Tại Phú Lương (Lạc Sơn-Hòa Bình), mô hình sản xuất ớt rừng đã được người dân quan tâm bởi giá trị mang lại cho người tiêu dùng cũng như cho người trồng ớt. Cùng nhau liên kết sản xuất đồng bộ theo chuẩn an toàn cũng là bước đi của người dân nơi đây dưới mô hình tổ hợp tác.

Thay đổi nhận thức

Tổ hợp tác ớt rừng Phú Lương hiện chuyên sản xuất ớt rừng bản địa. Ớt có vị cay dịu, thơm, giòn đặc trưng của núi rừng Phú Lương. Với quy trình sản xuất VietGAP thân thiện với môi trường, Tổ hợp tác mong muốn sẽ đưa thương hiệu đặc sản của địa phương vươn xa và trụ vững trên thị trường.

Trên thực tế, nói về quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP), người dân Phú Lương ít nhiều đều đã được nghe hoặc biết, nhưng khi tập huấn cũng như mới bắt tay vào thực hiện thấy những bỡ ngỡ và vỡ lẽ nhiều điều.

Các thành viên Tổ hợp tác đã biết việc phun thuốc trừ sâu, dùng phân bón hóa học vô tội vạ vừa không mang lại hiệu quả mà lại làm hại cây ớt, hại chính bản thân mình và người sử dụng sản phẩm. Ai cũng hiểu cứ mưa xuống mà mang phân bón ra vãi xuống gốc ớt thì hiệu quả không đạt cao; hoặc việc cứ để mặc cho ớt tự lớn, tự ra quả cũng không mang lại giá trị kinh tế cao.

Theo các thành viên, bắt tay thực hành VietGAP mới thấy được cái lý, cái hay của phương thức sản xuất này. Qua sổ sách ghi chép, rõ ràng các thành viên đã thực hành sản xuất tốt hơn, không lạm dụng thuốc, phân bón như cách đã từng làm với nhiều loại cây trồng khác.

Nếu như trước đây, ''điếc không sợ súng" thì nay khi có tập thể cùng làm, cùng giám sát trên tinh thần tự nguyện trong một cộng đồng đoàn kết, việc thay đổi hành vi được thành viên Tổ hợp tác coi là điều vô cùng cần thiết. Hoạt động sản xuất cũng được tổ chức theo hướng trồng tập trung, chuyên canh, thống nhất quy trình trồng, chăm bón, thu hoạch để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Nâng cao hiệu quả

Với đặc trưng về độ nồng, cay, thơm, ngon, ớt rừng Phú Lương đang là sản phẩm được ưa chuộng. Ớt sau khi thu hoạch được các thành viên trong Tổ hợp tác sơ chế nhặt sạch, ngâm muối, chế biến thành ớt muối cho vào lọ thủy tinh. Trước đây, người dân thường cho ớt muối vào chai nhựa nên nhanh bị váng mốc, không để được lâu. Giờ đây, sản phẩm ớt rừng Phú Lương được đóng lọ thủy tinh quy cách 100g, giá bán 35.000 đồng/lọ. Sản phẩm cũng được chứng nhận đảm bảo an toàn thực phẩm, có thể bảo quản được 24 tháng.

Ngoài ớt chế biến, Tổ hợp tác cũng bán ớt tươi với giá khoảng 120 nghìn đồng/kg, mang lại nguồn thu ổn định cho các thành viên. Mỗi cây ớt có vòng đời 1 năm, thu xong, các thành viên sẽ nhổ cây rồi gieo hạt trồng lại. Cứ 1.000m2 trồng 700 cây, sau 4 tháng cây ra hoa đậu quả sẽ cho thu 4 tháng liên tục, 1 cây cho thu 7 lạng ớt.

Hiện, chính quyền địa phương đã hỗ trợ Tổ hợp tác 2 điểm bán và giới thiệu sản phẩm ở huyện Kỳ Sơn và Lạc Thủy. Tuy mới thành lập năm 2018 nhưng đến nay, Tổ hợp tác đã tiêu thụ được 1.500 sản phẩm ớt muối đóng lọ thủy tinh. Theo tính toán ban đầu, lợi nhuận thu về khoảng 80 triệu đồng/năm. Ớt thực sự là cây trồng tiềm năng để chị em phụ nữ nâng cao hiệu quả kinh tế.

Từ khi Tổ hợp tác ớt rừng Phú Lương được thành lập, phụ nữ xóm Băn, xã Phú Lương có thêm cơ hội để giúp đỡ nhau trong phát triển sản xuất, góp phần vào xây dựng thương hiệu ớt rừng Phú Lương. Những cây ớt rừng được đem về trồng ở ruộng cạn và ven rừng cũng giúp điều kiện tự nhiên nơi đây được cải thiện.

Để quảng bá thương hiệu, Tổ hợp tác sẽ đưa sản phẩm ớt rừng Phú Lương tham gia chương trình mỗi xã, phường một sản phẩm (OCOP) của huyện. Để bảo đảm được yêu cầu tham gia OCOP, ngoài sản xuất an toàn, sản phẩm của Tổ hợp tác phải bảo đảm hàng loạt yêu cầu khắt khe khác như: mẫu mã bao bì, đăng ký an toàn vệ sinh thực phẩm, thiết kế nhãn hiệu, đăng ký mã vạch truy xuất nguồn gốc sản phẩm... Khi được chứng nhận là sản phẩm OCOP, sản phẩm của Tổ hợp tác sẽ có điều kiện vươn xa hơn trên thị trường.

Huyền Trang