VnBusiness

VnBusiness

VnBusiness

Chứng khoán

Lợi nhuận tăng, cổ phiếu vẫn rẻ nhất 5 năm: Cơ hội hay bẫy giá trị?

Lợi nhuận tăng, cổ phiếu vẫn rẻ nhất 5 năm: Cơ hội hay bẫy giá trị?

Lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp niêm yết tăng 43,8% trong 9 tháng đầu năm, nhưng VN-Index vẫn giảm khoảng 2,9%, kéo P/E thị trường xuống 10,6 lần. Định giá thấp mở ra cơ hội giải ngân, song cũng đặt ra nguy cơ nhà đầu tư mắc bẫy giá trị khi dòng tiền còn thận trọng.

Sau thông tin thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, diễn biến giao dịch lại không như kỳ vọng của nhiều nhà đầu tư. VN-Index chịu áp lực điều chỉnh, thanh khoản suy giảm, trong khi không ít cổ phiếu đã mất một phần đáng kể giá trị so với vùng đỉnh trước đó.

Định giá xuống thấp dù lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tăng trưởng

Tuy nhiên, diễn biến giá không hoàn toàn phản ánh bức tranh kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết.

Theo báo cáo cập nhật kết quả kinh doanh quý III/2026 của TCBS, lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp trong phạm vi thống kê tăng 43,8% trong 9 tháng đầu năm. Trong khi đó, VN-Index giảm khoảng 2,9% so với đầu năm.

Nhiều cổ phiếu đang về vùng định giá thấp nhất 5 năm.
Nhiều cổ phiếu đang về vùng định giá thấp nhất 5 năm.

Sự chênh lệch giữa tăng trưởng lợi nhuận và diễn biến giá cổ phiếu khiến định giá thị trường trở nên hấp dẫn hơn. P/E của VN-Index ở mức khoảng 10,6 lần, thấp hơn mức bình quân 5 năm là 12,5 lần. Nếu không tính nhóm cổ phiếu “họ Vin”, P/E thị trường còn khoảng 9,4 lần, thấp hơn đáng kể so với trung bình lịch sử.

Một số báo cáo phân tích cũng ghi nhận nhiều cổ phiếu đang giao dịch ở vùng định giá thấp nhất trong khoảng 5 năm. Đây là cơ sở để các chuyên gia bắt đầu nhìn nhận cơ hội giải ngân, nhất là tại những doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh ổn định và triển vọng lợi nhuận tích cực.

Dù vậy, mức định giá thấp cần được xem xét trong tương quan với chất lượng tăng trưởng của từng doanh nghiệp. Không phải cổ phiếu nào có P/E thấp cũng đồng nghĩa đang bị thị trường định giá thấp hơn giá trị thực.

Xét theo nhóm ngành, bán lẻ, ngân hàng và vật liệu xây dựng đang có những tín hiệu đáng chú ý. Theo thống kê của TCBS, lợi nhuận nhóm bán lẻ tăng khoảng 47% trong quý III, trong khi nhóm vật liệu xây dựng tăng 121%. Ngành ngân hàng tiếp tục duy trì vai trò đóng góp lớn vào lợi nhuận toàn thị trường, với mức tăng trưởng khoảng 21%.

Những con số này cho thấy một số doanh nghiệp vẫn duy trì được đà tăng trưởng trong bối cảnh giá cổ phiếu chịu sức ép. Với nhóm bán lẻ, triển vọng phục hồi sức mua và khả năng cải thiện biên lợi nhuận có thể hỗ trợ kết quả kinh doanh. Trong khi đó, vật liệu xây dựng được hưởng lợi từ nhu cầu đầu tư công và sự cải thiện của hoạt động xây dựng.

Ở nhóm ngân hàng, khả năng duy trì tăng trưởng tín dụng, kiểm soát nợ xấu và chất lượng tài sản sẽ là những yếu tố quyết định triển vọng lợi nhuận. Đây cũng là nhóm có mức độ phân hóa đáng kể giữa các ngân hàng, do đó không thể chỉ dựa vào P/B thấp để đưa ra quyết định đầu tư.

Quan trọng là cần phân biệt cổ phiếu giảm giá trong khi hoạt động kinh doanh vẫn tăng trưởng với cổ phiếu giảm vì triển vọng doanh nghiệp suy yếu. Trường hợp thứ nhất có thể mở ra cơ hội tái định giá khi tâm lý thị trường cải thiện. Ngược lại, trường hợp thứ hai có thể khiến cổ phiếu tiếp tục nằm ở vùng giá thấp trong thời gian dài.

Cổ phiếu rẻ chưa đủ, dòng tiền vẫn là phép thử

Dù định giá đã xuống thấp, thị trường vẫn chưa cho thấy tín hiệu phục hồi đủ rõ để xác nhận một chu kỳ tăng mới. Đây là điểm khiến cơ hội giải ngân cần được nhìn nhận thận trọng hơn.

