Trong 40 năm Đổi mới, KTTT ở Việt Nam đã từng bước đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động. Thành công này gắn với sự lãnh đạo liên tục, sát thực tiễn của Đảng và sự quản lý của Nhà nước.

Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng năm 1986, Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị năm 1988, đến các Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII (Nghị quyết số 05-NQ/TW năm 1993), khóa IX (Nghị quyết số 13-NQ/TW năm 2002) và khóa XIII (Nghị quyết số 20-NQ/TW năm 2022), chủ trương phát triển KTTT ngày càng được hoàn thiện.

Từ định hướng của các nghị quyết trên, Quốc hội đã thông qua 4 Luật Hợp tác xã (HTX) vào các năm 1996, 2003, 2012 và 2023. Các luật HTX từng bước tạo cơ sở pháp lý ngày càng toàn diện, phản ánh đầy đủ hơn bản chất và đặc thù của các tổ chức KTTT. Cùng với đó là hệ thống chính sách hỗ trợ của Đảng và Nhà nước, tạo điều kiện để khu vực KTTT không ngừng đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả.

Nhìn lại chặng đường từ năm 1986 đến năm 2026 cho thấy rõ quá trình đổi mới thể chế, chính sách đối với khu vực KTTT qua từng giai đoạn.

Từ đổi mới quản lý đến Luật HTX đầu tiên

Giai đoạn 1986-1996 đánh dấu bước khởi đầu của đổi mới toàn diện cơ chế quản lý nền kinh tế, chuyển từ cơ chế hành chính, tập trung, bao cấp, quan liêu sang cơ chế kinh tế thị trường có sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.

Đối với KTTT, Báo cáo Chính trị tại Đại hội VI xác định:

“Để củng cố KTTT, phải nâng cao trình độ tổ chức, quản lý và tăng cường cơ sở vật chất-kỹ thuật đi đôi với thực hiện quan hệ trao đổi và liên kết với kinh tế quốc doanh, kinh tế gia đình, trước hết là về mặt cung ứng vật tư và tiêu thụ sản phẩm. Trong nông nghiệp, giải quyết đúng đắn quan hệ giữa Nhà nước với HTX, đồng thời cải tiến quản lý nội bộ HTX, hoàn thiện phương thức khoán sản phẩm cuối cùng tới nhóm và người lao động.”

Ngày 5-4-1988, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về “Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp”. Nghị quyết xác định:

“HTX, TĐSX là tổ chức kinh tế tự nguyện của nông dân, lập ra dưới sự lãnh đạo của Đảng; sự hướng dẫn, giúp đỡ của Nhà nước, hoạt động theo nguyên tắc tự quản lý, tự chịu trách nhiệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh; có tư cách pháp nhân, bình đẳng trước pháp luật với các đơn vị kinh tế khác; có trách nhiệm phát huy tính ưu việt của quan hệ sản xuất XHCN”.

Nghị quyết đồng thời chỉ đạo: “Sớm nghiên cứu để ban hành Luật về HTX”.

Tiếp đó, ngày 10-6-1993, Hội nghị lần thứ V Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TW về “Tiếp tục đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội nông thôn”, trong đó đề ra định hướng đổi mới HTX, phát huy vai trò tự chủ của kinh tế hộ xã viên:

“Tiếp tục đổi mới các HTX theo hướng phát huy hơn nữa tiềm năng to lớn và vị trí quan trọng lâu dài của kinh tế hộ xã viên, đồng thời làm tốt công tác quy hoạch, hướng dẫn sản xuất, phát triển kinh doanh công nghiệp, tiểu, thủ công nghiệp, dịch vụ mà từng hộ xã viên không làm được hoặc làm không có hiệu quả, cùng với chính quyền địa phương chăm lo sự nghiệp phúc lợi xã hội. Thực hiện đúng nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, cùng có lợi trong tổ chức, quản lý và phát triển kinh tế HTX”.

