Tại họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 11/3, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết trong 2 tháng đầu năm 2026, tình hình thế giới tiếp tục biến động phức tạp, khó lường; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, gây tác động mạnh đến thị trường tài chính, hàng hóa và nhiên liệu toàn cầu, nguy cơ tái diễn đứt gãy chuỗi cung ứng… Nếu xung đột Trung Đông kéo dài 1 tháng tới một năm, ngành nông nghiệp được dự báo có thể thiệt hại từ 1-8 tỷ USD .

Tuy vậy, ngành nông, lâm, thuỷ sản của Việt Nam trong 2 tháng qua vẫn đạt được kết quả tích cực. Trong đó, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản  ước đạt 11,3 tỷ USD (tăng 17,1% so với cùng kỳ năm 2025).

Cụ thể, theo ông Trần Gia Long - Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, trong 2 tháng đầu năm 2026, tất cả các mặt hàng nông, lâm, thuỷ sản xuất khẩu đều tăng. Trong đó, nông sản 6,09 tỷ USD (tăng 17,1%); lâm sản 2,8 tỷ USD (tăng 7,4%); chăn nuôi 141 triệu USD (tăng 84,3%); thủy sản 1,76 tỷ USD (tăng 23,3%). Xuất siêu trong 2 tháng đầu năm đạt 3,49 tỷ USD (tăng 48,5%).

Về thị trường, theo báo cáo, xuất khẩu sang các khu vực tiếp tục tăng trưởng tốt. Trong đó châu Á chiếm thị phần 45,5% (tăng 27,7%), châu Mỹ 21% (tăng 10,4%), châu Âu 15,7% tăng 12%; châu Đại Dương 1,4% (tăng 32,4%). Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản tiếp tục là 3 thị trường xuất khẩu lớn nhất.

Nhận định tình hình trong thời gian tới, ông Long đánh giá, xung đột lần này tại khu vực Trung Đông làm gia tăng rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, nhất là tuyến vận chuyển hàng sang EU, chi phí năng lượng và vận tải quốc tế. Điều này ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam. 

Theo đó, với kịch bản xung đột kéo dài khoảng 1 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản giảm hơn 1 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Đông giảm khoảng 182 triệu USD, châu Âu mất 770 triệu USD và châu Phi là 91 triệu USD.

Kịch bản xung đột kéo dài 3 tháng, mức thiệt hại với xuất khẩu nông sản Việt khoảng 3-3,5 tỷ USD. Trong đó, hàng xuất sang Trung Đông giảm 500-600 triệu USD, Bắc Phi 200-250 triệu USD và EU là 1,5-1,6 tỷ USD.

Trường hợp xung đột Trung Đông kéo dài một năm, theo ông Long, xuất khẩu sang khu vực này sẽ bị gián đoạn hoàn toàn, trong khi xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi giảm ít nhất 50-60%. Điều này có thể khiến tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt giảm 7-8 tỷ USD, tương đương 0,1-0,2 điểm phần trăm tốc độ tăng trưởng của ngành.

Xuất khẩu nông sản chủ lực năm 2026: Kỳ vọng lập đỉnh mới nhưng thách thức luôn rình rập

Tìm điểm tựa để xuất khẩu nông sản không... ‘đổ dốc’

Năm ngoái, xuất khẩu nông sản sang khu vực Trung Đông đạt 1,74 tỷ USD, trong đó các mặt hàng chủ lực như hạt điều gần 600 triệu USD, thủy sản 325 triệu USD, cà phê 300 triệu USD.

“Các địa phương chủ động theo dõi thông tin, phương án ứng phó trước diễn biến khó lường trên thị trường thế giới khi xung đột quân sự leo thang tại Trung Đông và diễn biến chính sách thuế quan của chính quyền Hoa Kỳ,” ông Long lưu ý.

Để ứng phó với diễn biến xung đột và bù đắp kim ngạch, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ đẩy mạnh xuất khẩu tại các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN, Hàn Quốc, EU, Mỹ.

Bộ cũng phối hợp với các bộ, đại diện thương mại Việt Nam tại nước ngoài để nắm diễn biến thị trường, đưa ra khuyến nghị ứng phó cho các doanh nghiệp, hiệp hội, giúp duy trì nhịp độ để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm nay.

Với các doanh nghiệp, đàm phán, chia sẻ rủi ro với đối tác, giãn tiến độ các đơn hàng đi thị trường rủi ro chịu cước phí cao... là những giải pháp ứng phó trước mắt được đưa ra. Tận dụng tối đa công suất của nhóm hàng chế biến sâu, và dồn sản phẩm sang các thị trường có cước phí ổn định hơn như khu vực Đông Á (Nhật Bản, Hàn Quốc), ASEAN.

Năm 2026, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản khoảng 73–74 tỷ USD, trong đó riêng nhóm nông sản phấn đấu đạt khoảng 40 tỷ USD.

Hồng Hương