Ngày 8/8, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt ký Thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng và các vấn đề khác có liên quan tại Công ty CP Bảo Tín Mạnh Hải, Công ty CP Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, Công ty TNHH Mi Hồng, Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) và Công ty CP Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI.

Theo kết quả thanh tra trong giai đoạn 2023 - 2025, cơ quan chức năng ghi nhận sự phối hợp của Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành trong việc kiểm soát thị trường vàng miếng cũng như hạn chế tình trạng sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán. Tuy nhiên, qua kiểm tra tại các đơn vị cụ thể, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện nhiều sai phạm nghiêm trọng.

Tại Công ty Cổ phần Bảo Tín Mạnh Hải, doanh nghiệp bị xác định đã nhận đặt cọc của khách hàng mua vàng miếng nhưng không giao hàng ngay, vi phạm quy định tại Giấy phép kinh doanh. Đơn vị này cũng xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào, dẫn đến kê khai thiếu thuế giá trị gia tăng phải nộp bổ sung đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.

Đối với Công ty Cổ phần Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, cơ quan thanh tra chỉ rõ các vi phạm về phòng chống rửa tiền như không báo cáo Ngân hàng Nhà nước số lượng giao dịch giá trị lớn, thu thập thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ và không thực hiện phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro. Doanh nghiệp này còn chậm đăng ký website thương mại điện tử với Bộ Công thương và thông tin trên website không thể hiện rõ các chi phí liên quan đến việc mua bán vàng. Các vi phạm về thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng cũng được ghi nhận do hạch toán không đúng các khoản thu nhập và chi phí

Công ty TNHH Mi Hồng cũng nằm trong danh sách vi phạm khi không báo cáo Ngân hàng Nhà nước về việc chấm dứt hoạt động kinh doanh vàng miếng tại một số chi nhánh. Doanh nghiệp này còn cung cấp thông tin sai lệch cho khách hàng trên website, không thực hiện đào tạo nghiệp vụ phòng chống rửa tiền và kê khai thiếu thuế thu nhập cá nhân của thành viên Hội đồng thành viên khi chuyển nhượng vốn.

Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) bị kết luận có sai phạm trong quy định kế toán khi trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho đối với vàng miếng. Sai phạm này dẫn đến việc đơn vị phải hạch toán tăng và nộp bổ sung lợi nhuận còn lại của năm 2024 vào ngân sách nhà nước. Giống như nhiều doanh nghiệp khác trong đợt thanh tra này, SJC cũng xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn trên tờ khai thuế giá trị gia tăng và kê khai thiếu số thuế phải nộp cho các hoạt động kinh doanh, chế tác vàng bạc đá quý.

Hai "ông lớn" khác là Công ty Cổ phần Vàng bạc đá quý Phú Nhận (PNJ) và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI đều có chung sai phạm về thuế. Cụ thể, cả hai doanh nghiệp đã xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn của hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, dẫn đến việc kê khai thiếu số thuế phải nộp đối với các hoạt động mua bán và chế tác vàng bạc đá quý theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng và các nghị định hướng dẫn liên quan.

SJC, Bảo Tín Minh Châu và Doji tiếp tục bị xử phạt số tiền lớn

Về số liệu tài chính, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tài chính chỉ đạo Cục Thuế rà soát và xử lý thu nộp ngân sách nhà nước các khoản xác định phát hiện qua thanh tra với tổng số tiền tạm tính là 93,733 tỷ đồng. Số tiền này bao gồm 29,515 tỷ đồng thuế giá trị gia tăng, 4,322 tỷ đồng thuế thu nhập cá nhân, 0,229 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp và 59,666 tỷ đồng lợi nhuận còn lại sau khi trích bổ sung các quỹ năm 2024.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ đã chuyển thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật sang Bộ Công an để xem xét xử lý theo quy định đối với hai nội dung chính. Nội dung thứ nhất là việc 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ với số tiền khoảng 2.084 tỷ đồng có khối lượng và giá trị giao dịch lớn bất thường, không tương xứng với thu nhập. Nội dung thứ hai liên quan đến hành vi kê khai không đúng thuế và lợi nhuận còn lại của 6 doanh nghiệp với số tiền tạm tính 93,733 tỷ đồng, trong đó có hành vi kê khai không đúng thuế giá trị gia tăng diễn ra trong nhiều năm có tính chất phổ biến.

Về phía Ngân hàng Nhà nước, kết luận thanh tra nêu rõ trong giai đoạn 2023 - 2025 đơn vị này chưa cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Đây được xem là một trong những nguyên nhân làm biên độ giá vàng trong nước diễn biến phức tạp và chênh lệch cao so với giá thế giới. Việc thiếu cơ sở dữ liệu đồng bộ để quản lý thị trường vàng và chậm trễ trong việc điều chỉnh các cơ chế, chính sách cũng được xác định là những hạn chế trong công tác điều hành của cơ quan quản lý.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước rà soát và hoàn thiện các quy định pháp luật về kinh doanh vàng, nghiên cứu cơ chế quản lý tách bạch giữa vàng trang sức, mỹ nghệ và vàng miếng. Đồng thời, cơ quan này đề xuất nghiên cứu thành lập Sàn giao dịch vàng để tăng tính công khai, minh bạch và tạo cơ sở quản lý nguồn cung cầu trên thị trường.

Thanh Hoa