Báo cáo tại Hội nghị Ban Thường vụ Liên minh HTX Việt Nam tổ chức ngày 25/3 cho thấy, quý I/2026, tình hình thế giới và trong nước tiếp tục có nhiều yếu tố tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của khu vực kinh tế tập thể, HTX, tuy nhiên, các HTX tiếp tục duy trì xu hướng phát triển.

Cụ thể, đến cuối quý I/2026, cả nước có khoảng 35.197 HTX. Trong đó, có 23.512 HTX nông nghiệp, chiếm 66,8% tổng số HTX; khu vực phi nông nghiệp có 11.685 HTX, chiếm 33,2%, (bao gồm 2.930 HTX công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, 3.248 HTX thương mại - dịch vụ, 2.080 HTX giao thông vận tải, 923 HTX xây dựng, 675 HTX môi trường, 652 HTX thuộc các lĩnh vực khác và 1.177 quỹ tín dụng nhân dân). Trong quý I, cả nước thành lập mới 198 HTX, giải thể 42 HTX.

Khu vực HTX nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong tổ chức lại sản xuất, hỗ trợ thành viên, liên kết hộ sản xuất với doanh nghiệp và thị trường.

Việc khu vực nông nghiệp tiếp tục giữ tỷ trọng lớn cho thấy mô hình HTX vẫn là tổ chức kinh tế phù hợp với khu vực nông thôn, nhất là trong bối cảnh yêu cầu liên kết chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu, mã số vùng trồng, sản xuất xanh và phát triển sản phẩm OCOP ngày càng được đặt ra rõ hơn.

 Việc triển khai Luật HTX năm 2023 tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi hơn cho HTX nông nghiệp trong huy động vốn, mở rộng liên kết với thành viên liên kết, doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia; qua đó góp phần tăng tính chủ động về nguồn lực và nâng cao khả năng tổ chức sản xuất, kinh doanh của HTX. Đồng thời, Chính phủ đã xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 là hỗ trợ HTX tiếp cận, áp dụng các nền tảng số, công nghệ mới nhằm từng bước nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Tại Hưng Yên, nhiều HTX nông nghiệp đã hình thành vùng sản xuất tập trung, sản xuất theo chuỗi giá trị và phát triển sản phẩm đặc trưng như Gạo thơm chợ Gốc của HTX TMDV và KD lúa gạo Bình Thanh, Gạo Làng Giành của HTX SXKD DVNN An Ninh, sản phẩm rau sạch của HTX nông nghiệp xanh Trung An, tinh dầu Hương thảo của HTX SXKD nông nghiệp Hoàng Minh, vịt và trứng vịt biển của HTX chăn nuôi tổng hợp Đông Xuyên.

Bên cạnh đó, yêu cầu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp xanh, giảm phát thải, gắn với xây dựng nông thôn mới và nâng cao giá trị gia tăng trong sản xuất nông nghiệp đang đặt ra rõ hơn đối với HTX nông nghiệp.

Đại hội Liên minh HTX tỉnh Lâm Đồng lần I: Đổi mới HTX, nâng tầm vị thế nông sản

Đại hội Liên minh HTX tỉnh Lai Châu lần thứ V: Chuyển đổi số là động lực tăng trưởng cho HTX

Trong bối cảnh đó, HTX nông nghiệp không chỉ thực hiện vai trò cung ứng dịch vụ đầu vào và hỗ trợ sản xuất cho thành viên, mà còn phải từng bước tham gia sâu hơn vào tổ chức vùng nguyên liệu, sơ chế, bảo quản, xây dựng thương hiệu, kiểm soát chất lượng và phát triển thị trường đầu ra ổn định. Chương trình OCOP đến hết năm 2025 đã có gần 17.500 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, trong đó hơn 50% sản phẩm OCOP bắt nguồn từ HTX. Đây là cơ sở quan trọng cho thấy HTX nông nghiệp đang ngày càng giữ vai trò trung tâm trong phát triển sản phẩm đặc trưng nông thôn.

Cũng theo thống kê, đến hết quý I/2026, cả nước có 81.580 tổ hợp tác, giảm 120 tổ hợp tác so với thời điểm cuối năm 2025, tương đương giảm 0,15%. Việc giảm số lượng tổ hợp tác chủ yếu phản ánh quá trình sàng lọc, củng cố và chuyển đổi một bộ phận tổ hợp tác hoạt động hiệu quả lên mô hình HTX; đồng thời các địa phương tiếp tục rà soát, sắp xếp lại các tổ hợp tác hoạt động không ổn định, mang tính thời vụ hoặc hiệu quả thấp.

Huyền Trang-Phạm Hòa