Thời gian qua, tại các huyện Ngọc Hồi, Đăk Glei (Kon Tum), người dân vượt hàng trăm cây số sang Lào để mua loại đá màu đỏ, mềm, khi viết ra như phấn, soi đèn vào trong ánh sáng có thể xuyên qua được để bán cho thương lái Trung Quốc. Rầm rộ nhất là tại huyện Ngọc Hồi, vì có cửa khẩu Bờ Y giáp với Lào, Campuchia.

Đưa hàng trái phép từ Lào về

Theo một đầu nậu tại thị trấn Pleikần (huyện Ngọc Hồi), vì trong nước không có loại đá này, các thương lái người Việt qua Lào đặt mua, sau đó vận chuyển về bán lại cho người Trung Quốc. Giá thu mua tại Lào từ 200.000 đồng đến 4 triệu đồng/kg, tùy thuộc vào màu sắc, độ trong. Những cục đá càng trong càng có giá trị. Nếu nứt nẻ thì giá cũng giảm. “Sau khi mua được đá, chúng tôi thuê xe chở qua cửa khẩu Bờ Y về Việt Nam rồi bán cho người Trung Quốc. Giá vận chuyển chung cho các loại đá là 150 nghìn đồng/kg”, đầu nậu này cho biết.
Không chỉ tại huyện Ngọc Hồi, tại xã biên giới Đăk Blô, huyện Đăk Glei, thương lái Trung Quốc cũng tìm đến tận nơi đặt hàng người Việt thu mua đá theo mẫu.
Ông Nguyễn Tài Thu, Phó Chánh văn phòng UBND huyện Ngọc Hồi, khẳng định chính quyền địa phương đã biết việc có chuyện người Trung Quốc thu mua đá trên địa bàn huyện. UBND huyện đã cho kiểm tra, đem mẫu đá đi xét nghiệm.

Ông Nguyễn Trọng Hảo, Trưởng Ban quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Bờ Y, xác nhận có tình trạng đầu nậu người Việt vận chuyển đá qua khu địa bàn và cho biết đơn vị này là đầu mối phối hợp với các ngành chức năng như hải quan, biên phòng… cùng kiểm tra những lô hàng có dấu hiệu bất thường. Lực lượng chính kiểm soát là lực lượng hải quan.

Một lãnh đạo Chi cục Hải quan cửa khẩu Bờ Y cũng  xác nhận có tình trạng đầu nậu người Việt vận chuyển đá qua cửa khẩu Bờ Y về bán cho thương lái Trung Quốc là có. Tuy nhiên khoảng 20 ngày trở lại đây, chính quyền Lào truy bắt gắt gao nên việc thu mua đá tạm thời lắng xuống.

Ôm nợ 
vì đá “lạ”

Đầu nậu V. (Ngọc Hồi, Kon Tum) cho biết khoảng 1 tuần trở lại đây, việc thu mua đá mềm của người Trung Quốc chững lại. Các loại đá mềm lớn người Trung Quốc ngừng hẳn, chỉ mua loại đá dạng sỏi.
Giá bán loại đá dạng sỏi này cao hơn gấp nhiều lần. Có một số viên “chất lượng”, giá có thể lên tới hàng chục triệu đồng. “Những viên sỏi phải là đá sống, tức là phải trong, khi soi pin vào ánh sáng xuyên qua rõ ràng, bên trong không có vết nứt, vẩn đục”, đầu nậu V. cho biết.
Từ khi người Trung Quốc ngừng thu mua đá, nhiều đầu nậu người Việt như ngồi trên đống lửa, vì đang tích trữ lượng lớn đá. Theo đầu nậu V., người đang tích trữ một lượng lớn, đã có người Trung Quốc đến hỏi mua với giá 700.000 đồng/kg nhưng anh chưa đồng ý. Giờ thì không người nào hỏi mua nữa. “Bây giờ cả tạ đá này bỏ góc nhà. Tôi vay mượn cả mấy chục triệu đồng để mua đá, bây giờ không biết làm sao để bán đá trả nợ”, đầu nậu V. chia sẻ.
Đầu nậu tên là N. (thị trấn Plei Kần, huyện Ngọc Hồi) đang làm ăn bên Lào, thường xuyên mang đá về Việt Nam qua cửa khẩu Bờ Y bán sang tay cho thương lái Trung Quốc, cho biết anh đã hai lần đưa đá mềm từ Lào về Việt Nam để bán. Sau hai lần thăm dò, lần này N. dốc toàn bộ số vốn tích trữ được hòng “đánh quả đậm”, nào ngờ thương lái Trung Quốc “lặn không sủi tăm”.
Bi đát hơn, là trường hợp bà N.T.T (ngụ tổ dân phố 6, thị trấn Pkei Kần), người đã bỏ hơn1 tỷ đồngthu mua được gần 1 tấn đá mềm, khi đang trên đường vận chuyển từ Lào về Việt Nam thì bị lực lượng chức năng Lào bắt giữ. Bà T. coi như mất trắng, hiện phải đi trốn nợ vì trước đó đã vay “nóng” từ nhiều người để làm vốn buôn đá.
Có một điều chung, là các đầu nậu đều khẳng định họ không biết người Trung Quốc thu mua loại đá này để làm gì. “Có thể loại đá này được dùng làm đồ trang trí, phong thủy”, một đầu nậu phỏng đoán.

Hồng Uyên