Ngày 21/8 tới đang được giới đầu tư đặc biệt quan tâm khi FTSE Russell dự kiến công bố danh sách chính thức của kỳ rà soát FTSE GEIS tháng 9/2026. Đây là bước chuẩn bị quan trọng trước khi thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được chuyển từ nhóm Thị trường cận biên lên Thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Tiền tỷ USD chưa thể lập tức tạo “cú hích”

Tuy nhiên, thay vì chứng kiến một làn sóng tiền mới sôi động đón đầu sự kiện, thị trường lại đang đối mặt với tình trạng thanh khoản “hẻo”. Trong phiên đầu tuần 17/8, giá trị khớp lệnh trên HoSE chỉ khoảng 10.500 tỷ đồng, mức thấp nhất kể từ phiên 17/7. Đáng chú ý, tình trạng này không phải hiện tượng nhất thời mà đã kéo dài từ sau tháng 4 và gần như xuyên suốt quý II.

Sự trái chiều đó phần nào phản ánh thực tế dòng tiền nâng hạng không phải một khoản tiền được bơm vào thị trường trong một ngày.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS), các quỹ thụ động sẽ phân bổ vốn theo từng giai đoạn khi cơ cấu danh mục thay đổi. Do đó, ngay cả khoản tiền khoảng 150 triệu USD được kỳ vọng trong đợt đầu cũng không đồng nghĩa toàn bộ sẽ lập tức được giải ngân tại thời điểm công bố danh sách.

“Cơn sóng” vốn ngoại vì thế cần được nhìn theo một lộ trình dài hơn. Theo Chứng khoán Yuanta, khoảng 1,5 tỷ USD có thể được phân bổ vào 27 cổ phiếu Việt Nam khi hoàn tất toàn bộ quá trình nâng tỷ trọng trong các bộ chỉ số FTSE GEIS. Tuy nhiên, đợt đầu từ ngày 21/9 chỉ tương ứng 10% tỷ trọng, khoảng 150 triệu USD. Đợt hai vào tháng 3/2027 khoảng 300 triệu USD, trong khi hai đợt tiếp theo vào tháng 6 và tháng 9/2027 lần lượt khoảng 525 triệu USD.

Nói cách khác, 1,5 tỷ USD là câu chuyện của cả một năm, không phải câu chuyện của một phiên giao dịch.

Đây cũng là lý do thanh khoản hiện tại chưa nhất thiết phản ánh việc nhà đầu tư đánh giá thấp triển vọng nâng hạng. Trong ngắn hạn, thị trường vẫn phải dựa chủ yếu vào dòng tiền trong nước, trong khi nguồn vốn này đang chịu nhiều sức ép.

Ông Minh cho rằng, tín dụng tăng nhanh hơn huy động khiến các ngân hàng phải tăng cường huy động vốn, tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất. Cùng với đó, lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng từ sau năm 2025, trong khi nhu cầu vốn cho nền kinh tế và đầu tư hạ tầng lớn. Một phần dòng tiền cũng chưa quay trở lại nền kinh tế do giải ngân đầu tư công trong nửa đầu năm còn chậm.

Đáng chú ý, dòng vốn vào bất động sản cũng đang làm giảm tốc độ quay vòng của tiền. Theo chuyên gia ABS, bất động sản chiếm khoảng 20% tăng trưởng dư nợ trong 6 tháng đầu năm, nhưng tỷ lệ hấp thụ nguồn cung nửa đầu năm dưới 20% và dự kiến 6 tháng cuối năm chỉ khoảng 20-30%. Khi tín dụng nằm trong những tài sản có thanh khoản thấp, dòng tiền khó nhanh chóng quay trở lại các kênh đầu tư như chứng khoán.

Dù vậy, bức tranh không hoàn toàn tiêu cực. Ông Minh cho rằng áp lực lãi suất toàn cầu đang dịu lại và thanh khoản thị trường có thể phục hồi trong giai đoạn tháng 8-9. Định giá cũng đã trở nên hấp dẫn hơn khi chênh lệch giữa lãi suất tiết kiệm kỳ hạn một năm và lợi suất đầu tư trên thị trường chứng khoán thu hẹp về khoảng 1-2%. Trong khi đó, lợi nhuận doanh nghiệp quý II tăng khoảng 52%, còn 6 tháng đầu năm tăng hơn 46%, dù có sự phân hóa đáng kể giữa các nhóm ngành.

Như vậy, bài toán trước mắt không hẳn là thị trường thiếu câu chuyện tăng trưởng, mà là dòng tiền có đủ sức hấp thụ mặt bằng cổ phiếu hiện tại hay không.

