Hotline: 024. 37824741
EVFTA bước sang năm thứ 7: Thuế giảm, doanh nghiệp thay đổi cuộc chơi
“Chất lượng”, “kiểm soát chất lượng” đó là những từ khóa được bà Nguyễn Thị Phương Liên, Giám đốc Chứng nhận của Vinasamex liên tục lặp lại trong cuộc trò chuyện với phóng viên VnBusiness về thị trường xuất khẩu Liên minh châu Âu (EU). Không phải thuế hay giá cả, đây mới là vấn đề mà doanh nghiệp này đặc biệt quan tâm khi đưa những sản phẩm gia vị Việt Nam sang thị trường đang chiếm tới 60% sản lượng xuất khẩu của mình.
Ngày 1/8/2026 đánh dấu tròn 6 năm kể từ khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) chính thức có hiệu lực. Hiệp định bước sang năm cuối cùng trong lộ trình 7 năm cắt giảm thuế quan mà EU cam kết dành cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Sau 7 năm, EU sẽ xóa bỏ thuế quan đối với tổng cộng 99,2% số dòng thuế.
Tại EVFTA, EU cam kết ưu đãi thuế quan cho hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam theo lộ trình:
- Xóa bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực đối với 85,6% số dòng thuế.
- Sau 7 năm, sẽ xóa bỏ thuế quan đối với tổng cộng 99,2% số dòng thuế.
- Đối với khoảng 0,8% số dòng thuế còn lại (là một số ít sản phẩm mà EU cho là nhạy cảm đối với sản xuất nội địa của họ), EU dành cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan với thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 0%.
EU vốn vẫn được biết đến là một thị trường khó tiếp cận. Nhờ vào lợi thế từ EVFTA, những năm qua, ngày càng nhiều sản phẩm hàng hoá Việt Nam có cơ hội thuận lợi hơn để vào thị trường này.
Nếu như năm 2019, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - EU đạt 49,8 tỷ USD, thì đến cuối năm 2025 đã tăng lên 74 tỷ USD, trong đó thặng dư thương mại của nước ta với thị trường này là 38,6 tỷ USD. 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - EU đạt 41,7 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu 31,8 tỷ USD, chiếm 11,9% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam giai đoạn này (266,52 tỷ USD).
Theo bà Nguyễn Thị Phương Liên, các hiệp định thương mại tự do như EVFTA đã giúp doanh nghiệp giảm đáng kể gánh nặng thuế quan, tạo điều kiện cho sản phẩm Việt Nam tiếp cận sâu hơn với thị trường cao cấp tại châu Âu.
Thế nhưng, hiện nay, khi rào cản thuế quan dần được xóa bỏ, các yêu cầu phi thuế quan đang nổi lên là những thách thức lớn hơn. Thực tế, thị trường EU đang thay đổi nhanh chóng. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống phá rừng (EUDR); Quy định thiết kế sinh thái cho sản phẩm bền vững của EU (ESPR); Quy định về bao bì và rác thải bao bì (PPWR) và các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khác… đang thiết lập những tiêu chuẩn mới đối với hàng hóa nhập khẩu.
“Trước đây, với nội dung về hàm lượng kim loại nặng, như chì, quy định giới hạn vào thị trường là 2 ppm nhưng bây giờ thị trường siết chặt hơn, từ 2 ppm rút về còn 0,05 ppm”, bà Phương Liên cho biết. Thị trường EU đang kiểm soát chặt chẽ hơn về hàm lượng kim loại nặng, vi sinh vật.
Đáng nói, những quy định thay đổi nhanh chóng không phải vấn đề duy nhất được chỉ ra ở giai đoạn tới. Doanh nghiệp Việt Nam còn đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn trong bối cảnh EU liên tục mở rộng mạng lưới FTA với nhiều đối tác. Khi lợi thế cạnh tranh mà EVFTA mang lại cho hàng hóa Việt Nam dần thu hẹp, doanh nghiệp đứng trước cuộc chạy đua thiết lập vị thế vững chắc trong chuỗi cung ứng và nâng cao sự hiện diện trên các kệ hàng.
“Việt Nam hiện đang có lợi thế đi trước khoảng 3 - 5 năm so với nhiều quốc gia chưa có FTA với EU. Đây là khoảng thời gian đặc biệt quan trọng để doanh nghiệp mở rộng thị phần trước khi EU hoàn tất các hiệp định thương mại với những đối tác như Ấn Độ hay Indonesia. Lợi thế lớn nhất mà EVFTA mang lại lúc này không chỉ nằm ở ưu đãi thuế quan mà ở cơ hội xây dựng chỗ đứng trên thị trường”, ông Trần Ngọc Quân, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Bỉ và EU cho biết tại báo cáo hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý II/2026.
Được biết, riêng trong năm 2025 và đầu năm 2026, EU đã hoàn tất đàm phán hoặc ký kết FTA với thêm 3 đối tác gồm Indonesia, Ấn độ và Mercosure.
Đối với Vinasamex, chất lượng là yếu tố cốt lõi để giữ vững thị trường EU trong bối cảnh này.
