Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg quy định về các tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhằm thực hiện kế hoạch cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp có vốn Nhà nước.

Một trong những nội dung đáng chú ý của quyết định này là yêu cầu Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo người đại diện phần vốn Nhà nước tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (VietinBank) xây dựng phương án nâng tỷ lệ vốn nắm giữ của Nhà nước lên mức tối thiểu 65% vốn điều lệ trong kế hoạch 5 năm tới.

Tính đến thời điểm hiện tại, Ngân hàng Nhà nước là cơ quan đại diện chủ sở hữu phần vốn Nhà nước tại VietinBank với tỷ lệ nắm giữ đạt 64,46%. Trong khi đó, cổ đông chiến lược nước ngoài là MUFG Bank từ Nhật Bản đang sở hữu khoảng 15,82% vốn điều lệ. Các cổ đông còn lại bao gồm Công đoàn VietinBank cùng các tổ chức và cá nhân khác nắm giữ khoảng 19,72%.

Như vậy, so với ngưỡng tối thiểu 65% vừa được quy định trong Quyết định 40, tỷ lệ sở hữu hiện hữu của Nhà nước tại VietinBank vẫn đang thấp hơn 0,54%.

Được biết hiện VietinBank có vốn điều lệ là 77.669 tỷ đồng. Trong đó, Nhà nước là cơ quan đại diện chủ sở hữu nắm giữ 64,46% vốn cổ phần. Cổ đông chiến lược MUFG Bank sở hữu 15,81% vốn cổ phần. Các cổ đông còn lại nắm giữ 19,73%.

Người đại diện vốn Nhà nước tại VietinBank hiện tại là ông Trần Minh Bình (Chủ tịch HĐQT đại diện 25% vốn Nhà nước tại ngân hàng, tỷ lệ sở hữu là 16,12%), ông Nguyễn Trần Mạnh Trung (Tổng Giám đốc, Thành viên HĐQT đại diện 15%, tỷ lệ sở hữu là 9,67%), ông Trần Văn Tần (Thành viên HĐQT đại diện 10%, tỷ lệ sở hữu là 6,45%), ông Lê Thanh Tùng (Thành viên HĐQT đại diện 10%), ông Nguyễn Thế Huân (Thành viên HĐQT đại diện 10%), bà Phạm Thị Thanh Hoài (Thành viên HĐQT đại diện 10%), ông Nguyễn Vân Anh (Thành viên HĐQT đại diện 10%), bà Đặng Thị Việt Hà (Thành viên HĐQT đại diện 10%).

Với cơ cấu vốn hiện tại của VietinBank, lượng cổ phiếu thuộc sở hữu của cổ đông Nhà nước cần tăng thêm khoảng 41,7 triệu đơn vị để đạt tỷ lệ tối thiểu 65%, theo thị giá cuối phiên 7/8, cổ phiếu CTG đang ở mức 32.500 đồng/cổ phiếu, có giá trị quy đổi hơn 1.350 tỷ đồng.

VietinBank Capital chi hơn 1.000 tỷ đồng, liên tiếp trở thành cổ đông lớn tại PET và PC1

Quyết định 40 cũng xác lập vị thế rõ ràng cho các thành viên còn lại trong nhóm "Big 4" ngân hàng quốc doanh. Ngân hàng BIDV và Vietcombank tiếp tục được xếp vào nhóm doanh nghiệp tài chính ngân hàng mà Nhà nước nắm giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên. Khác với VietinBank, ngân hàng BIDV hiện đã vượt ngưỡng này khi Ngân hàng Nhà nước nắm giữ tới 79,56% vốn điều lệ.

Tương tự, Vietcombank cũng đang duy trì tỷ lệ sở hữu Nhà nước ở mức 65% nên không nằm trong diện phải xây dựng phương án nâng tỷ lệ như VietinBank. Riêng Agribank vẫn giữ vững mô hình ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Yêu cầu nâng tỷ lệ vốn Nhà nước diễn ra trong bối cảnh VietinBank đang duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ nhất trong nhóm ngân hàng thương mại quốc doanh. Kết thúc 6 tháng đầu năm, ngân hàng ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 25.868 tỷ đồng, tăng trưởng 37% so với cùng kỳ năm trước.

Dù lợi nhuận vẫn xếp sau Vietcombank nhưng VietinBank đã vượt xa BIDV và Agribank về quy mô lợi nhuận trong giai đoạn này. Tính đến cuối tháng 6, tổng tài sản của ngân hàng đạt gần 2,96 triệu tỷ đồng trong khi dư nợ cho vay khách hàng và tiền gửi đều ghi nhận mức tăng trưởng 5% so với thời điểm đầu năm.

Mặc dù mục tiêu đã được xác định rõ ràng nhưng Quyết định số 40 hiện chưa cụ thể hóa phương thức thực hiện hay lượng vốn cần bố trí cũng như thời điểm hoàn tất việc nâng tỷ lệ sở hữu. Theo quy định, trong vòng 30 ngày làm việc kể từ khi văn bản có hiệu lực vào ngày 5/8, cơ quan đại diện chủ sở hữu phải đề xuất kế hoạch 5 năm về cơ cấu lại vốn Nhà nước gửi Bộ Tài chính tổng hợp. Sau đó, Bộ Tài chính có trách nhiệm báo cáo tình hình xây dựng kế hoạch trên phạm vi cả nước để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét và quyết định trong quý IV/2026.

Thanh Hoa