Những chủ trương trên tạo căn cứ quan trọng để ngày 20-3-1996, Quốc hội khóa IX thông qua Luật HTX số 49-L/CTN.

Đây là Luật HTX đầu tiên ở Việt Nam, gồm 10 chương, 56 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-1997, tạo hành lang pháp lý cho các tổ chức KTTT thành lập và hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.

Luật HTX năm 1996 định nghĩa về THT, HTX và LHHTX. Theo đó, THT được Nhà nước hướng dẫn, giúp đỡ và có chính sách khuyến khích phát triển để trở thành HTX khi có đủ điều kiện. HTX là tổ chức kinh tế tự chủ do những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra để phát huy sức mạnh của tập thể và từng xã viên. LHHTX là tổ chức kinh tế hoạt động theo nguyên tắc HTX, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của các HTX thành viên, hỗ trợ nhau trong hoạt động và đáp ứng các nhu cầu khác của thành viên.

Luật xác định 5 nguyên tắc thành lập, tổ chức và hoạt động: tự nguyện gia nhập và ra HTX; quản lý dân chủ và bình đẳng; tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi; chia lãi bảo đảm kết hợp lợi ích của xã viên và sự phát triển của HTX; hợp tác và phát triển cộng đồng.

Luật HTX năm 1996 không điều chỉnh THT, không quy định số lượng tối thiểu xã viên khi thành lập HTX và số lượng tối thiểu HTX khi thành lập LHHTX.

Các HTX, LHHTX thành lập, chuyển đổi về tổ chức và hoạt động theo Luật HTX năm 1996 kể từ ngày 1-1-1997.

Nghị quyết 13-NQ/TW và bước hoàn thiện pháp luật HTX

Giai đoạn 1996-2006, các HTX, LHHTX có những đổi mới về thành lập và đăng ký; tổ chức, hoạt động hướng vào hỗ trợ phát triển kinh tế xã viên, kinh tế HTX thành viên; chú trọng tích lũy vốn, tài sản chung để tạo điều kiện vật chất phát triển; bước đầu khắc phục tình trạng trì trệ trong những năm chưa có Luật HTX.

Ngày 18-3-2002, Hội nghị lần thứ V Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TW về “Tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả của kinh tế tập thể”.

Nghị quyết đặt mục tiêu:

“KTTT phát triển với nhiều hình thức hợp tác đa dạng, trong đó HTX là nòng cốt… Đến năm 2010 đưa KTTT thoát khỏi những yếu kém hiện nay, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn, tiến tới có tỷ trọng ngày càng lớn hơn trong GDP của nền kinh tế”.

Để thực hiện mục tiêu này, Nghị quyết đề ra 5 nhóm nhiệm vụ.

Thứ nhất, thống nhất nhận thức về phát triển KTTT. KTTT được xác định gồm nhiều hình thức hợp tác đa dạng, trong đó HTX là nòng cốt; dựa trên sở hữu của các thành viên và sở hữu tập thể; liên kết rộng rãi người lao động, hộ sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc các thành phần kinh tế, không giới hạn về quy mô, lĩnh vực và địa bàn.

KTTT lấy lợi ích kinh tế làm chính, bao gồm lợi ích của thành viên và lợi ích tập thể. Tiếp tục phát triển KTTT trong các ngành, lĩnh vực, địa bàn, trong đó trọng tâm là nông nghiệp, nông thôn.

Nghị quyết yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, nâng cao vai trò quản lý của Nhà nước; ban hành chính sách trợ giúp KTTT trong quá trình xây dựng và phát triển.

Đồng thời, phát huy vai trò của Liên minh HTX Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trong tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia KTTT, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, tăng cường kiểm tra, kiểm soát của thành viên, ngăn ngừa tham nhũng, lãng phí, quan liêu.

