Mắm lóc là món ăn quen thuộc của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Với HTX Thương mại Dịch vụ Nông nghiệp Vị Thanh (xã Vị Thanh 1, Tp.Cần Thơ), sản phẩm này không còn dừng ở quy mô đặc sản địa phương mà đang được đầu tư theo hướng hàng hóa có thương hiệu. Cùng với đó, HTX chú trọng xây dựng, bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ để gia tăng sức cạnh tranh.

Mắm lóc Vị Thanh thành tài sản trí tuệ của HTX

Sản phẩm mắm lóc chiên niêu đất của HTX này đạt OCOP 3 sao, được hút chân không, hoàn thiện bao bì và đáp ứng yêu cầu vận chuyển đến nhiều thị trường. Bên cạnh bán theo phương thức truyền thống, HTX còn đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử và từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Ông Trần Quốc Trung, Giám đốc HTX Thương mại Dịch vụ Nông nghiệp Vị Thanh, cho biết địa phương đã hỗ trợ HTX đăng ký sản phẩm OCOP, tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ kết nối cung cầu và quảng bá sản phẩm. Cùng với đó, HTX từng bước nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ, chú trọng xây dựng thương hiệu, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc để gia tăng giá trị sản phẩm.

“Thời gian tới, HTX mong tiếp tục được hỗ trợ mở rộng nhà xưởng, đầu tư trang thiết bị và đẩy mạnh quảng bá sản phẩm. Đồng thời, chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và đăng ký bảo hộ các quyền sở hữu trí tuệ phù hợp để nâng cao sức cạnh tranh”, ông Trung chia sẻ.

Không chỉ là định hướng của HTX kể trên, việc chủ động xác lập và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đang trở thành xu hướng của nhiều HTX ở Cần Thơ trước yêu cầu cạnh tranh ngày càng cao. Theo các chuyên gia, tài sản trí tuệ là nguồn lực quan trọng giúp HTX gia tăng giá trị sản phẩm và phát triển bền vững. Việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, kiểu dáng bao bì hay chỉ dẫn địa lý không chỉ giúp xác lập quyền sở hữu trí tuệ mà còn tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ thương hiệu, chống hàng giả, hàng nhái và nâng cao uy tín sản phẩm trên thị trường.

Hiện, xã Vị Thanh 1 có 10 sản phẩm OCOP, gồm 1 sản phẩm đạt 4 sao và 9 sản phẩm đạt 3 sao. Thời gian tới, địa phương tiếp tục hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, nâng hạng sản phẩm OCOP. Đồng thời, xã sẽ tạo điều kiện để các HTX tiếp cận nguồn vốn, ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Đây cũng là nền tảng để các HTX chủ động phát triển và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị cho các đặc sản địa phương.

Hành tím Vĩnh Châu thêm lợi thế từ sở hữu trí tuệ

Nếu mắm lóc Vị Thanh là câu chuyện xây dựng thương hiệu cho sản phẩm chế biến thì hành tím Vĩnh Châu cho thấy giá trị của sở hữu trí tuệ đối với nông sản đặc sản.

HTX Hành tím Vĩnh Châu ở phường Vĩnh Châu hiện có hơn 30 thành viên, liên kết sản xuất với hơn 100 hộ dân trên diện tích hơn 90ha. HTX là đơn vị tiên phong liên kết sản xuất giống hành tím Maserati F1 và ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Sau khi trồng thử nghiệm 2ha vào năm 2024, diện tích được mở rộng lên 5ha năm 2025 và đạt 15ha trong năm nay.

Ông Thạch Dil, Giám đốc HTX, cho biết thời gian tới, HTX sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân chuyển đổi giống mới, mở rộng diện tích sản xuất theo hướng an toàn, giảm phân hóa học, tăng sử dụng phân hữu cơ. Đồng thời, HTX đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện các yêu cầu của thị trường để đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị.

