Chủ trì cuộc làm việc sáng 11/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, là tiền đề cho ổn định và tăng trưởng 2 con số. Việc cơ cấu lại, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu là một trong những nhiệm vụ ưu tiên rất quan trọng.

Thủ tướng nhấn mạnh, xăng dầu là mặt hàng chiến lược, thiết yếu, đầu vào của nền kinh tế, tác động trực tiếp đến sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân và kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Vừa qua, Việt Nam đã tiến hành những biện pháp rất mạnh về ngân sách, thuế, quản lý thị trường xăng dầu, bảo đảm cung ứng và kiểm soát được giá. Nếu không có những biện pháp này, tác động từ diễn biến thị trường thế giới lên giá cả và ổn định kinh tế vĩ mô sẽ rất lớn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng đã chỉ rõ những bất cập, tồn tại và nguyên nhân trong lĩnh vực xăng dầu. Cụ thể, lĩnh vực này còn phụ thuộc rất nhiều vào thị trường quốc tế và diễn biến của thị trường. Quy định của pháp luật, cơ chế điều hành còn những bất cập nên khi thị trường biến động, nguồn cung bị gián đoạn và gây thiếu hụt cục bộ. Tổ chức hệ thống phân phối xăng dầu chưa hợp lý, số lượng thương nhân đầu mối nhiều nhưng không mạnh, năng lực tạo nguồn hàng rất hạn chế, nhiều khâu trung gian, làm tăng chi phí đầu vào, giảm hiệu quả. Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng găm hàng, đầu cơ, mua bán lòng vòng, nhập lậu.

Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo Bộ Công Thương tập trung sửa đổi quy định tại Nghị định số 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu và các nghị định, văn bản liên quan. Đến nay, Dự thảo Nghị định đã qua nhiều lần lấy ý kiến thành viên Chính phủ. 

Ghi nhận những nỗ lực của Bộ Công Thương, các cơ quan liên quan và những đề xuất tại dự thảo sửa đổi Nghị định 83, song Thủ tướng cho rằng còn một số vấn đề cần tiếp tục rà soát, đặc biệt  cần đổi mới thực chất hệ thống phân phối xăng dầu. Quy định về chi phí kinh doanh xăng dầu, lợi nhuận, cơ chế xác định giá bán lẻ cũng cần rà soát để bảo đảm sự quản lý của Nhà nước đối với mặt hàng thiết yếu.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc sửa đổi phải thực chất, không chỉ thay đổi tên gọi, hình thức tổ chức. Phải cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian, kiểm soát và điều tiết được giá, giảm chi phí. Xác định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng chủ thể, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Khắc phục triệt để các bất cập, không để lợi ích nhóm, gian lận, trục lợi.

"Tinh thần chung, mục tiêu cuối cùng là phải xây dựng được một hệ thống ít khâu trung gian hơn, minh bạch hơn, cạnh tranh hơn, bảo đảm nguồn cung tốt hơn trong mọi tình huống. Bảo đảm các quy định sau khi ban hành phải khả thi, ổn định, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước", Thủ tướng phát biểu.

Tại cuộc làm việc, Thủ tướng đã cho ý kiến về một số nội dung cụ thể như rà soát kỹ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và điều kiện kinh doanh đối với các loại hình thương nhân, về tổ chức hệ thống phân phối xăng dầu, về thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, về cơ chế điều hành giá xăng dầu, về bảo đảm nguồn cung, dự trữ và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Đáng chú ý, về thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, Thủ tướng chỉ đạo rà soát điều kiện đối với thương nhân đầu mối theo hướng gắn với năng lực tạo nguồn thực tế, năng lực tài chính, cơ sở vật chất, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung; linh hoạt hơn, không chỉ dựa vào các điều kiện đầu vào về kho, cảng, phương tiện, cửa hàng; có quy định phù hợp với mô hình các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước. 

Trên cơ sở đánh giá kỹ tác động, Thủ tướng cho rằng cần nghiên cứu tiêu chí phù hợp để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối, tổ chức lại thương nhân phân phối, bán lẻ, bảo đảm các thương nhân đầu mối thực sự có năng lực và thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với nguồn cung, cũng như bảo đảm trách nhiệm của thương nhân phân phối, bán lẻ. Rà soát cơ chế mua bán giữa các thương nhân, tiêu chuẩn, quy trình, điều kiện, thủ tục và cơ chế, ứng dụng công nghệ để kiểm soát, kiểm tra.

Bộ Công Thương được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, tiếp tục làm việc, lấy ý kiến với tinh thần cầu thị và trình ban hành sớm Nghị định, chậm nhất trong đầu tháng 10/2026.

Đỗ Kiều