Quý I/2017, khối lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam giảm 1,6% so với một năm trước, xuống 467.000 tấn trong khi mặt hàng này tại Indonesia đang được xuất khẩu mạnh. Các số liệu cho biết, so với năm 2016, tháng 2/2017, xuất khẩu cà phê của Indonesia tăng 45%, sau khi đã tăng 37% trong tháng 1/2017.

Thực tế này khiến các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt dự đoán khối lượng xuất trong tháng Tư tới sẽ giảm xuống 100.000 – 130.000 tấn. Nguyên nhân được cho là do nhu cầu từ các nhà nhập khẩu trên thế giới với cà phê Việt Nam ở mức thấp trước mùa thu hoạch tại Indonesia và Brazil.

“Đối thủ” vào mùa thu hoạch

Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương) vừa cho biết, các thương nhân tại Indonesia đã chào giá cà phê robusta loại 4, 80% hạt đen và vỡ ở mức trừ lùi 25 USD/tấn so với hợp đồng kỳ hạn tháng Năm trên sàn ICE, London, nới rộng hơn so với mức trừ lùi 5 – 10 USD/tấn một tuần trước do thu hoạch đang tăng nguồn cung.

Tại Việt Nam, theo Bộ Công Thương, nông dân đã tăng giá trong nước lên 47.300 – 48.000 đồng/kg ở Đắk Lắk, tỉnh trồng cà phê lớn cả nước, do tồn kho thấp.

Theo ông Phan Hùng Anh, Phó Giám đốc công ty Anh Minh, các nhà xuất khẩu chỉ mua từ nông dân để hoàn thành những hợp đồng đã ký trước đó do nhu cầu từ các nhà nhập khẩu trên thế giới với cà phê Việt Nam khá thấp bởi đang vào mùa thu hoạch tại Indonesia và Brazil.

Cụ thể, xuất khẩu cà phê của Indonesia trong tháng Hai tăng 45% so với năm 2016, sau khi tăng 37% vào tháng trước đó.

Trong khi đó, khối lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam vào quý I/2017 được ước tính giảm 1,6% so với một năm trước, xuống 467.000 tấn, còn các thương nhân dự đoán xuất khẩu tháng Tư giảm xuống 100.000 – 130.000 tấn.

Các thương nhân tại Việt Nam đã chào cà phê robusta loại 2 với 5% hạt đen và vỡ thấp hơn giá hợp đồng kỳ hạn tháng Bảy trên sàn ICE London 20 – 30 USD/tấn, mức trừ lùi tuần trước là 35 – 50 USD/tấn.

Trước đó, ông Nguyễn Viết Vinh, Tổng Thư ký Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (Vicofa), nhận định tình hình xuất khẩu cà phê trong năm 2017 không mấy lạc quan. Nguyên nhân là do sản lượng cà phê niên vụ 2016 – 2017 của Việt Nam sụt giảm so với mọi năm, ước đạt 24 triệu bao (60kg/bao), trong khi niên vụ 2015 – 2016 là 27,5 triệu bao, giảm 3,5 triệu bao.

Lượng và kim ngạch xuất khẩu năm 2017 dự báo sẽ không tăng mạnh như năm 2016. Ông Vinh ước tính, xuất khẩu cà phê năm 2017 chỉ đạt khoảng 1,3 triệu tấn, giảm 20 – 30% so với năm 2016.

Chỉ 10% cà phê xuất khẩu được chế biến sâu

Đẩy mạnh công tác tái canh

Trước đó, Bộ Công Thương cho biết, năm 2016 xuất khẩu cà phê đạt 1,78 triệu tấn với kim ngạch 3,34 tỷ USD, tăng 32,8% về lượng và 24,9% về trị giá so với năm 2015. Giá cà phê xuất khẩu bình quân năm 2016 đạt 1.872 USD/tấn, giảm 6% so với năm 2015.

Xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang hầu hết các thị trường trong năm 2016 đều có mức tăng trưởng cao so với năm 2015. Đức và Hoa Kỳ tiếp tục là hai thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất của Việt Nam.

Thị trường Đức dẫn đầu với kim ngạch 493,8 triệu USD, tăng 37,6%; Hoa Kỳ đạt 450 triệu USD, tăng 43,6%; Italia đạt 245,4 triệu USD, tăng 23,6%; Nhật Bản đạt 203 triệu USD, tăng 19,8%; Bỉ đạt 165,4 triệu USD, tăng 33,1%; Pháp đạt 70,6 triệu USD, tăng 15%; Nga đạt 118,5 triệu USD, tăng 14%.

Như vậy, trong nhóm 10 thị trường nhập khẩu cà phê lớn nhất của Việt Nam, Hoa Kỳ là thị trường nhập khẩu có tỷ lệ tăng trưởng cao nhất cả về kim ngạch và số lượng cho thấy tiềm năng mở rộng thị phần cà phê Việt Nam tại Hoa Kỳ vẫn còn nhiều.

Tuy nhiên, Bộ Công Thương nhận định, còn tồn tại một số khó khăn do sự giảm giá đồng nội tệ của các nước sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn trên thế giới như Brazil, Indonesia và Colombia nên đã làm giảm tính cạnh tranh của cà phê Việt Nam.

Hiện nay, các nước sản xuất và xuất khẩu cà phê chính trên thế giới gồm: Brazil, Việt Nam, Colombia, Indonesia, Ethiopia, Ấn Độ, Bờ Biển Ngà, Honduras, Peru, Uganda, Guatemala, Mexico với tổng sản lượng của 5 quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới (Brazil, Việt Nam, Indonesia, Colombia, Ethiopia) niên vụ 2015 – 2016 chiếm 70,3% tổng sản lượng cà phê toàn cầu và niên vụ 2016 – 2017 chiếm 71,1%. Các nước sản xuất cà phê lớn trên thế giới đều là những nước vừa sản xuất vừa xuất khẩu.

Đặc biệt, tỷ trọng cà phê chế biến sâu trong tổng lượng xuất khẩu cà phê còn thấp (khoảng 10% sản lượng cà phê hằng năm) dẫn đến giá trị cà phê xuất khẩu chưa cao.

Liên quan tới vấn đề nâng cao chất lượng cho cà phê Việt, mới đây, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 nâng tỷ lệ cà phê chế biến sâu (cà phê rang xay, cà phê hòa tan) lên hơn 25% trong tổng sản lượng cà phê nhân toàn quốc, nhằm góp phần nâng cao giá trị gia tăng của ngành cà phê Việt Nam.

Thy Lê