“Việt Nam khó có thể cạnh tranh về giá với những quốc gia như Trung Quốc hay Bangladesh. Vì vậy, doanh nghiệp cần đặt mục tiêu chất lượng lên hàng đầu để cạnh tranh được với các đối thủ trong phân khúc khách hàng cao cấp”, bà Phương Liên nhấn mạnh.
Để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của EU, doanh nghiệp phải kiểm soát chặt chẽ hơn vùng nguyên liệu, tập trung đảm bảo chất lượng ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và sở hữu các chứng nhận quốc tế.
“Theo đuổi các giấy chứng nhận chất lượng không chỉ giúp tạo niềm tin để khách hàng yên tâm đặt hàng, mà còn là giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ các rủi ro trong quá trình sản xuất, đảm bảo sản phẩm đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thị trường và hạn chế nguy cơ các lô hàng bị cảnh báo hoặc từ chối khi xuất khẩu”, bà Liên nói.
Quan điểm này của lãnh đạo doanh nghiệp xuất khẩu nông sản cũng đồng điệu với ý kiến mà các chuyên gia trong cộng đồng Mạng lưới Thương mại Toàn cầu Việt Nam chia sẻ tại buổi webinar diễn ra tuần qua.
Các chuyên gia khẳng định, Hiệp định EVFTA đã thay đổi nhận thức của châu Âu về Việt Nam và mở ra nhiều cơ hội, nhưng nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam vẫn chưa tận dụng hết lợi ích. Đặc biệt khi cơ hội của Việt Nam không chỉ nằm ở lợi thế cạnh tranh về giá cả.
Việt Nam ngày càng được công nhận là điểm đến sản xuất và cung ứng chiến lược nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào việc chuyển từ cạnh tranh giá cả sang tạo ra giá trị thông qua đổi mới, chất lượng, tính bền vững và các mối quan hệ đối tác đáng tin cậy.
“Nhiều công ty Việt Nam tin rằng nếu giá thấp hơn, người mua sẽ đến. Giá cả luôn là một phần của cuộc đàm phán nhưng Việt Nam không nên cạnh tranh với Trung Quốc về giá rẻ. Việt Nam có năng lực sản xuất tuyệt vời, các sản phẩm nhìn chung có chất lượng thực sự tốt. Vì vậy, Việt Nam nên tự hào về điều đó. Giá cả có thể đắt hơn một chút nhưng đồng thời người mua có thể được đảm bảo rằng họ nhận được chất lượng tốt”, bà Liney Weisshappel, chuyên gia tư vấn nguồn cung ứng nhìn nhận.
“Tôi tin rằng rõ ràng các công ty Việt Nam có hàng hóa chất lượng rất tốt và rất cạnh tranh để xuất khẩu, đặc biệt là trong phân khúc nông sản, thực phẩm, hải sản. Họ nên tự tin hơn trong việc cố gắng thấu hiểu môi trường quy định tại châu Âu để xuất khẩu những hàng hóa tuyệt vời đó. Tôi cho rằng họ đang đánh giá thấp thực tế là mình thực sự tuân thủ tốt hơn đang nghĩ nếu nỗ lực thực hiện những gì cần thiết và khám phá các thị trường này”.
Các chuyên gia giàu kinh nghiệm cũng đồng tình việc tuân thủ quy định đang trở thành lợi thế cạnh tranh. “Tuân thủ pháp luật nên được xem như một khoản đầu tư chiến lược", ông Leif D. Schneider, Phó Chủ tịch Tiểu ban Pháp lý của EuroCham nói. Các doanh nghiệp tích hợp việc tuân thủ quy định vào hoạt động kinh doanh sẽ giảm thiểu rủi ro, củng cố niềm tin và trở thành đối tác hấp dẫn hơn đối với khách hàng và nhà đầu tư.
Như vậy, hướng đi cho doanh nghiệp cũng đã rõ ràng. Nhưng cũng cần thẳng thắn nhìn nhận, đáp ứng những yêu cầu của thị trường cũng đồng nghĩa với chi phí lớn hơn.
“Doanh nghiệp sẽ phải kiểm soát chặt chẽ hơn vùng nguyên liệu, tăng chi phí cho nghiên cứu và kiểm nghiệm. Doanh nghiệp cũng cần xây dựng kế hoạch quản trị, kiểm soát chất lượng chặt hơn, tăng cường tập huấn người nông dân về canh tác bền vững. Việc chọn vùng đất, vùng nước để canh tác cũng cần được tính đến”, đại diện Vinasamex liệt kê những yếu tố doanh nghiệp sẽ phải tính đến và thực hiện để cùng với chuỗi giá trị của mình thích nghi và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Với các doanh nghiệp quy mô, đây là khoản đầu tư cần thiết để trụ vững trên thị trường. Tuy nhiên, đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã, việc tăng chi phí quản lý vùng nguyên liệu và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế vẫn là thách thức không nhỏ.