Hành tím Vĩnh Châu là một trong những nông sản đặc trưng của Cần Thơ, với khoảng 3.500ha gieo trồng mỗi năm, sản lượng hơn 63.000 tấn. Sản phẩm đã được bảo hộ nhãn hiệu từ năm 2009, cấp chỉ dẫn địa lý năm 2019 và đạt chứng nhận OCOP 3 sao.

Việc sớm xác lập quyền sở hữu trí tuệ đã tạo nền tảng để hành tím Vĩnh Châu xây dựng thương hiệu, kiểm soát nguồn gốc, nâng cao giá trị sản phẩm và củng cố niềm tin với người tiêu dùng. Đây cũng là lợi thế để HTX mở rộng thị trường, nhất là khi các hệ thống phân phối ngày càng đặt yêu cầu cao về tính minh bạch của xuất xứ và chất lượng.

Thực tế cho thấy, nhiều HTX ở Cần Thơ vẫn chú trọng đầu tư sản xuất nhưng chưa quan tâm đúng mức đến việc bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ. Trong khi đó, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng bao bì hay hệ thống truy xuất nguồn gốc đều là những tài sản có giá trị đối với HTX. Những yếu tố này góp phần tạo lợi thế cạnh tranh, bảo vệ thương hiệu và hạn chế nguy cơ hàng giả, hàng nhái trên thị trường.

Bên cạnh hỗ trợ HTX đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, các cơ quan chức năng tại thành phố này cũng chú trọng nâng cao kỹ năng nhận diện, phòng chống hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là giải pháp quan trọng để bảo vệ uy tín thương hiệu và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ trong phát triển kinh tế tập thể.

Chủ động bảo hộ, đưa đặc sản vươn xa

Cùng với hỗ trợ các HTX xây dựng thương hiệu, Tp.Cần Thơ đang đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ. Qua đó giúp các HTX chủ động xác lập, quản lý và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ gắn với các sản phẩm đặc trưng.

Theo ông Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ, thành phố đang triển khai Chương trình phát triển tài sản trí tuệ với tầm nhìn đến năm 2030. Thời gian tới sẽ ưu tiên hỗ trợ kinh phí đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong và ngoài nước đối với các sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP. Đồng thời, thành phố tiếp tục nâng cao năng lực quản lý, khai thác tài sản trí tuệ, kiểm soát nguồn gốc, chất lượng sản phẩm sau khi được bảo hộ.

Song song đó là việc tăng cường phối hợp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, xử lý hành vi xâm phạm, đồng thời hỗ trợ HTX xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Hiện, Cần Thơ có 3 chỉ dẫn địa lý, 8 nhãn hiệu chứng nhận và 41 nhãn hiệu tập thể cho nhiều sản phẩm đặc trưng. Đây là nền tảng để các HTX tiếp tục khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Theo Ts. Nguyễn Quốc Nghi, Trường Kinh tế, Đại học Cần Thơ, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm đặc sản không chỉ tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ thương hiệu. Đây còn là công cụ tiếp thị hiệu quả, giúp kiểm soát nguồn gốc, chống hàng giả, hàng nhái và gia tăng giá trị sản phẩm.

Ông Nghi cho rằng các HTX, hiệp hội và đơn vị quản lý nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản trị tài sản trí tuệ, từ đăng ký, giám sát đến quảng bá thương hiệu. Việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, blockchain hoặc nền tảng dữ liệu số sẽ nâng cao khả năng truy vết, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và hỗ trợ bảo vệ thương hiệu.

Việc xác lập, quản lý và bảo vệ hiệu quả tài sản trí tuệ sẽ giúp các HTX ở Cần Thơ có thêm lợi thế đưa đặc sản địa phương vào hệ thống phân phối hiện đại, mở rộng thị trường và phát triển bền vững. Đây cũng là nền tảng để kinh tế tập thể nâng cao sức cạnh tranh, thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

                                                                                 Thanh Bá