Thứ hai, hoàn thiện môi trường thể chế. Nghị quyết yêu cầu sửa đổi, bổ sung Luật HTX và các quy định liên quan, bảo đảm tính nhất quán giữa các luật; ban hành đồng bộ, kịp thời các văn bản dưới luật; sửa đổi, bổ sung điều lệ mẫu HTX nông nghiệp và HTX phi nông nghiệp; hướng dẫn về tổ chức, hoạt động đối với THT.

Cùng với đó là tăng cường tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với KTTT; biểu dương, khen thưởng những cá nhân, tập thể có thành tích và đóng góp cho KTTT; đưa nội dung phát triển KTTT vào giảng dạy trong các cơ sở giáo dục.

Thứ ba, hoàn thiện chính sách hỗ trợ. Các nhóm chính sách được xác định gồm cán bộ và nguồn nhân lực; đất đai; tài chính, tín dụng; khoa học - công nghệ; tiếp thị và phát triển thị trường; đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng.

Thứ tư, nâng cao vai trò quản lý nhà nước. Quốc hội sửa đổi, bổ sung Luật HTX và các luật liên quan. Chính phủ xây dựng chương trình tổng thể về phát triển KTTT đến năm 2005 và 2010; phân công một đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ trực tiếp phụ trách, có bộ phận giúp việc, chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương, Liên minh HTX Việt Nam và các đoàn thể trong phát triển KTTT.

Các bộ, ngành và chính quyền địa phương xây dựng chương trình phát triển KTTT trên cơ sở quy hoạch phát triển chung, quy hoạch ngành và vùng.

Thứ năm, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng. Các cấp ủy và tổ chức Đảng có trách nhiệm quán triệt, tổ chức triển khai, xây dựng chương trình hành động đưa Nghị quyết vào cuộc sống; tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng; kiểm tra, tổng kết và nhân rộng các mô hình KTTT hiệu quả.

Đồng thời, củng cố hệ thống Liên minh HTX Việt Nam; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong vận động, giáo dục quần chúng tự nguyện tham gia KTTT, phát huy vai trò làm chủ trong các tổ chức kinh tế này.

Trên cơ sở Nghị quyết số 13-NQ/TW, ngày 26-11-2003, Quốc hội khóa XI thông qua Luật HTX số 18/2003/QH11. Luật gồm 10 chương, 52 điều, có hiệu lực từ ngày 1-7-2004, thay thế Luật HTX năm 1996.

Luật HTX năm 2003 bổ sung định nghĩa về HTX, xác định HTX là tổ chức KTTT do cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân có nhu cầu, lợi ích chung tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra. HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác theo quy định của pháp luật.

LHHTX được xác định là tổ chức kinh tế hoạt động theo nguyên tắc HTX, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh của các HTX thành viên, hỗ trợ nhau trong hoạt động và đáp ứng nhu cầu của thành viên.

Khi thành lập, HTX phải có số lượng xã viên từ 7 người trở lên.

Luật HTX năm 2003 tiếp tục làm rõ các nguyên tắc: tự nguyện; dân chủ, bình đẳng và công khai; tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi; hợp tác và phát triển cộng đồng.

Các nguyên tắc này làm rõ hơn thuộc tính tập thể của HTX, LHHTX về tính tự nguyện, dân chủ, bình đẳng, công khai, hợp tác và liên kết.

Trên cơ sở đó, HTX, LHHTX tiếp tục đổi mới tổ chức, quản lý và hoạt động theo hướng nâng cao vai trò, quyền làm chủ của xã viên và HTX thành viên; hướng hoạt động vào phục vụ tốt hơn các nhu cầu kinh tế - xã hội của tập thể.

Luật cũng quy định Nhà nước có chính sách, chương trình hỗ trợ HTX, LHHTX về phát triển nguồn nhân lực, đất đai, tài chính, tín dụng, xây dựng quỹ hỗ trợ phát triển HTX, khoa học - công nghệ, tiếp thị và mở rộng thị trường, đầu tư phát triển hạ tầng và tham gia các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước.