Nâng hạng mở cửa, nhưng tiền ngoại sẽ chọn lọc

Nếu 1,5 tỷ USD là con số gây chú ý nhất, thì cơ cấu phân bổ mới là yếu tố đáng quan tâm hơn.

Yuanta dự báo 27 cổ phiếu có thể được bổ sung vào các bộ chỉ số FTSE GEIS, song dòng tiền không phân bổ đồng đều.

VIC được dự báo hút khoảng 554 triệu USD trong toàn bộ lộ trình, tương đương gần 37% tổng giá trị mua. VHM đứng thứ hai với gần 174 triệu USD. HPG khoảng 85,5 triệu USD, VPB hơn 56 triệu USD, MSN hơn 55 triệu USD; FPT khoảng 53,7 triệu USD, VCB gần 52 triệu USD, VNM 48,5 triệu USD, SSI hơn 39 triệu USD và STB hơn 38 triệu USD.

Riêng VIC và VHM đã chiếm gần 49% tổng giá trị mua dự kiến. Điều này cho thấy tác động của nâng hạng có khả năng tập trung mạnh vào nhóm vốn hóa lớn, thanh khoản cao và đáp ứng các tiêu chí về khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế, thay vì lan tỏa đồng đều tới toàn bộ thị trường.

Nhận định này cũng phù hợp với các báo cáo của các công ty chứng khoán. SSI Research từng ước tính khoảng 30 cổ phiếu có khả năng được các quỹ thụ động mua vào trong kỳ nâng hạng tháng 9, trong đó VIC, VHM, FPT, MSN và SSI nằm trong nhóm được kỳ vọng thu hút lượng vốn lớn. ACBS cũng ước tính dòng tiền ETF trong kỳ cơ cấu tháng 9 khoảng 3.371 tỷ đồng, tương đương 128 triệu USD.

Ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Phân tích SSI Research cho rằng dòng tiền trong đợt đầu tháng 9 dự kiến chỉ hơn 150 triệu USD, nên tác động ngắn hạn lên toàn thị trường sẽ không quá lớn.

Điều này tạo ra một sự khác biệt quan trọng giữa “kỳ vọng vốn” và “dòng tiền thực tế”. Nhà đầu tư có thể nhìn thấy con số hàng tỷ USD, nhưng số tiền thực sự xuất hiện trên thị trường trong những tháng đầu tiên nhỏ hơn nhiều.

Thậm chí, ngay cả khi dòng vốn ngoại quay trở lại, Việt Nam vẫn phải cạnh tranh với những câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn khác trên thế giới.

Ông Lu Hui Hung, Tổng Giám đốc CTCP Quản lý Quỹ Phú Hưng (PHFM) cho rằng căng thẳng địa chính trị, bất định về chính sách thương mại và đặc biệt là cơn sốt AI đang khiến dòng vốn toàn cầu phân bổ rất chọn lọc. Nhóm bán dẫn và công nghệ tại các thị trường phát triển đang có sức hút lớn, với những doanh nghiệp như Nvidia, TSMC hay Samsung gắn trực tiếp với xu hướng AI và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận.

Sau đổi tên thành Bluemarq Group, Đất Xanh kinh doanh ra sao khi bị FTSE Russell loại khỏi danh sách cổ phiếu tiềm năng?

Đây chính là điểm khiến câu chuyện nâng hạng cần được nhìn rộng hơn. Việt Nam có thể được mở cánh cửa để tiếp cận dòng vốn quốc tế, nhưng mở cửa không đồng nghĩa dòng tiền sẽ tự động chảy vào.

Theo CEO PHFM, sau nâng hạng, dòng vốn thụ động từ ETF có thể đạt khoảng 1,7 tỷ USD, trong khi các quỹ chủ động có quy mô lớn hơn nhiều có thể xem xét phân bổ thêm 5-8 tỷ USD trong những kịch bản tích cực. PHFM dự báo tổng dòng vốn có thể đạt 4-6 tỷ USD trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, chuyên gia này cũng nhấn mạnh diễn biến thị trường cuối cùng vẫn phụ thuộc vào tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và định giá.

Một yếu tố khác cần lưu ý là chất lượng của dòng vốn. Hiện, cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường Việt Nam vẫn nghiêng mạnh về cá nhân. Theo PHFM, Việt Nam có gần 13,6 triệu tài khoản cá nhân so với khoảng 20.000 tài khoản tổ chức; hơn một nửa giá trị giao dịch năm 2025 đến từ nhà đầu tư cá nhân. Trong khi đó, tại các thị trường phát triển, nhà đầu tư tổ chức có thể chiếm hơn 75% giá trị giao dịch.

Điều này có nghĩa nâng hạng không chỉ là câu chuyện hút thêm tiền, mà còn là thay đổi cấu trúc dòng vốn trên thị trường.

Hải Giang