Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người trẻ ngày nay có thể tiếp cận hàng trăm thông tin mỗi ngày từ video ngắn, bài đăng trên mạng xã hội, podcast hay các nền tảng chia sẻ nội dung. Tin tức xuất hiện xen lẫn với giải trí, quảng cáo và quan điểm cá nhân, khiến ranh giới giữa thông tin đã được kiểm chứng và nội dung chưa xác thực ngày càng trở nên mong manh.

Người trẻ thay đổi cách đọc

Theo TS Huỳnh Văn Thông, giảng viên Khoa Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), một thực trạng đáng lưu ý hiện nay là nhiều người trẻ đang lúng túng trong việc phân biệt giữa thông tin lan truyền trên mạng xã hội và thông tin từ các cơ quan báo chí chính thống. Khi các nền tảng số trở thành điểm tiếp cận đầu tiên với tin tức, kỹ năng nhận diện nguồn tin đáng tin cậy trở thành yêu cầu cấp thiết.

Thực tế cho thấy người trẻ không còn có thói quen truy cập trực tiếp vào trang chủ của các tờ báo để cập nhật thông tin như trước. Thay vào đó, họ biết đến sự kiện thông qua các nền tảng mạng xã hội rồi mới quyết định có tìm đọc bài viết đầy đủ hay không.

Xu hướng này được phản ánh rõ trong Báo cáo Digital News Report 2025 của Reuters Institute. Theo khảo sát trên gần 100.000 người tại 48 quốc gia và vùng lãnh thổ, gần một nửa nhóm tuổi từ 18-24 cho biết mạng xã hội và nền tảng video là nguồn tiếp cận tin tức chính của họ. Điều đó cho thấy hành vi tiêu thụ thông tin đang thay đổi mạnh mẽ, đặc biệt ở thế hệ trẻ.

Chia sẻ với VnBusiness, Nguyễn Minh Anh (22 tuổi, sinh viên tại Hà Nội) cho biết bản thân hiếm khi vào trực tiếp website của một tờ báo. “Thông thường mình thấy tin trên TikTok hoặc Facebook trước. Nếu chủ đề quan trọng hoặc muốn biết rõ hơn thì mình mới tìm đọc bài báo đầy đủ để kiểm chứng”, Minh Anh kể.

Trong khi đó, Trần Đức Nam (24 tuổi, nhân viên công nghệ thông tin) lại cho rằng điều khiến anh tiếp tục đọc báo không phải là tốc độ. “Mạng xã hội luôn nhanh hơn. Nhưng khi cần thông tin chính xác về kinh tế, chính sách hay pháp luật thì mình vẫn ưu tiên báo chí vì tin tưởng hơn”, Nam nói.

Những chia sẻ trên cho thấy người trẻ không quay lưng với báo chí mà đang thay đổi cách tiếp cận thông tin. Mạng xã hội trở thành cánh cửa đầu tiên, còn báo chí giữ vai trò xác minh, cung cấp bối cảnh và phân tích chuyên sâu.

Không chỉ là câu chuyện về độ tin cậy

Sự thay đổi trong hành vi tiếp nhận thông tin đang tạo ra áp lực lớn đối với các cơ quan báo chí. Nếu trước đây, cạnh tranh chủ yếu diễn ra giữa các tòa soạn thì  đối thủ hiện nay còn là mạng xã hội, nền tảng video ngắn, người sáng tạo nội dung và cả các công cụ trí tuệ nhân tạo.

Trong bối cảnh đó, việc đưa tin nhanh không còn là lợi thế tuyệt đối. Chỉ sau vài phút xảy ra một sự kiện, hàng trăm video và bài đăng có thể xuất hiện trên không gian mạng. Điều báo chí cần khẳng định là tính chính xác, khả năng kiểm chứng và chiều sâu của thông tin.

Báo cáo của Reuters Institute cũng cho thấy mức độ tin cậy đối với tin tức trên phạm vi toàn cầu hiện chỉ ở mức khoảng 40%, phản ánh sự hoài nghi ngày càng lớn của công chúng trước lượng thông tin khổng lồ trên môi trường số. Chính vì vậy, uy tín thương hiệu và quy trình xác minh thông tin đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất của báo chí chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, giữ chân độc giả trẻ không chỉ là câu chuyện về độ tin cậy. Đây còn là bài toán về trải nghiệm.

Lê Thu Hương (23 tuổi, nhân viên marketing) cho biết cô sẵn sàng dành thời gian đọc một bài viết dài nếu nội dung thực sự có giá trị. “Mình không ngại bài nhiều chữ, nhưng bài phải có thông tin mới, số liệu rõ ràng và phân tích sâu. Nếu chỉ tóm tắt những gì đã thấy trên mạng xã hội thì mình sẽ bỏ qua”, Hương chia sẻ.

Điều đó đòi hỏi các tòa soạn phải thay đổi cách kể chuyện, kết hợp văn bản với đồ họa, video, dữ liệu trực quan và tối ưu trải nghiệm trên thiết bị di động. Đồng thời, báo chí cũng cần phát huy thế mạnh riêng là điều tra, phân tích, lý giải vấn đề và cung cấp thông tin đã được xác minh thay vì chạy theo cuộc đua giành lượt xem.

Thực tế, trong những thời điểm xuất hiện nhiều thông tin trái chiều về chính sách, tài chính hay các vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, không ít người trẻ vẫn tìm đến báo chí chính thống để đối chiếu và kiểm chứng. Điều này cho thấy niềm tin vẫn là giá trị cốt lõi mà mạng xã hội khó có thể thay thế.

Trong kỷ nguyên số, người trẻ không ngừng thay đổi cách tiếp nhận thông tin. Báo chí vì thế cũng buộc phải thích ứng để đáp ứng nhu cầu của độc giả mới. Tuy nhiên, dù hình thức thể hiện có thay đổi đến đâu, yếu tố quyết định giúp giữ chân bạn đọc vẫn là những thông tin chính xác, khách quan và có chiều sâu – những giá trị đã làm nên vai trò không thể thay thế của báo chí trong xã hội hiện đại.

Châu Giang