Luật HTX năm 2012: Đề cao vai trò phục vụ thành viên

Giai đoạn 2006-2016, các HTX, LHHTX thực hiện Luật HTX năm 2003 đến ngày 30-6-2013, sau đó chuyển sang thực hiện Luật HTX năm 2012 từ ngày 1-7-2013.

Ngày 20-11-2012, Quốc hội khóa XIII thông qua Luật HTX số 23/2012/QH13. Luật gồm 9 chương, 64 điều, có hiệu lực từ ngày 1-7-2013.

Luật HTX năm 2012 xác định HTX là tổ chức KTTT, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 7 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác, tương trợ lẫn nhau trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ.

LHHTX là tổ chức KTTT, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 4 HTX tự nguyện thành lập và hợp tác, tương trợ lẫn nhau trong sản xuất, kinh doanh nhằm đáp ứng nhu cầu chung của các HTX thành viên.

Luật quy định 7 nguyên tắc tổ chức và hoạt động: tự nguyện; kết nạp rộng rãi thành viên; dân chủ, bình đẳng và công khai; tự chủ, tự chịu trách nhiệm; thực hiện cam kết và phân phối thu nhập theo mức độ sử dụng dịch vụ; giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng; phát triển bền vững cộng đồng và hợp tác giữa các HTX.

Các nguyên tắc này làm rõ mục đích hoạt động của HTX, LHHTX là phục vụ thành viên thông qua hợp đồng dịch vụ; thu nhập được phân phối chủ yếu theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của thành viên, HTX thành viên hoặc theo công sức lao động đóng góp của thành viên đối với HTX tạo việc làm.

Qua đó, Luật hạn chế phân phối theo giá trị vốn góp, thúc đẩy thành viên và HTX thành viên sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX, LHHTX, phát triển quan hệ kinh tế giữa HTX với thành viên và giữa LHHTX với HTX thành viên.

Giai đoạn 2016-2026: Tạo nền tảng cho bước phát triển mới

Trong giai đoạn 2016-2026, Ban Chỉ đạo Trung ương về đổi mới, phát triển KTTT, HTX đã tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW và 10 năm thi hành Luật HTX năm 2012.

Báo cáo tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW đánh giá:

“Trong 20 năm qua… khu vực KTTT đã trải qua các giai đoạn phát triển khác nhau trong đó có thuận lợi, khó khăn và thách thức nhất định… Khu vực KTTT đã khắc phục được một phần tình trạng yếu kém kéo dài, từng bước đổi mới gắn với cơ chế thị trường, bước đầu khẳng định là nhân tố quan trọng góp phần bảo đảm an ninh xã hội, ổn định chính trị ở cơ sở và sự phát triển kinh tế của thành viên…”

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ rõ khu vực KTTT vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại, chưa phát huy tối đa tiềm năng trong hỗ trợ phát triển kinh tế thành viên và đóng góp vào phát triển kinh tế đất nước.

Báo cáo tổng kết 10 năm thi hành Luật HTX năm 2012 (2013-2021) cho thấy khu vực KTTT, HTX tiếp tục phát triển ở hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế. Các chỉ số trung bình về doanh thu, lợi nhuận, thu nhập của người lao động, trình độ quản lý của cán bộ HTX, LHHTX... đều tăng.

Tuy nhiên, khu vực này vẫn còn những hạn chế như mức tăng trưởng thấp, hiệu quả hoạt động chưa cao, số lượng thành viên và lao động thường xuyên giảm, đóng góp vào nền kinh tế thấp hơn các khu vực khác, HTX vẫn thiếu sức cạnh tranh.

