Từ Hàn Quốc đến Indonesia, cơ hội vẫn rộng mở với thực phẩm Việt. Nhưng thay vì cạnh tranh bằng giá rẻ hay đối đầu với các thương hiệu cao cấp, nhiều doanh nghiệp (DN) đang tìm chỗ đứng ở phân khúc “tầm trung thông minh” với lợi thế chất lượng ổn định và giá cả hợp lý.

Muốn bán xa phải hiểu trước

Dù vậy, lợi thế này không tự động chuyển hóa thành đơn hàng. Khi người tiêu dùng quốc tế thay đổi nhanh hơn và các yêu cầu nhập khẩu ngày càng khắt khe, DN muốn đi xa buộc phải thay đổi cách tiếp cận thị trường.

Tại một hội thảo bàn về cơ hội cho ngành thực phẩm Việt trước xu hướng thị trường Indonesia được tổ chức ở Tp.HCM hôm 24/6, ông Danny Hidajat, Giám đốc Công ty We Link Co., Ltd, chỉ rõ hàng hóa Việt Nam đang sở hữu một vị trí khá đặc biệt trên thị trường.

Theo ông, nếu so với nguồn cung giá rẻ từ Trung Quốc, sản phẩm Việt có chất lượng ổn định hơn. Trong khi đó, giá bán vẫn mềm hơn đáng kể so với các thương hiệu đến từ Nhật Bản hay châu Âu. 

Từ lợi thế đó, ông Danny Hidajat cho rằng hàng hóa Việt Nam đang được định vị là một “lựa chọn tầm trung thông minh” trên thị trường.

Hàng hóa Việt Nam đang được định vị là một “lựa chọn tầm trung thông minh” trên thị trường. Nếu so với nguồn cung giá rẻ từ Trung Quốc, sản phẩm Việt có chất lượng ổn định hơn. Trong khi đó, giá bán vẫn mềm hơn đáng kể so với các thương hiệu đến từ Nhật Bản hay châu Âu. 

Ông Danny Hidajat, Giám đốc Công ty We Link Co., Ltd

Nhận định trên phản ánh một xu hướng đáng chú ý trong thương mại quốc tế hiện nay. Khi kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, người tiêu dùng có xu hướng chi tiêu thận trọng hơn. Họ không còn chỉ tìm kiếm sản phẩm rẻ nhất, nhưng cũng không sẵn sàng trả giá quá cao cho những thương hiệu cao cấp.

Thay vào đó, người mua ngày càng chú trọng đến giá trị nhận được trên mỗi đồng chi tiêu. Đây là phân khúc mà nhiều DN thực phẩm Việt có thể khai thác. Tuy nhiên, lợi thế chỉ có thể chuyển hóa thành đơn hàng khi DN thực sự hiểu khách hàng cần gì và thị trường đang thay đổi ra sao.

Chính vì vậy, nghiên cứu thị trường đang trở thành một khâu ngày càng quan trọng trong hoạt động xuất khẩu thực phẩm. Tại một hội chợ B2B chuyên ngành hàng nhập khẩu lớn nhất Hàn Quốc diễn ra trong hạ tuần tháng 6/2026, nhiều DN thực phẩm Việt không chỉ mang sản phẩm đến giới thiệu, mà còn tranh thủ tìm hiểu trực tiếp phản ứng của người tiêu dùng đối với từng dòng sản phẩm.

Là một trong những DN lần đầu tham gia hội chợ, CTCP Just Viet xem đây là cơ hội để tiếp cận trực tiếp thị trường. Bà Nguyễn Phương Linh, Giám đốc phụ trách mảng xuất khẩu của công ty, cho biết trước đây các sản phẩm trà và cà phê của Just Viet đã được nhiều du khách Hàn Quốc biết đến khi tới Việt Nam. Tuy nhiên, việc trực tiếp tham gia hội chợ giúp DN hiểu rõ hơn khẩu vị, thói quen tiêu dùng cũng như đánh giá mức độ phù hợp của từng dòng sản phẩm với thị trường Hàn Quốc.

Những phản hồi thu nhận tại hội chợ cũng giúp DN nhận diện rõ hơn các xu hướng tiêu dùng đang được ưa chuộng. Theo bà Linh, người tiêu dùng Hàn Quốc đặc biệt yêu thích các hương vị trái cây nhiệt đới như xoài, vải hay chanh dây. Từ đó, công ty đã giới thiệu các dòng trà chanh dây và sản phẩm mới là trà xoài để thăm dò phản ứng của thị trường.

Như chia sẻ của vị giám đốc phụ trách mảng xuất khẩu này, những phản hồi tích cực từ khách tham quan đang mang lại nhiều kỳ vọng cho quá trình hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa vào phân phối chính thức. 

