Phát biểu tại lễ công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các hiệp định thương mại tự do tại các địa phương (FTA Index) 2025 diễn ra chiều 18/8 tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết, bước sang năm thứ hai, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục chấm điểm, xếp hạng mà quan trọng hơn là biến kết quả đo lường thành hành động, kết quả cụ thể, tạo chuyển biến thực chất trong quản trị, điều hành và năng lực cạnh tranh của từng địa phương.

“Thông qua phản ánh từ doanh nghiệp và kết quả tổ chức thực hiện tại các địa phương, FTA Index phải giúp chỉ ra rõ nơi nào đang làm tốt, nơi nào còn hạn chế, điểm nghẽn đang nằm ở thể chế, thủ tục, thông tin, hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực hay sự phối hợp giữa các cơ quan. Quan trọng hơn, mỗi phát hiện phải gắn với một giải pháp cụ thể, một cơ quan chịu trách nhiệm và một thời hạn khắc phục cụ thể”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Từ kết quả FTA Index năm 2025, Phó Thủ tướng đề nghị các cấp, ngành, địa phương tập trung thực hiện tốt ba nhiệm vụ trọng tâm để phát huy giá trị và yêu cầu mới đang đặt ra với các FTA trong tiến trình phát triển và hội nhập của đất nước.

Thứ nhất, phải coi thực thi FTA là một bộ phận hữu cơ của chiến lược phát triển kinh tế xã hội, một chỉ tiêu quan trọng đánh giá năng lực điều hành và khả năng hội nhập của các địa phương. 

“Mỗi địa phương cần đưa việc thực thi FTA vào chương trình điều hành phát triển kinh tế xã hội gắn với trách nhiệm người đứng đầu, xây dựng chương trình hành động sau công bố FTA Index, lựa chọn các điểm nghẽn lớn để xử lý dứt điểm. Đồng thời gắn việc thực thi FTA với thu hút đầu tư có chọn lọc, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đào tạo nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa”, Phó Thủ tướng chỉ đạo.

Thứ hai, các bộ ngành cần tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu. Theo đó, xây dựng hệ thống thông tin FTA đồng bộ, dễ tiếp cận, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu cam kết, quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn thị trường và cảnh báo rủi ro. Cơ quan quản lý phải chuyển mạnh từ phổ biến thông tin chung sang cung cấp dịch vụ hỗ trợ theo nhu cầu cụ thể từng doanh nghiệp, từng ngành hàng và từng địa phương. 

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục đàm phán ký FTA thế hệ mới với các quốc gia, vùng lãnh thổ và các hiệp định khác; đồng thời phối hợp các cơ quan hoàn thiện bộ chỉ số FTA Index theo hướng ổn định, minh bạch và có khả năng so sánh, đối chứng. 

“Không coi đây là một sự kiện thường niên công bố hàng năm mà phải xây dựng một hệ sinh thái số FTA quốc gia với hệ thống thông tin dữ liệu được theo dõi, cập nhật thường xuyên, kịp thời ghi nhận những mô hình hay, cách làm tốt để nhân rộng và chỉ rõ những hạn chế, vướng mắc kéo dài để có cơ chế đôn đốc, tháo gỡ đến cùng", Phó Thủ tướng nêu rõ.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm thứ ba là cộng đồng doanh nghiệp phải trở thành trung tâm, chủ thể của quá trình thực thi và tận dụng tốt các FTA. 

Phó Thủ tướng chỉ rõ, thời gian qua Bộ Công Thương và các bộ ngành rất khó khăn trong đàm phán, thống nhất với các đối tác để ký kết FTA, tuy nhiên các hiệp hội, ban ngành và doanh nghiệp trong nước chưa phối hợp hiệu quả để tận dụng các lợi thế FTA mang lại. 

“Điểm yếu của chúng ta là thực thi, chúng ta phải tổ chức triển khai tốt hơn việc này”, ông nói.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo môi trường và tháo gỡ rào cản thể chế nhưng doanh nghiệp phải chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng thương hiệu, đáp ứng tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn lao động, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Bên cạnh đó, các hiệp hội ngành hàng cần phát huy vai trò kết nối, dẫn dắt và tổ chức hệ sinh thái hợp tác để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Theo kết quả FTA Index 2025, có 6 tỉnh, thành phố đạt loại “Tốt” trở lên và không còn địa phương nào xếp loại “Yếu”. Trong đó, thành phố Hải Phòng đứng đầu cả nước và cũng là địa phương duy nhất được xếp loại "Rất tốt".

Chỉ số tổng hợp dao động 10,57 - 35,62 trên thang 40. Nhóm dẫn đầu gồm cả những địa phương không nổi trội về quy mô kinh tế, trong khi phần lớn trung tâm công nghiệp lớn nằm từ hạng “Khá” trở xuống.

Bộ Công Thương đánh giá, kết quả FTA Index 2025 cho thấy chất lượng thực thi các FTA tại các địa phương tiếp tục được cải thiện, tạo động lực thúc đẩy các địa phương quan tâm hơn đến công tác hội nhập kinh tế quốc tế và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA.

Đỗ Kiều