Trao đổi với VnBusiness, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân – Phó Chủ tịch cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), cho rằng để tạo ra 1 đồng tăng trưởng kinh tế, Việt Nam hiện cần tới khoảng 2,5 đồng tăng trưởng tín dụng, cho thấy áp lực lớn đối với dòng vốn và ổn định vĩ mô.

Thưa ông, mục tiêu tăng trưởng quý II được đề ra là 11%, nhưng thực tế đang xuất hiện nhiều biến số khó lường. Ông dự báo thế nào về con số này?

Thực tế, việc dự báo chính xác tăng trưởng kinh tế quý II hiện nay là một thử thách rất lớn. Nền kinh tế Việt Nam đang chịu ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ từ các biến số ngoại biên, đặc biệt là những căng thẳng địa chính trị phức tạp và tình hình năng lượng toàn cầu đầy biến động.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào đà tăng trưởng tương đối tốt của quý I, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào những kết quả đáng khích lệ trong quý II. Tuy nhiên, với con số mục tiêu 11%, đây là một thử thách cực kỳ lớn. Chúng ta đang vận hành trong một bối cảnh cả trong nước và thế giới đều gặp nhiều khó khăn, nhất là các cú sốc liên quan đến năng lượng và căng thẳng địa chính trị toàn cầu. Những yếu tố này không chỉ là rào cản mà còn là những bài toán khó đòi hỏi sự thích ứng nhanh chóng.

Phải chăng áp lực dồn lực cho tăng trưởng đã khiến Việt Nam nhập siêu trở lại sau 10 năm, theo ông điều này sẽ đe dọa ổn định vĩ mô ra sao?

Vấn đề này có liên quan mật thiết đến căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là xung đột giữa Iran, Israel và Mỹ, vốn đang tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu. Việt Nam là quốc gia có độ mở kinh tế lớn, chúng ta nhập khẩu nhiều nguyên liệu đầu vào rồi mới sản xuất để xuất khẩu.

Khi giá cả hàng hóa và năng lượng toàn cầu tăng vọt do chiến sự, chi phí nhập khẩu của chúng ta bị đẩy lên rất cao. Trong khi đó, ở chiều ngược lại, việc xuất khẩu đi lại bị hạn chế bởi những ảnh hưởng về nguồn cung và tổng cầu thế giới. Sự chênh lệch này dẫn đến tình trạng nhập siêu.

Điều đáng lo ngại hơn là khi giá nguyên liệu đầu vào tăng, nó sẽ dẫn đến tình trạng “nhập khẩu lạm phát”, gây áp lực lên tỷ giá và lạm phát trong nước thời gian tới. Khả năng cải thiện cán cân thương mại phụ thuộc rất nhiều vào tình hình chiến sự.

Nếu xung đột sớm kết thúc, các thỏa thuận hòa bình được xác lập và eo biển Hormuz không bị phong tỏa, kinh tế thế giới sẽ khởi sắc. Ngược lại, nếu chiến tranh kéo dài, tổng cầu thế giới sẽ suy giảm và lạm phát vẫn là nỗi ám ảnh lớn.

Mới đây, Mỹ đề xuất áp thuế bổ sung 12% đối với hàng hóa Việt Nam. Theo ông, mức thuế này sẽ tác động ra sao và chúng ta cần giải pháp gì để bảo vệ sức mạnh xuất khẩu?

Vấn đề thuế quan của Mỹ thực tế không mới. Dù mức thuế 12% có tác động nhưng theo tôi không quá cao so với các đối thủ cạnh tranh nên chúng ta vẫn có thể chủ động ứng phó. Giải pháp dài hạn là phải đa dạng hóa thị trường, tránh phụ thuộc quá lớn vào Mỹ.

Doanh nghiệp khởi nghiệp nhiều, trưởng thành ít: Lấp khoảng trống tăng trưởng thế nào?

Kinh tế giá trị cao: nền tảng mới cho tăng trưởng dài hạn

Đặc biệt, chúng ta cần thay đổi cấu trúc nền kinh tế: Từ một nơi gia công giá trị thấp, phải tiến lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và tránh để Việt Nam trở thành điểm trung chuyển hàng hóa đơn thuần.

Nhiều số liệu cho thấy vòng quay tiền từ đầu năm đến nay rất chậm, trong khi tăng trưởng tín dụng bị khống chế ở mức 15%. Điều này ảnh hưởng thế nào đến mục tiêu tăng trưởng, thưa ông?

Sự đứt gãy chuỗi cung ứng và khó khăn của kinh tế thế giới đã tác động trực tiếp đến dòng vốn, làm chậm vòng quay tiền. Hiện nay, điểm nghẽn lớn nhất nằm ở lĩnh vực xuất nhập khẩu và thương mại.

Về tăng trưởng tín dụng, có một thực tế là để đạt được 1 đồng tăng trưởng kinh tế, chúng ta cần bỏ ra khoảng 2,5 đồng tăng trưởng tín dụng. Như vậy, nếu muốn tăng trưởng kinh tế 10%, thì tín dụng phải tăng khoảng 20%. Việc chúng ta khống chế mức 15% hiện nay tạo ra áp lực rất lớn lên các kênh dẫn vốn còn lại.

Bên cạnh đó, áp lực còn đến từ phía Fed. Với tình hình lạm phát tại Mỹ vẫn cao và giá dầu tăng, khả năng cao Fed sẽ giữ nguyên hoặc thậm chí tăng lãi suất. Điều này khiến dư địa giảm lãi suất của Việt Nam không còn nhiều, thậm chí chúng ta phải cân nhắc việc tăng lãi suất để ổn định vĩ mô.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước buộc phải điều hướng dòng vốn tập trung vào các ngành thiết yếu, lĩnh vực sản xuất kinh doanh thực và hạn chế các lĩnh vực thâm dụng vốn như bất động sản hay các ngành không thiết yếu.

VIFC-HCMC đang được kỳ vọng sẽ tạo dòng vốn mới cho kinh tế. Ông có thể chia sẻ lộ trình và các sản phẩm mà VIFC-HCMC sẽ tập trung triển khai?

Hiện VIFC-HCMC đang chờ quy chế được thông qua để chính thức cấp phép cho các thành viên. Tuy nhiên, chúng tôi đã có những bước đi rất cụ thể, chẳng hạn, tháng 2 ra mắt hệ sinh thái tài chính hàng không với vốn cam kết 6,1 tỷ USD; tháng 4 ra mắt hệ sinh thái Fintech và gần đây nhất là hệ sinh thái tài chính hàng hải để lấp đầy khoảng trống lớn trong giao dịch vận tải biển.

Về sản phẩm ưu tiên, theo chỉ đạo của Thủ tướng, TP.HCM tập trung vào 4 nhóm, bao gồm: Các loại hình quỹ đầu tư; Trái phiếu quốc tế, trái phiếu chính quyền địa phương và trái phiếu xanh; Sở giao dịch hàng hóa, ưu tiên nông sản; Fintech và đổi mới sáng tạo. Chúng tôi cũng đang đề xuất cơ chế cho phép doanh nghiệp Nhà nước tại địa phương phát hành trái phiếu quốc tế để huy động vốn phát triển hạ tầng.

Thanh Hoa (Thực hiện)