lý thị trường.

Đặc biệt, dòng vốn của nền kinh tế đang lưu thông tốt. Đến ngày 26/02/2026, dư nợ tín dụng đạt khoảng 18,86 triệu tỷ đồng, tăng 1,47% so với cuối năm 2025. Vốn được nắn dòng chảy mạnh vào các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, nhà ở xã hội và sản xuất kinh doanh, tạo động lực tăng trưởng ngay từ quý I.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà nhấn mạnh: "Dù căng thẳng địa chính trị khiến tỷ giá có xu hướng nhích lên và giá dầu tăng gây áp lực lạm phát, nhưng NHNN vẫn kiên định điều hành linh hoạt. Các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của doanh nghiệp và người dân đều được đáp ứng kịp thời."

Cần "tinh chỉnh" thay vì "bơm mạnh"

Đánh giá về bối cảnh hiện tại, GS. Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, bài toán của chính sách tiền tệ hiện nay không đơn thuần là nới lỏng hay thắt chặt, mà là xây dựng niềm tin.

"Trong nền kinh tế hiện đại, kỳ vọng thị trường đóng vai trò then chốt. Doanh nghiệp cần một chính sách ổn định và nhất quán hơn là những đợt giảm lãi suất giật cục nhưng thiếu bền vững. Sự thay đổi đột ngột chỉ làm tăng chi phí bất định và khiến doanh nghiệp trì hoãn đầu tư," GS. Đạt nhận định.

Đồng quan điểm, PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP.HCM) kiến nghị cơ quan quản lý nên chuyển từ tư duy "bơm thêm tiền" sang sử dụng các công cụ "tinh chỉnh". Thay vì phụ thuộc quá nhiều vào hạ lãi suất điều hành, NHNN có thể điều tiết thanh khoản linh hoạt trên thị trường mở, kéo dài kỳ hạn bơm – hút vốn.

'Không gian mở rộng thêm chính sách tiền tệ là khá hẹp'

Dư địa chính sách tiền tệ co hẹp khó 'ép' lãi suất ở mức thấp quá lâu?

"Dòng vốn cần được dẫn dắt bằng các công cụ tín dụng định hướng, tập trung vào hạ tầng, logistics, chuyển đổi xanh và số. Đây là những lĩnh vực có sức lan tỏa, giúp tăng trưởng thực chất mà không gây bùng nổ bóng bóng tài sản hay lạm phát," ông Huân nhấn mạnh.

Kết luận phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, thông điệp của Thủ tướng Phạm Minh Chính rất rõ ràng: Kiên định mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, nhưng không được lơ là ổn định vĩ mô.

Thủ tướng yêu cầu ngành ngân hàng phải tránh tình trạng cực đoan "Kiểm soát được lạm phát nhưng mất tăng trưởng hoặc ngược lại". Theo đó, NHNN cần công khai hạn mức tăng trưởng tín dụng cả năm 2026, điều hành lãi suất và tỷ giá hài hòa, không giật cục. Đặc biệt, phải có kịch bản ứng phó kịp thời với các biến động từ xung đột tại Trung Đông, đảm bảo nền kinh tế không bị động trước các cú sốc bên ngoài.

Có thể thấy, năm 2026 tiếp tục là một năm "thử lửa" đối với chính sách tiền tệ. Nhưng với sự khởi đầu ổn định cùng sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, Việt Nam đang cho thấy bản lĩnh trong việc biến thách thức thành động lực, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững trong một thế giới đầy biến động.

Huyền Anh