Thống kê từ các công ty chứng khoán, thanh khoản bình quân tháng 10 chỉ đạt khoảng 17.200 tỷ đồng mỗi phiên, giảm 3,1% so với tháng trước và là mức thấp nhất trong 10 tháng. Cùng thời gian, khối ngoại bán ròng khoảng 20.800 tỷ đồng. Lũy kế 10 tháng, giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài lên tới khoảng 119.100 tỷ đồng.

Diễn biến này cho thấy áp lực cung vẫn hiện hữu, bất chấp kỳ vọng về tác động tích cực từ việc nâng hạng. Việc được nâng hạng có thể giúp thị trường tiếp cận các dòng vốn mới, nhưng dòng tiền quốc tế không nhất thiết giải ngân ngay khi thông tin được công bố. Các quỹ còn phải đánh giá điều kiện giao dịch, khả năng tiếp cận cổ phiếu, thanh khoản và chất lượng doanh nghiệp.

Một yếu tố khác cần lưu ý là tương quan giữa lợi suất cổ phiếu và lãi suất. Theo MBS, P/E thị trường ở mức 11-12 lần chưa chắc đã đủ hấp dẫn nếu đặt trong bối cảnh lãi suất. Với tỷ suất lợi nhuận trên giá cổ phiếu (E/P) khoảng 8-9%, phần bù rủi ro so với các kênh đầu tư khác chưa thực sự lớn.

Điều này lý giải vì sao nhà đầu tư có thể lựa chọn giữ tiền mặt thay vì vội vàng mua cổ phiếu chỉ vì định giá đã giảm. Khi lợi suất kỳ vọng chưa đủ hấp dẫn so với rủi ro, dòng tiền thường có xu hướng chờ thêm tín hiệu về lãi suất, tỷ giá và triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp.

Chuyên gia Đào Phúc Tường cũng lưu ý đến rủi ro bẫy giá trị trong giai đoạn thị trường điều chỉnh. Tỷ lệ tiền mặt tại nhiều quỹ được ghi nhận ở mức 20-30%, phản ánh tâm lý thận trọng trước những biến động vĩ mô và khả năng định giá thấp chưa đồng nghĩa với cơ hội đầu tư thực sự.

Bẫy giá trị thường xuất hiện khi nhà đầu tư nhìn thấy một cổ phiếu có P/E hoặc P/B thấp so với lịch sử nhưng chưa đánh giá đầy đủ những thay đổi trong hoạt động kinh doanh. Nếu lợi nhuận suy giảm, tài sản mất khả năng sinh lời hoặc doanh nghiệp gặp khó khăn về dòng tiền, mức định giá thấp có thể tiếp tục kéo dài.

Chẳng hạn như nhóm bất động sản. Theo thống kê của TCBS, trong 102 doanh nghiệp thuộc nhóm này, có 65 doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận giảm. Điều đó cho thấy mức độ phân hóa lớn, trong khi các chỉ số định giá như P/B có thể chưa phản ánh đầy đủ chất lượng tài sản và khả năng tạo dòng tiền.

Với những doanh nghiệp có lợi nhuận suy giảm, nhà đầu tư cần đánh giá nguyên nhân đến từ yếu tố chu kỳ hay vấn đề mang tính cơ cấu. Một doanh nghiệp có thể được định giá thấp do thị trường chưa ghi nhận triển vọng phục hồi, nhưng cũng có thể đang đối mặt với những khó khăn kéo dài về thanh khoản, nợ vay và khả năng triển khai dự án.

Trong bối cảnh đó, cơ hội giải ngân nên tập trung vào những doanh nghiệp có lợi nhuận thực chất, dòng tiền kinh doanh ổn định, nợ vay trong khả năng kiểm soát và triển vọng tăng trưởng có cơ sở. Việc giải ngân từng phần thay vì sử dụng toàn bộ nguồn vốn trong một thời điểm cũng giúp nhà đầu tư hạn chế rủi ro khi thị trường tiếp tục biến động.

Nhìn chung, định giá thấp nhất 5 năm có thể là điểm khởi đầu cho quá trình tìm kiếm cơ hội, nhưng chưa phải tín hiệu xác nhận thị trường đã tạo đáy. Khoảng cách giữa một cổ phiếu rẻ và một doanh nghiệp đáng đầu tư nằm ở khả năng duy trì lợi nhuận, tạo dòng tiền và thích ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh. Đây cũng là tiêu chí quan trọng để phân biệt cơ hội giải ngân với một cái bẫy định giá.

Hải Giang

Video Tăng trưởng kinh tế hai con số và bài toán an ninh năng lượng

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đang đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với hệ thống năng lượng quốc gia. Bảo đảm nguồn cung điện ổn định, phát triển hạ tầng truyền tải và nâng cao năng lực tự chủ nhiên liệu trở thành những điều kiện then chốt...

VnBusiness