Theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính, 2 tháng đầu năm 2026 có 440 doanh nghiệp thành lập mới thuộc khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản, tăng 145,8% so với cùng kỳ năm ngoái.

Nông nghiệp thu hút doanh nghiệp

Tuy số lượng doanh nghiệp chiếm một phần nhỏ trong tổng số lượng doanh nghiệp cả nước nhưng con số này đã cho thấy những tín hiệu tích cực của ngành. Bởi doanh nghiệp luôn được xác định là đầu kéo quan trọng trong chuỗi giá trị nông nghiệp.

Đặc biệt, trong điều kiện hiện nay, các thị trường xuất khẩu ngày càng có nhiều rào cản kỹ thuật đặt ra nên khi có thêm các doanh nghiệp tham gia đầu tư sẽ giúp tối ưu hoá chuỗi giá trị.

Theo các chuyên gia, sản xuất, chế biến, xuất khẩu nông sản hàng hoá hiện có sức hút lớn với nhiều doanh nghiệp. Đi liền với đó là sự hỗ trợ từ nền tảng kinh tế vĩ mô. Năm 2025, GDP ngành nông nghiệp tăng trưởng cao nhất trong 10 năm (đạt khoảng 4%), với kim ngạch xuất khẩu chạm mốc 70,09 tỷ USD.

Riêng 2 tháng đầu năm, ngành nông lâm thủy sản xuất siêu gần 3,5 tỷ USD (chiếm hơn 92% xuất siêu toàn nền kinh tế). Đây chính lực hút, kéo niềm tin của không ít nhà đầu tư vào lĩnh vực này.

Đặc biệt, các ngành nghề như bất động sản, tài chính vẫn đang trong giai đoạn tái cấu trúc chậm, thì nông nghiệp thời điểm này được đánh giá là phát triển ổn định, đảm bảo nhu cầu thiết yếu của con người ở cả trong nước và thế giới dù xung đột, chiến tranh trên thế giới có diễn ra.

Ông Nguyễn Tuấn Việt, CEO Vietgo, cho biết nông nghiệp không chỉ là trụ đỡ của nền kinh tế Việt Nam mà đây còn là ngành có chu kỳ sinh trưởng ổn định. Dù thế giới có biến động như thế nào thì những sản phẩm từ ngành nông nghiệp vẫn được ưa chuộng và có nhu cầu lớn. Chính vì thế, đây là nơi neo đậu an toàn, tiềm năng và dài hạn cho không ít nhà đầu tư.

Khoảng 10 năm trước, các doanh nghiệp chỉ tập trung vào việc tập trung đất đai để có quy mô lớn sản xuất thì ở thời điểm này, doanh nghiệp đổ tiền vào nông nghiệp với mục tiêu là phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hoàn thiện chuỗi giá trị hàng hoá với sự hỗ trợ của logistics, thương mại điện tử…

Từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp

Theo các chuyên gia, nhiều doanh nghiệp tham gia nông nghiệp đang cho thấy ngành này đang có sự chuyển dịch từ sản xuất đơn thuần sang kinh tế nông nghiệp. Các doanh nghiệp là đầu kéo của chuỗi giá trị khi không chỉ có tiềm lực về nhân lực, vốn, công nghệ, kỹ thuật, khả năng đánh giá thị trường…

Nếu như nhiều người cho rằng làm nông nghiệp là phải “được mùa” thì đó là điều không hẳn. Cơ hội làm giàu trong thời gian gần đây từ kinh tế nông nghiệp không còn nằm ở sản lượng hay diện tích mà là từ giá trị gia tăng và hiệu quả vận hành.

Hiện nay, việc tối đa lợi nhuận trên từng mét vuông bằng công nghệ (nhà màng, tưới nhỏ giọt, cảm biến IoT…) được ông chủ của các trang trại quan tâm. Ngoài ra, những doanh nghiệp trẻ đầu tư vào nông nghiệp thường quan tâm đến việc xây dựng thương hiệu và đẳng cấp thị trường.

Bà Nguyễn Ngân, Giám đốc Công ty TNHH Nguyễn Ngân (TPHCM) cho biết nếu làm nông nghiệp thông thường, một doanh nghiệp trong ngành lúa gạo bán gạo 5% tấm giá 450 USD/tấn nhưng khi có thương hiệu như gạo ST25, lại đầu tư bao bì đẹp, giá bán sẽ là khoảng 1.000 USD/tấn.

Dù số lượng doanh nghiệp tăng, nhưng có một sự thật đã được nghiên cứu đó là, sau 1-2 năm hoạt động, đến 30% doanh nghiệp hoàn toàn thất bại, sau 3-4 năm, có đến 60% doanh nghiệp hoạt động trong khó khăn. Và sau 5 năm hoạt động, chỉ khoảng 10% doanh nghiệp còn tồn tại.

Từ thực tế này cho thấy, để các doanh nghiệp trong ngành tồn tại và phát triển sau 1-2 năm đầu thành lập là một thách thức không nhỏ.

Ông Lê Minh Tuân, Giám đốc công ty lâm nghiệp ở Lạng Sơn, cho rằng Luật Đất đai đã có những bước tiến, nhưng trong thực tế, việc tập trung đất đai để doanh nghiệp đầu tư hạ tầng vẫn còn nhiều điểm nghẽn về thủ tục hành chính tại địa phương. Đi liền với đó, các thủ tục về chứng nhận chứng chỉ sản xuất rừng bền vững vẫn còn rườm rà. Giao thông từ vùng nguyên liệu đến khu vực chế biến, xuất bán còn khó khăn làm tăng chi phí của doanh nghiệp.

Hiện, ngoài nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp mong muốn được tiếp cận các dự án, các trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp để làm quen với các công nghệ, máy móc, kỹ thuật tiên tiến với chi phí tối ưu hơn so với máy nhập khẩu.

Có thể thấy, làn sóng doanh nghiệp lựa chọn nông nghiệp là ngành nghề để sản xuất kinh doanh đang chứng minh rõ nét đây là ngành trụ cột của nền kinh tế. Tuy nhiên, để các doanh nghiệp phát triển bền vững, các chính sách hỗ trợ cần đi vào thực chất hơn, đặc biệt là trong việc khơi thông nguồn lực đất đai và giảm thiểu chi phí tuân thủ các rào cản kỹ thuật quốc tế.

Tùng Lâm