Từ những kết quả tổng kết trên, Ban Chỉ đạo đổi mới, phát triển KTTT, HTX kiến nghị sửa đổi, bổ sung Luật HTX theo hướng mở rộng phạm vi đối tượng điều chỉnh, bao quát đầy đủ các hình thức tổ chức kinh tế hợp tác; giảm thiểu thủ tục thành lập, đăng ký; hoàn thiện quy định về bản chất và nguyên tắc tổ chức, hoạt động; phát triển thành viên, mở rộng thị trường, nâng cao khả năng huy động vốn, tăng tích lũy tài sản và quỹ không chia; nâng cao tính minh bạch trong quản trị, điều hành.

Nghị quyết số 20-NQ/TW và Luật HTX năm 2023

Trên cơ sở những kiến nghị trên, ngày 16-6-2022, Hội nghị lần thứ V Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về “Tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả KTTT trong giai đoạn mới”.

Nghị quyết yêu cầu sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật về các loại hình tổ chức KTTT, tổ chức đại diện; HTX và phát triển thành viên; nâng cao khả năng huy động vốn, tăng tích lũy vốn và tài sản chung; phát triển doanh nghiệp trong tổ chức KTTT.

Nghị quyết cũng yêu cầu bổ sung đầy đủ cơ sở pháp lý về kiểm toán, nâng cao tính minh bạch trong quản lý, điều hành; nâng cao hiệu quả, chất lượng chính sách hỗ trợ của Nhà nước và quản lý nhà nước đối với KTTT.

Đồng thời, có chính sách hỗ trợ, thu hút nguồn lực, ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, nông nghiệp hữu cơ, thích ứng biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và mở rộng thị trường cho KTTT, bảo đảm thống nhất, đồng bộ.

Nghị quyết xác định các tổ chức KTTT là chủ thể phù hợp để kết hợp giữa đầu tư của Nhà nước với đầu tư, quản lý của tập thể người dân, theo hướng “đầu tư công - quản trị cộng đồng”.

Nhà nước có cơ chế, chính sách đặc thù cho KTTT; xây dựng chương trình tổng thể về phát triển KTTT trên phạm vi toàn quốc, thống nhất và tập trung nguồn lực, phù hợp với yêu cầu phát triển KTTT và điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Các chính sách tập trung vào phát triển nguồn nhân lực, đất đai, tài chính, tín dụng, khoa học - công nghệ, thông tin kinh tế, kỹ năng tiếp thị và nghiên cứu thị trường, đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng và bảo hiểm xã hội.

Trên cơ sở Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 20-6-2023, Quốc hội khóa XV thông qua Luật HTX số 17/2023/QH15, có hiệu lực từ ngày 1-7-2024, thay thế Luật HTX năm 2012.

Luật HTX năm 2023 gồm 12 chương, 115 điều, tăng 3 chương và 61 điều so với Luật HTX năm 2012, với nhiều quy định mới.

Giảm điều kiện thành lập, mở rộng thành viên. Luật quy định HTX là tổ chức có tư cách pháp nhân do ít nhất 5 thành viên chính thức tự nguyện thành lập, hợp tác, tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung về kinh tế, văn hóa, xã hội của thành viên, góp phần xây dựng cộng đồng xã hội phát triển bền vững.

LHHTX là tổ chức có tư cách pháp nhân do ít nhất 3 HTX là thành viên chính thức tự nguyện thành lập, hợp tác, tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực tham gia thị trường.

THT là tổ chức không có tư cách pháp nhân, hình thành trên cơ sở hợp đồng hợp tác do ít nhất 2 thành viên tự nguyện thành lập, cùng góp vốn, góp sức lao động để thực hiện những công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm.

Luật cũng quy định 3 loại thành viên: thành viên chính thức; thành viên liên kết góp vốn; thành viên liên kết không góp vốn.

Theo đó, số thành viên chính thức tối thiểu khi thành lập là 2 đối với THT, 5 đối với HTX và 3 đối với LHHTX.

Mở rộng giao dịch, tăng khả năng huy động nguồn lực. Luật HTX năm 2023 quy định tổ chức KTTT được thực hiện giao dịch nội bộ và giao dịch bên ngoài; được cho vay nội bộ nhưng không thực hiện tín dụng nội bộ.