“Chúng tôi đến hội chợ không chỉ để giới thiệu sản phẩm mà còn để lắng nghe góp ý trực tiếp từ người tiêu dùng. Đây là cơ sở để tiếp tục cải tiến hương vị, phát triển sản phẩm phù hợp hơn với thị trường Hàn Quốc. Đồng thời, DN cũng có cơ hội kết nối với nhiều nhà phân phối và nhà bán lẻ quan tâm đến sản phẩm”, bà Linh bộc bạch.

Những gì DN kể trên thu được từ hội chợ không chỉ là cơ hội kết nối đối tác mà còn là những dữ liệu thực tế về nhu cầu thị trường. Điều đó phản ánh một xu hướng đang ngày càng rõ trong hoạt động xuất khẩu thực phẩm.

Biến “tầm trung thông minh” thành giá trị thực

Xuất khẩu ngày nay không còn là sản xuất xong rồi mới tìm đầu ra. DN phải bắt đầu từ việc hiểu người tiêu dùng, sau đó mới thiết kế sản phẩm phù hợp, thay vì tư duy “có gì bán nấy”. Trong khi đó, người tiêu dùng quốc tế ngày càng đòi hỏi sản phẩm được thiết kế riêng theo từng thị trường, buộc DN phải chuyển từ sản xuất sang đáp ứng thị trường nếu muốn tăng trưởng bền vững.

Một thay đổi khác đang rõ nét trong XK thực phẩm: nhà nhập khẩu không chỉ mua sản phẩm mà còn đánh giá cả năng lực cung ứng, từ gom hàng, logistics đến độ ổn định nguồn cung. Vì vậy, lợi thế cạnh tranh của DN không còn nằm ở sản phẩm đơn lẻ mà chuyển sang cả hệ thống cung ứng.

Từ xu hướng này, tại hội chợ ở Hàn Quốc, bà Đỗ Thị Duyên, Phó giám đốc Công ty Hồng Phát Food, cho biết ngoài chất lượng sản phẩm, DN còn tạo lợi thế nhờ năng lực sản xuất OEM và khả năng gom nhiều chủng loại hàng hóa vào cùng một container. Giải pháp này giúp nhà nhập khẩu giảm chi phí logistics, đồng thời có thêm danh mục sản phẩm đa dạng để phân phối.

Không chỉ là tối ưu cung ứng, xuất khẩu thực phẩm Việt đang đối mặt với yêu cầu khác nhau giữa các thị trường. Thị trường Hàn Quốc chú trọng thị hiếu người tiêu dùng, trong khi Indonesia nổi bật với tiêu chuẩn khắt khe và quy mô thị trường lớn.

Theo ông Phạm Thế Cường, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Indonesia, doanh thu ngành thực phẩm và đồ uống của Indonesia được dự báo đạt 360,5 tỷ USD vào năm 2026.

Đây là một trong những thị trường hấp dẫn nhất đối với thực phẩm và nông sản Việt Nam hiện nay. Đáng chú ý, quy mô thị trường thực phẩm Halal tại Indonesia ước đạt 155,3 tỷ USD, tương đương hơn 11% thị trường Halal toàn cầu. 

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là những yêu cầu ngày càng khắt khe. Ông Cường lưu ý chứng nhận Halal không còn đơn thuần là một loại giấy phép cần thiết để xuất khẩu. Đối với nhiều DN, đây đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng để tiếp cận thị trường.

Trên thực tế, không ít DN Việt chỉ bắt đầu tìm hiểu các tiêu chuẩn khi đã có khách hàng hoặc đơn hàng cụ thể. Cách tiếp cận này khiến DN thường rơi vào thế bị động. Khi thị trường cần thì chưa sẵn sàng, đến lúc hoàn thiện quy trình và chứng nhận thì cơ hội kinh doanh có thể đã trôi qua. Điều này cũng lý giải vì sao khoảng cách giữa tiềm năng và khả năng chốt đơn hàng của thực phẩm Việt vẫn còn khá lớn.

Bài học từ Hàn Quốc và Indonesia cho thấy cơ hội dành cho thực phẩm Việt vẫn rất lớn. Nhưng trong giai đoạn mới, cơ hội sẽ không thuộc về DN sản xuất nhiều nhất hay bán rẻ nhất. Cơ hội sẽ thuộc về những DN hiểu khách hàng sâu hơn, đáp ứng tiêu chuẩn tốt hơn và biết chuyển lợi thế “tầm trung thông minh” thành giá trị thực sự đối với người tiêu dùng.

Thế Vinh