Chia sẻ với VnBusiness, chị Thanh Vân (40 tuổi) cho biết, diễn biến thất thường của giá vàng thời gian qua khiến cách chị nhìn nhận và quyết định mua vàng cũng thay đổi đáng kể.

Tâm lý FOMO khi giá lập đỉnh

Trước đây, mỗi khi có một khoản tiền nhàn rỗi, chị thường ưu tiên mua vàng để tích lũy. Tuy nhiên, hiện nay, vàng không còn là lựa chọn mặc định mỗi khi có tiền dư. Thay vào đó, chị cân đối các kế hoạch chi tiêu trong thời gian tới, sau đó mới quyết định có dành một phần tiền để mua vàng hay không.

Không chỉ chị Vân, tâm lý thận trọng cũng xuất hiện ở những người từng tích cực mua vàng trong giai đoạn giá tăng nóng.

Chị Hải Hà (45 tuổi), một người thường xuyên mua vàng để tích lũy, cho biết trước đây mỗi khi giá vàng tăng mạnh, chị từng có tâm lý tranh thủ mua vì lo giá sẽ tiếp tục đi lên. Có thời điểm, thay vì chờ đến khi có khoản tiền lớn, chị chia nhỏ tiền nhàn rỗi để mua từng đợt.

“Có những lúc thấy giá tăng liên tục, tôi cũng nghĩ nếu không mua ngay thì vài hôm nữa sẽ đắt hơn. Trước đây, tôi khá dễ bị ảnh hưởng bởi diễn biến giá và tâm lý mọi người xung quanh”, chị Hà chia sẻ.

Tuy nhiên, sau khi chứng kiến giá vàng đảo chiều mạnh, quan điểm của chị đã thay đổi. Hiện, chị không còn mua theo những phiên tăng giá, đồng thời ưu tiên giữ tiền mặt cho các khoản chi tiêu và chỉ cân nhắc mua thêm khi xác định có thể nắm giữ trong thời gian dài.

“Bây giờ, tôi không còn thấy giá tăng là mua nữa. Nếu có tiền, tôi sẽ để riêng một phần dự phòng, phần nào thực sự nhàn rỗi mới tính đến vàng. Mua ở giá cao rồi giá giảm mạnh thì rất khó xoay xở nếu lúc đó lại cần tiền”, chị Hà cho hay.

Trường hợp của chị Vân, chị Hà cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong hành vi của người mua vàng. Nếu trong giai đoạn giá liên tục lập đỉnh, tâm lý phổ biến là sợ bỏ lỡ cơ hội tăng giá, thì sau những nhịp điều chỉnh mạnh, yếu tố được đặt lên trước lại là khả năng chịu đựng rủi ro và nhu cầu sử dụng tiền.

Từ chỗ coi vàng là nơi “có tiền là mua”, một bộ phận người dân đang chuyển sang cách tích lũy có tính toán hơn: chỉ sử dụng khoản tiền thực sự nhàn rỗi, chia nhỏ thời điểm mua và hạn chế quyết định dựa trên biến động giá trong ngắn hạn.

Sự thận trọng này trái ngược với không khí trên thị trường vàng hồi đầu năm, khi giá liên tục tăng mạnh và tạo ra tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội ở một bộ phận người dân.

Ngày 2/3/2026, giá vàng miếng SJC có thời điểm được niêm yết quanh 187,9-190,9 triệu đồng/lượng, thiết lập mức cao kỷ lục trên thị trường trong nước.

Trong những ngày giá vàng tăng nóng, cảnh người dân xếp hàng tại các cửa hàng vàng trở nên phổ biến. Ngày 1/3, nhiều thương hiệu lớn tại Hà Nội và TPHCM thậm chí thông báo hết vàng nhẫn, ngừng nhận đặt cọc, trong khi khách hàng vẫn xếp hàng chờ mua. Một số cửa hàng phải giới hạn lượng vàng bán ra cho mỗi khách.

Đến ngày 3/3, tại phố Trần Nhân Tông, Hà Nội, người dân tiếp tục xếp hàng từ sáng sớm dù giá vàng đã quay đầu giảm. Ghi nhận tại thời điểm đó cho thấy nhu cầu mua vẫn rất cao, trong khi một số cửa hàng bán ra với số lượng hạn chế.