Bên cạnh nỗ lực tự nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp cũng mong muốn được hỗ trợ nhiều hơn trong hoạt động xúc tiến thương mại. Theo đại diện Vinasamex, điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay là mở rộng mạng lưới quan hệ quốc tế, có thêm cơ hội tham gia các chương trình kết nối giao thương tại châu Âu với mức hỗ trợ kinh phí phù hợp. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp với người mua, qua đó mở rộng thị trường và khai thác hiệu quả hơn các ưu đãi từ EVFTA.
Ở góc độ vĩ mô, Tham tán Trần Ngọc Quân cũng cho rằng cần khuyến khích doanh nghiệp gia tăng hiện diện thương mại tại EU để cung ứng và chăm sóc khách hàng tốt hơn, đáp ứng các điều kiện về thương mại điện tử cũng như vòng đời sản phẩm.
Bên cạnh đó, cần khai thác tối đa nguồn lực doanh nghiệp kiều bào tại thị trường bản địa, gia tăng hoạt động kết nối giữa các địa bàn và tái khẳng định vai trò đồng hành của Bộ Công Thương với Hiệp hội doanh nghiệp Việt kiều tại châu Âu cũng như tại từng quốc gia.
Ông Quân cũng chỉ ra, Hiệp định EVFTA kết thúc đàm phán từ cuối năm 2015 nên hiện phát sinh một số vấn đề mà thời điểm đó chưa đủ năng lực để xem xét và dự báo. Khi các biểu thuế ngày càng được tự do, hai bên cần rà soát và giải quyết những phát sinh mới. Đơn cử như một số giống gạo mới được ưa chuộng hiện nay chưa được đưa vào EVFTA, các sản phẩm từ động vật vẫn chưa được xuất khẩu vào EU hay các cơ chế hỗ trợ thương mại như tự chứng nhận xuất xứ với những hợp đồng trên 6.000 USD vẫn chưa được thử nghiệm…
Hiệp định EVFTA đã bước qua năm thứ 6 với hầu hết mặt hàng được miễn thuế đã tạo ra một lợi thế rất lớn cho hàng hoá Việt Nam vào cánh cửa EU. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thỏa thuận thương mại tạo ra cơ hội nhưng doanh nghiệp mới tạo ra thành công. Nâng cao nhận thức, xây dựng năng lực và chiến lược dài hạn doanh nghiệp vẫn là những yếu tố thiết yếu. Người mua ở châu Âu không tìm kiếm mức giá thấp nhất mà là chất lượng, độ tin cậy, giao tiếp nhất quán và tính minh bạch.
Đỗ Kiều
Cuộc đua xuất khẩu trực tuyến đang bước sang một giai đoạn mới khi trí tuệ nhân tạo (AI) thay đổi cách người mua toàn cầu tìm kiếm và giao dịch với nhà cung cấp. Trong cuộc cạnh tranh đó, doanh nghiệp Việt không chỉ “đua” bằng chất lượng sản phẩm mà còn ở tốc độ thích ứng với công nghệ mới.
Đó là nội dung được ông Rick Slettenhaar, Đại biện lâm thời kiêm Phó Đại sứ Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam thông tin tại Hội thảo Hợp tác công nghiệp chế tạo Việt Nam - Hà Lan 2026 diễn ra chiều 6/8 tại Hà Nội.
Theo Fitch Ratings, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong năm 2026, Việt Nam sẽ cần tốc độ tăng tín dụng cao hơn kế hoạch hiện nay, trong bối cảnh nhu cầu vốn cho đầu tư và sản xuất tiếp tục gia tăng.
Dòng vốn FDI vào Việt Nam tiếp tục tăng mạnh, kéo theo yêu cầu ngày càng cao về điện xanh, hạ tầng số và công nghệ. Vì thế, để tăng sức cạnh tranh, các chủ đầu tư khu công nghiệp không chỉ cần có đất và hạ tầng, mà phải tạo ra hệ sinh thái đủ sức giữ dòng vốn và tạo giá trị mới.
Những con số ấn tượng về dòng vốn FDI 7 tháng đầu năm 2026 đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng lực hấp thụ và hoàn thiện thể chế để giữ chân và lan toả mạnh mẽ dòng vốn chất lượng cao.
Trong lúc sửa đổi Luật Điện lực để thúc đẩy các dự án nguồn điện cấp bách, một nghịch lý đặt ra: ngành điện cần gấp nhưng vốn tỷ USD không thể xuống tiền nếu cơ chế chưa đủ chắc. Hợp đồng, đấu thầu và các cơ chế bảo đảm vì thế phải đủ rõ để doanh nghiệp dám bỏ vốn, ngân hàng dám cho vay.
Infographic
Vừa qua, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết 21 về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan, thay thế Nghị quyết 18 năm 2022.
Đưa thổ cẩm Mường Hoa lên "xa lộ số"
Từ những khung cửi truyền thống của đồng bào Mông ở thung lũng Mường Hoa (Lào Cai), các sản phẩm thổ cẩm đã vươn lên các sàn thương mại điện tử, mở ra hướng phát triển mới cho nghề truyền thống nhờ ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