Luật cũng quy định hình thành quỹ, tài sản chung không chia; thực hiện kiểm toán nội bộ và kiểm toán độc lập; đồng thời quy định về chính sách hỗ trợ và nguyên tắc, tiêu chí thụ hưởng chính sách hỗ trợ.

Những quy định mới này góp phần tháo gỡ các rào cản của Luật HTX năm 2012, tạo môi trường thuận lợi hơn để tổ chức KTTT thu hút thành viên, huy động nguồn lực đầu tư, nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng nhu cầu của thành viên, HTX thành viên.

40 năm đổi mới: Từ tự chủ đến phát triển bền vững

Quá trình đổi mới, phát triển KTTT trong 40 năm qua, từ Đại hội VI năm 1986 đến năm 2026, diễn ra liên tục dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.

Các tổ chức KTTT đã chuyển đổi căn bản về hình thức tổ chức và hoạt động: từ chỗ chưa tự chủ sang tự chủ, tự chịu trách nhiệm hơn trước pháp luật; từ chưa hướng vào phục vụ thành viên sang mở rộng phục vụ lợi ích tổng hợp về kinh tế, xã hội và môi trường; từ chưa rõ tư cách pháp nhân sang xác định rõ là pháp nhân kinh tế, bình đẳng với các loại hình doanh nghiệp khác trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW và Luật HTX năm 2023, các tổ chức KTTT đang và sẽ có thêm nhiều cơ hội phát triển theo hướng mở rộng thành viên, tăng vốn đầu tư, tài sản, ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ và tiếp cận đa thị trường.

Đó là con đường để tổ chức KTTT phát triển ngày càng lớn mạnh về quy mô hoạt động dựa trên việc mở rộng giao dịch bên ngoài, phát triển thị trường không hạn chế về quy mô, đồng thời tăng cường giao dịch nội bộ dựa trên sự tham gia của đông đảo thành viên sử dụng sản phẩm, dịch vụ do tổ chức KTTT cung cấp.

Sự kết hợp này tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của tổ chức KTTT, nhất là trong điều kiện thị trường có những biến động bất lợi.

Các tổ chức KTTT được chuyển đổi và thành lập mới theo Luật HTX năm 2023 sẽ có thêm động lực nhờ các chính sách hỗ trợ về tài sản, tài chính của Nhà nước. Đồng thời, sức mạnh tập thể được gia tăng thông qua việc hình thành sở hữu tập thể bằng quỹ và tài sản không chia.

Đây vừa là cơ sở để nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường, vừa thể hiện rõ hơn bản chất đích thực của mỗi tổ chức KTTT.

Nhìn lại chặng đường 40 năm Đổi mới, có thể thấy thể chế, chính sách và pháp luật về KTTT đã từng bước được hoàn thiện, ngày càng phù hợp hơn với yêu cầu phát triển của nền kinh tế thị trường và bản chất của kinh tế hợp tác.

Từ những đổi mới ban đầu về quyền tự chủ của HTX, đến việc xác lập các nguyên tắc dân chủ, bình đẳng, cùng có lợi và phục vụ thành viên, rồi mở rộng phạm vi điều chỉnh, đa dạng hóa thành viên, tăng cường minh bạch và huy động nguồn lực theo Luật HTX năm 2023, hành lang pháp lý cho KTTT đã có những bước tiến quan trọng.

Trong giai đoạn tới, các tổ chức KTTT cần tiếp tục đổi mới phương thức quản trị, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tăng cường liên kết, mở rộng thị trường, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời phát huy sức mạnh tập thể và vai trò của thành viên.

Đây sẽ là những yếu tố quan trọng để KTTT phát triển hiệu quả, bền vững, đóng góp ngày càng tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

PGS.TS Chu Tiến Quang, Nguyên Trưởng ban, Ban Chính sách phát triển kinh tế nông thôn, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương