Để có cái nhìn thực tế VnBusiness đã có cuộc trao đổi với bà Vũ Thị Bình, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo Quản trị Doanh nghiệp Bình Vũ (đồng thời là người sáng lập kênh chia sẻ kiến thức "Chị Gái Kế Toán" nổi tiếng trên các nền tảng mạng xã hội).

Nhìn từ thực tế, ngưỡng tính thuế từ 3 tỷ đồng như hiện tại đang tạo ra những rào cản như thế nào cho các hộ cá thể, thưa bà?

Thực tế từ đầu năm đến nay, các hộ kinh doanh đã phải thích ứng với rất nhiều thay đổi về luật thuế. Nếu giữ ngưỡng 3 tỷ đồng như hiện tại, khi hộ kinh doanh vượt qua con số này, theo quy định, họ sẽ chuyển sang phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân theo lợi nhuận (doanh thu trừ đi chi phí được trừ). 

Nút thắt nằm ở chỗ: hộ kinh doanh rất khó để thu thập và chứng minh đầy đủ các hóa đơn, chứng từ đầu vào. Tôi giả định, nếu họ chỉ chứng minh được một phần chi phí nhỏ, thì mức thuế suất thu nhập cá nhân có thể tiệm cận 17% doanh thu. Nhìn thấy câu chuyện đó, nhiều hộ chọn giải pháp gần đến ngưỡng doanh thu thì tạm dừng kinh doanh để nghe ngóng thêm.

Ngược lại, nếu ngưỡng này được nâng lên mức 10 tỷ đồng, các hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ doanh thu sẽ nhẹ nhàng hơn, ví dụ bên thương mại, cả thuế giá trị gia tăng và thu nhập cá nhân là 1,5% doanh thu. Họ cũng đỡ áp lực về việc thu thập hóa đơn chứng từ, hồ sơ để chứng minh chi phí. Họ sẽ thấy nhẹ nhõm và yên tâm hơn trong câu chuyện kinh doanh.

Theo bà, nên cạnh gánh nặng về số thuế phải nộp, đâu là những khó khăn về mặt vận hành mà các hộ kinh doanh đang phải đối mặt khi quy mô doanh thu tăng lên?

Có hai vấn đề cốt lõi: Sổ sách kế toán và hóa đơn.

Về sổ sách, dù hệ thống 4 sổ hiện nay đã đơn giản hơn rất nhiều so với 7 sổ theo Thông tư 88 trước đây, nhưng đối với các hộ kinh doanh thương mại có hàng tồn kho phức tạp, họ không thể quản lý thủ công bằng tay. Họ bắt buộc phải đầu tư phần mềm chuyên dụng để khớp bảng kê tồn kho với hóa đơn đầu ra, đầu vào.

Về hóa đơn, đây cũng là một khó khăn nhất là đối với các hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử. Một ngày họ có thể phát sinh hàng nghìn đơn hàng, đồng nghĩa với việc phải xuất hàng nghìn hóa đơn. Nếu họ tự làm, sẽ mất rất nhiều thời gian. Đồng thời họ cũng lo lắng về những quy định liên quan đến hoá đơn như thời điểm xuất hoá đơn, thông tin người mua, nội dung hàng hoá. Nếu thuê kế toán, không phải hộ kinh doanh nào cũng hài hoà được về mặt chi phí.

Hộ kinh doanh trước “bài toán” chi phí tuân thủ: Cần một lộ trình chuyển đổi đủ dài

Giảm 30% thuế: “Phao cứu sinh” cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh

Để tháo gỡ khó khăn này, bà đề xuất giải pháp nào đối với việc xuất hóa đơn cho các giao dịch nhỏ lẻ?

Theo tôi có thể cân nhắc cho phép xuất hóa đơn gộp đối với các đơn hàng nhỏ lẻ của khách hàng tiêu dùng cuối cùng.

Lý do rất đơn giản, những đối tượng mua hàng về để tiếp tục kinh doanh (như doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh) họ sẽ chủ động yêu cầu xuất hóa đơn riêng để chứng minh chi phí đầu vào. Còn đối với những đơn hàng của khách mua lẻ tiêu dùng, ví dụ từ 1-2tr trở xuống, khả năng gian lận thuế là khá thấp.

Bản thân người tiêu dùng thông thường cũng không có nhu cầu lấy hóa đơn. Việc cho phép xuất gộp các hóa đơn nhỏ này sẽ giúp hộ kinh doanh tiết kiệm được thời gian và chi phí vận hành.

Nếu cho phép xuất hóa đơn gộp lên tới 2 triệu đồng, liệu cơ quan quản lý có lo ngại về việc thất thu thuế hoặc khó kiểm soát dòng tiền gian lận?

Hoàn toàn không đáng lo ngại, bởi vì chúng ta đã có một công cụ quản lý vô cùng minh bạch, đó là  sao kê tài khoản ngân hàng.

Hiện nay, tài khoản của các hộ kinh doanh phải báo cáo với cơ quan thuế. Toàn bộ dòng tiền thanh toán đổ về tài khoản đều được thể hiện rõ ràng. Về mặt nguyên tắc quản lý, cơ quan thuế hoàn toàn có thể đối chiếu bảng kê khai doanh thu của hộ kinh doanh với sao kê ngân hàng của họ. Khi dòng tiền đã được số hóa và kiểm soát chặt chẽ như vậy, việc gian lận thuế sẽ được hạn chế rất nhiều.

Chính vì vậy, việc nới lỏng quy định xuất hóa đơn lẻ và tập trung quản lý dòng tiền tổng thể thông qua sao kê tài khoản là 1 lựa chọn có thể cân nhắc, vừa giúp giảm tải thủ tục hành chính cho người dân, vừa nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà nước.

Xin trân trọng cảm ơn bà!

Thanh Hoa (Thực hiện)