Không chỉ mua để tích lũy dài hạn, một bộ phận người dân còn tranh thủ những phiên giá giảm để “bắt đáy”. Ngày 23/3, hàng trăm người tiếp tục tới phố vàng Trần Nhân Tông từ sáng sớm, chờ mua vàng khi giá giảm mạnh. Nhiều người cho biết muốn tranh thủ mua để tích lũy với kỳ vọng giá sẽ tăng trở lại.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu từng cảnh báo về tâm lý FOMO trên thị trường vàng, cho rằng nhà đầu tư cần đa dạng hóa danh mục và phân bổ vốn hợp lý giữa các kênh như vàng, chứng khoán, bất động sản, ngoại tệ và tiền gửi. Theo ông, việc vay mượn, bán tài sản khác hoặc rút toàn bộ tiền gửi để mua vàng tiềm ẩn nhiều rủi ro khi giá vàng có thể xuất hiện những đợt điều chỉnh rất mạnh.

Thực tế sau đó cho thấy rủi ro này không chỉ nằm trên lý thuyết. Những người mua vàng ở vùng giá cao đã phải chứng kiến giá trị khoản tích lũy sụt giảm mạnh khi thị trường đảo chiều.

Người mua vàng bắt đầu tính toán kỹ hơn

Sau giai đoạn tăng nóng, giá vàng đã có những nhịp điều chỉnh rất mạnh. Đến sáng ngày 23/9, vàng miếng SJC được niêm yết phổ biến quanh 142 triệu đồng/lượng ở chiều mua vào và 145 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra.

So với mức cao nhất 191,3 triệu đồng/lượng, giá bán ra hiện thấp hơn khoảng 46,3 triệu đồng/lượng. Nếu một người mua đúng vùng đỉnh rồi bán lại theo giá mua vào hiện tại, khoản chênh lệch có thể lên tới gần 50 triệu đồng mỗi lượng, chưa tính các chi phí và chênh lệch giá mua - bán.

Mức giảm lớn này trở thành bài học rõ ràng đối với những người từng mua vàng khi thị trường tăng nóng.

Trước đó, trong tháng 6, thị trường từng ghi nhận nhiều người mua vàng ở vùng giá 180-190 triệu đồng/lượng rơi vào trạng thái lo lắng khi giá giảm. Có người cho biết nếu bán ra sẽ chịu lỗ lớn, nhưng nếu tiếp tục giữ lại cũng không biết bao giờ giá mới quay về mức đã mua.

Đáng chú ý, mức độ biến động của giá vàng trong năm nay không chỉ đến từ một yếu tố. Trong tháng 3/2026, giá vàng thế giới giảm mạnh sau giai đoạn tăng cao trước đó, trong bối cảnh hoạt động chốt lời và rút vốn gia tăng. Đồng USD tăng giá và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao cũng làm giảm sức hấp dẫn của vàng. Trong nước, giá vàng lại diễn biến theo cung cầu và tâm lý thị trường, khiến giá có thời điểm biến động ngược chiều với thế giới.

Điều này cho thấy việc nhìn vào một chiều tăng của giá vàng để quyết định mua vào có thể khiến người mua đối mặt với rủi ro lớn nếu xu hướng đảo chiều.

Với nhiều người, sau những biến động vừa qua, vàng vẫn là một kênh tích lũy nhưng không còn là lựa chọn duy nhất.

Người mua vàng lỗ từ 4 - 6,4 triệu đồng/lượng sau một tuần

Thay vì có tiền là mua, họ ưu tiên giữ lại một phần tiền cho các kế hoạch chi tiêu, sau đó mới cân nhắc số tiền có thể dành cho vàng. Cách tiếp cận này cũng phản ánh một thay đổi đáng chú ý trong tâm lý người mua: vàng được nhìn nhận nhiều hơn như một tài sản cần cân đối trong tổng thể tài chính cá nhân, thay vì một lựa chọn mặc định mỗi khi có tiền nhàn rỗi.

Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cũng cho rằng người dân cần phân bổ vốn hợp lý thay vì tập trung quá lớn vào một tài sản. Trong bối cảnh giá vàng biến động mạnh, việc sử dụng tiền vay hoặc rút toàn bộ tiền tiết kiệm để mua vàng có thể làm gia tăng rủi ro tài chính cá nhân.

Ở góc độ thị trường, việc người dân từng xếp hàng mua vàng khi giá tăng nóng rồi chuyển sang thận trọng khi giá giảm sâu cho thấy tâm lý đám đông có thể tác động đáng kể đến hành vi mua bán. Khi giá liên tục lập đỉnh, nỗi sợ bỏ lỡ khiến nhu cầu tăng nhanh, nhưng khi giá đảo chiều, chính những người mua ở vùng cao lại trở thành nhóm chịu áp lực lớn nhất.

Bởi vậy, câu chuyện hiện nay không chỉ là sự thay đổi hành vi mua vàng. Đó còn là sự thay đổi trong cách một bộ phận nhìn nhận tài sản này sau những biến động mạnh của thị trường.

Châu Giang