Tại Diễn đàn kết nối thương mại nông sản Việt Nam - Trung Quốc tổ chức ngày 24/6, Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ cho biết hợp tác nông nghiệp giữa hai nước đang chuyển từ trao đổi thương mại đơn thuần sang xây dựng chuỗi cung ứng toàn diện và bền vững.

Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Trong quý I/2026, xuất khẩu nông sản, thực phẩm của Việt Nam sang Trung Quốc tăng 37,4%, cao gấp hơn 6 lần tốc độ tăng trưởng chung.

Theo Đại sứ Hà Vĩ, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước đã vượt 290 tỷ USD. Riêng lĩnh vực rau quả, Việt Nam tiếp tục là nhà cung cấp lớn thứ hai cho thị trường Trung Quốc với thị phần 22,55%. Kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc đạt 5,5 tỷ USD, chiếm 64% tổng giá trị xuất khẩu rau quả của Việt Nam.

Sầu riêng tiếp tục là mặt hàng nổi bật với sản lượng xuất khẩu đạt 941.000 tấn, tương đương gần 2.600 tấn mỗi ngày được vận chuyển sang Trung Quốc.

Đại sứ Hà Vĩ đánh giá việc ngày càng nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch không chỉ tạo đầu ra ổn định cho người sản xuất mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của người tiêu dùng Trung Quốc đối với các sản phẩm nhiệt đới chất lượng cao.

Hiện, Việt Nam đã có hơn 20 loại rau quả được phép xuất khẩu chính ngạch vào Trung Quốc như sầu riêng, chuối, mít, thanh long, xoài, nhãn, chôm chôm, vải thiều, dưa hấu, măng cụt, chanh leo và ớt tươi.

Về triển vọng hợp tác thời gian tới, Đại sứ Hà Vĩ cho rằng nền tảng tin cậy chính trị, sự cải thiện kết nối hạ tầng và quá trình chuyển đổi số đang tạo điều kiện thuận lợi để nâng tầm hợp tác nông nghiệp giữa hai nước. Trong đó, hải quan thông minh, cửa khẩu thông minh và công nghệ truy xuất nguồn gốc sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics và nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

Ông cũng đề xuất hai bên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp, tăng cường hợp tác chế biến và logistics, qua đó nâng cao sức chống chịu của toàn chuỗi ngành hàng.

“Với thị trường hơn 1,4 tỷ dân và nhu cầu ngày càng tăng đối với nông sản chất lượng cao, Trung Quốc sẽ tiếp tục là thị trường giàu tiềm năng đối với nông sản Việt Nam”, Đại sứ Hà Vĩ nhấn mạnh.

Đánh giá về tiềm năng của nông sản Việt Nam tại thị trường Trung Quốc, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, ngành rau quả những năm qua phát triển mạnh cả về quy mô sản xuất lẫn xuất khẩu, trở thành một trong những ngành hàng tăng trưởng nhanh nhất của lĩnh vực trồng trọt.

Công tác mở cửa thị trường cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Việt Nam và Trung Quốc đã ký nhiều nghị định thư xuất khẩu đối với các sản phẩm như sầu riêng, măng cụt, mít, chuối, dừa, chanh leo, khoai lang, thạch đen và sầu riêng đông lạnh. Hai bên đồng thời tiếp tục đàm phán để hoàn thiện điều kiện xuất khẩu đối với nhãn, vải, chôm chôm, xoài, thanh long và nhóm cây có múi.

Ba tầng sức ép bủa vây xuất khẩu rau quả

‘Bàn đạp’ nào để doanh nghiệp ngành rau quả tăng trưởng mạnh trong dài hạn?

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định lợi thế về khoảng cách địa lý và nguồn cung dồi dào không còn là yếu tố quyết định duy nhất. Sự gia tăng nhanh của tầng lớp trung lưu Trung Quốc đang khiến nhu cầu tiêu dùng chuyển mạnh sang các sản phẩm chất lượng cao, an toàn thực phẩm và có nguồn gốc rõ ràng.

Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam Nguyễn Thanh Bình, đây là thời điểm ngành rau quả cần chuyển đổi mạnh mẽ từ cạnh tranh bằng sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, độ an toàn và tính minh bạch của sản phẩm. Đồng thời, hoạt động thương mại cũng cần dịch chuyển từ xuất khẩu tiểu ngạch sang chính ngạch để hướng tới phát triển ổn định và bền vững.

Ông Bình cho biết rau quả hiện là một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của ngành nông nghiệp với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm. Nhiều sản phẩm như sầu riêng, thanh long, chuối, mít, bưởi và dừa đã tạo dựng được vị thế đáng kể tại thị trường Trung Quốc.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, dư địa tăng trưởng trong giai đoạn tới không nằm ở việc mở rộng sản lượng bằng mọi giá mà ở khả năng nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và xây dựng chuỗi liên kết bền vững. Nhu cầu tìm kiếm nguồn cung ổn định từ phía doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng nông sản quy mô lớn, đáp ứng đồng thời yêu cầu của thị trường Trung Quốc và nhiều thị trường quốc tế khác.

Hồng Hương